NATO Ankara Zirvesi'nde 5. Maddeye Bağlılığını Teyit Edecek

NATO müttefiklerinin, gelecek hafta Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi'nin sonuç bildirgesinde NATO Antlaşması'nın 5. maddesine olan "sarsılmaz bağlılıklarını" yeniden teyit etmeleri ve Rusya'yı "Euro-Atlantik güvenliği ve istikrarı için uzun vadeli bir tehdit" olarak tanımlamaları bekleniyor.

Ulaşılan bildirge taslağında ayrıca İran'ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olamayacağı vurgulanırken, Ukrayna'ya ilave 70 milyar euroluk destek sağlanacağı ve 2027 yılında da "en az aynı düzeyde" yardımın sürdürüleceği taahhüt ediliyor.

Zirvenin önceden üzerinde uzlaşılan nihai metni niteliğindeki bildirge, ABD dahil NATO'nun 32 üyesinin tamamının katılımıyla müzakere edildi. Büyükelçiler düzeyinde uzlaşmaya varılmış olsa da metnin 8 Temmuz'da zirvenin sonunda liderler tarafından resmen onaylanması gerekiyor.

Bir NATO sözcüsü yaptığı açıklamada, "Ankara Bildirgesi, NATO liderlerinin çarşamba günü düzenlenecek zirvede onay vermesinin ardından yayımlanacak," dedi.

5. maddeye ABD'den yeniden destek mesajı

Bildirgenin en dikkat çekici unsurlarından biri, Washington'ın NATO'nun kolektif savunma ilkesine bağlılığını yeniden teyit ediyor gibi görünmesi. "Bir üyeye yapılan saldırı tüm üyelere yapılmış sayılır," ilkesini içeren NATO Antlaşması'nın 5. maddesi, ittifakın varlık temelini oluşturuyor. Ancak ABD Başkanı Donald Trump zaman zaman yönetiminin bu ilkeye tam anlamıyla bağlı olup olmadığı konusunda soru işaretleri yaratmıştı.

Trump daha önce, savunma harcamalarında üzerine düşeni yapmayan Avrupa ülkelerine yönelik bir saldırı durumunda ABD'nin yardım edeceğine dair garanti vermeyi reddetmişti.

Gelecek haftaki zirvede Avrupalı NATO üyeleri, Trump yönetimini Avrupa'nın güvenlik yükünün artık büyük ölçüde ABD ordusundan Avrupa'ya kaydığına ikna etmeye çalışacak. İttifakın, Avrupa'nın kendi savunmasının liderliğini üstlendiği yeni bir güvenlik mimarisi olarak tanımlanan "NATO 3.0" dönemine geçtiği mesajı verilecek.

Ancak NATO açısından son altı ay oldukça çalkantılı geçti. Avrupa ve Kanada'nın savunma harcamalarını önemli ölçüde artırdığı görülse de Trump'ın müttefiklerinin bu çabalarını yeterli bulup bulmayacağı belirsizliğini koruyor.

Trump: 'Onlar bizim yanımızda değildi'

Trump ocak ayında, NATO üyesi Danimarka'ya bağlı özerk bir bölge olan Grönland'ı "ele geçirmek" için askeri güç kullanma ihtimalini gündeme getirmişti.

Perşembe gecesi ise Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda NATO müttefiklerinin İran'a yönelik ABD operasyonunda Washington'ın yanında yer almadığını savundu. Trump, ABD'nin NATO ile "tek taraflı" ilişkiyi sürdürmesinin "saçma" olduğunu belirterek, "Onlar bizim yanımızda değildi!" ifadelerini kullandı.

ABD'nin müttefikleri kısa vadede bu tartışmaları geride bırakmayı umut etse de asıl hedefleri, Washington'ın Avrupa'nın güvenliğine yönelik geleneksel askeri desteğini azaltacağını açıkça ilan etmesinin ardından kıtanın savunmasını kendi yatırımlarıyla güvence altına almak.

ABD mayıs ayında, savaş zamanlarında dahi NATO'ya tahsis ettiği askeri kaynak havuzunu küçülteceğini açıklamıştı. Buna göre çeşitli uzun menzilli bombardıman uçakları, savaş uçakları, denizaltılar ve savaş gemileri artık Avrupa'nın kullanımına eskisi kadar sunulmayacak.

ABD'nin NATO Daimi Temsilcisi Mathew Whittaker, çarşamba günü Brüksel'de gazetecilere yaptığı açıklamada, "Müttefiklere NATO kuvvet modeline sağladığımız katkıyı azaltacağımızı bildirdik," dedi. Whittaker, "Avrupalılar artık Amerikan vergi mükelleflerinin sırtından geçinemez," ifadelerini kullandı.

Rutte: Avrupa ve Kanada savunma harcamalarını yüzde 20 artırdı

Edinilen bilgiye göre NATO Genel Sekreteri Mark Rutte zirvede, Avrupa ve Kanada'nın temel savunma harcamalarını geçen yıla göre yüzde 20 artırdığına dikkat çekecek.

Konuya yakın bir kaynak, 2025 ve 2026 yıllarındaki ilave savunma yatırımlarının toplamının 258 milyar dolara ulaştığını belirtti.

Rutte'nin ayrıca Trump'ın ilk başkanlık döneminden bu yana müttefiklerin savunmaya toplam 1 trilyon dolar harcadığını vurgulaması bekleniyor. Ayrıca "Trump'ın trilyonu" olarak adlandıracağı bu tarihi harcamanın, artık transatlantik iş birliği sayesinde savaşa hazır askeri kabiliyetlere dönüştürülmesi gerektiğini ifade edeceği belirtiliyor.

Rutte'nin, NATO 3.0 hedeflerinin hayata geçirilebilmesi için daha fazla askere ihtiyaç duyulduğunu ve Avrupa savunma sanayisinin üretim kapasitesini hızla artırmayı sürdürmesi gerektiğini de vurgulaması bekleniyor.