AB Batı Balkan Reform Fonlarını Öncü Ülkelere Yönlendirecek

AB Reform ve Büyüme Aracı'nda Yeni Dönem

Avrupa Komisyonu, Batı Balkanlar için hayata geçirilen Reform ve Büyüme Aracı kapsamındaki fonların dağıtımında yeniden düzenlemeye gidiyor. AB kaynaklarına göre, üyelik reformlarında ilerleme kaydeden Karadağ, Arnavutluk ve Kuzey Makedonya gibi öncü ülkeler bu fondan daha fazla pay alacak.

Reform ve Büyüme Aracı Nedir?

2024 yılında kurulan araç, Batı Balkan aday ülkelerine sıkı şartlara bağlı mali destek sağlıyor. 2024-2027 dönemini kapsayan program, bölge ekonomilerinin önümüzdeki 10 yılda iki katına çıkarılmasını hedefliyor. Toplam bütçe 6 milyar euro olarak belirlendi.

Ancak Komisyon verilerine göre, şu ana kadar bu fonun yalnızca 673 milyon euroluk kısmı serbest bırakılabildi. Bu miktarın neredeyse tamamı, altı aday ülkeden sadece üçüne aktarıldı.

Öncü Ülkeler ve Geride Kalanlar

Reform gündemlerinde ilerleme kaydeden Karadağ, Arnavutluk ve Kuzey Makedonya katılım sürecinde en ön sırada yer alıyor. Buna karşılık Bosna-Hersek, Kosova ve Sırbistan genel olarak geride kalan ülkeler arasında değerlendiriliyor.

Fonlar Nasıl Dağıtılacak?

Araç, reformların belirlenen sürelerde tamamlanmasını şart koşuyor. Şartların yerine getirilmemesi durumunda Komisyon, ilgili fonu kısmen veya tamamen askıya alabiliyor. Yararlanıcılara şartları yerine getirmek için bir yıl, ilk yıl için ise iki yıl ek süre tanınıyor. Bu kapsamda ilk son tarih 30 Haziran 2026 olarak belirlendi.

Komisyon sözcüsü konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Düzenlemede de belirtildiği üzere, reform adımlarının yerine getirilmemesi ve ek süre içinde tamamlanmaması halinde, ilgili fonlar diğer yararlanıcılar arasında yeniden dağıtılabilir" dedi. Sözcü ayrıca, "30 Haziran 2026'da süresi dolan adımlara ilişkin olarak Komisyon şimdi tüm yararlanıcılar genelinde kapsamlı ve objektif bir değerlendirme yapacak" diye ekledi.

Başka bir ifadeyle harcanmamış fonlar, reformlarda en fazla ilerleme kaydeden öncü ülkelere yeniden dağıtılacak.

En Büyük Kaybeden Bosna-Hersek

Karmaşık kurumsal yapısı nedeniyle gerekli reformların hiçbirini yerine getiremeyen Bosna-Hersek, bugüne kadar araç kapsamında herhangi bir fon alamadı. Kosova ve Sırbistan'ın da bu durumdan olumsuz etkilenmesi bekleniyor.

Nisan ayında Genişlemeden Sorumlu Avrupa Komiseri Marta Kos, tüm Batı Balkan ülkelerine mektup yazarak reformların hızlandırılması, aksi takdirde fonları kaybetme riski olduğu uyarısında bulunmuştu.

Teşvik Sistemi Olarak Fonlar

AB yetkilileri, söz konusu aracın bir teşvik fonu olduğunu vurguluyor. Yetkililere göre Komisyon ülkelerden para almıyor; çünkü ülkeler reformları yerine getirmedikçe bu paraya hak kazanmıyor. Adı açıklanmayan bir AB yetkilisi, "Bu, saatlik çalışmaya benziyor. Yalnızca gerçekten yaptığınız işin karşılığını alıyorsunuz" dedi.

Komisyon'un, ne kadar fonun yeniden dağıtılacağı da dahil olmak üzere konuya ilişkin daha fazla ayrıntıyı bu ay içinde üye ülkelere sunması bekleniyor.

Komisyon sözcüsü son olarak, "Yararlanıcıların Büyüme Planı'nın sunduğu imkanlardan en iyi şekilde faydalanabilmeleri için reformlar öncelik olmaya devam etmeli" dedi.