Trump NATO 3.0 Zirvesi İçin Ankara'da

ABD Başkanı Donald Trump, iki gün sürecek NATO 3.0 Zirvesi'ne katılmak üzere salı günü Ankara'ya geldi.

NATO müttefikleri, zirve öncesinde milyarlarca dolarlık yeni savunma anlaşmaları açıklayarak, Avrupa'nın İran savaşı karşısındaki tutumunu eleştiren Trump'ın tepkisini yatıştırmayı hedefledi. Ankara'da düzenlenen zirve, NATO üyelerinin geçen yıl Trump'ın baskısıyla savunma harcamalarını gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) yüzde 5'ine çıkarma taahhüdünde bulunmasının ardından gerçekleştirilen ilk liderler buluşması olma özelliğini taşıyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa ülkelerinin askeri bütçelerini artırarak ve kıtanın savunmasında daha fazla sorumluluk üstlenerek verdikleri sözleri yerine getirdiğini söyledi. Trump'ın Ankara'ya gelişinden önce düzenlenen savunma sanayi forumunda, milyarlarca dolar değerinde yeni silah projeleri ve sözleşmeleri duyuruldu. Rutte, "Müttefikler ve Atlantik'in iki yakasındaki savunma sanayii temsilcileri milyarlarca dolarlık yeni projeleri açıklayacak ve sözleşmelere imza atacak," dedi. İlk açıklanan anlaşmalar arasında Avrupa'nın savunma kapasitesini güçlendirmeyi amaçlayan yeni insansız hava araçları, havada yakıt ikmal ve gözetleme uçaklarına yönelik sözleşmeler yer aldı.

Ancak Trump, Avrupa ülkelerinin ABD güçlerinin İran'a yönelik saldırılarda üslerini kullanmasına izin vermemesine yönelik tepkisini sürdürürken, zirve öncesinde müttefiklerini yeterince hızlı hareket etmemekle eleştirdi. Trump, geçen hafta Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, "Karşılıklılık olmayan bu tek taraflı yaklaşımı ABD'nin sürdürmesi saçmalık. Onlar bizim yanımızda olmadı," ifadelerini kullandı.

Avrupalı liderler, Trump ile NATO'nun güvenilirliğine yeni bir darbe vurabilecek olası bir gerilim yaşamamayı hedefliyor. Trump, son dönemde Washington'ın müttefiklerini savunma taahhüdünü defalarca sorgulamıştı. Diplomatlar, Trump'ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile olan iyi ilişkisi ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin uzlaşmacı yaklaşımının zirvede tansiyonu düşüreceğini umuyor. Ancak Trump'ın son dönemde İtalya Başbakanı Giorgia Meloni de dahil olmak üzere birçok liderle yaşadığı anlaşmazlıklar nedeniyle zirvede yeni gerilimlerin yaşanabileceği değerlendiriliyor.

İran konusunda yapıcı bir tutum sergilemek isteyen Fransa ve İngiltere öncülüğündeki Avrupalı müttefikler, Hürmüz Boğazı'nda görev yapacak olası bir deniz misyonu üzerinde çalışıyor. Bazı ülkeler de olası bir görev için bölgeye daha yakın noktalara savaş gemileri konuşlandırdı. Bununla birlikte, ABD ile İran arasında varılan kırılgan anlaşmanın nasıl ilerleyeceğine ilişkin belirsizlik sürerken, Avrupa ülkeleri deniz güçlerini bölgeye göndermeden önce sürecin netleşmesini bekliyor.

Avrupalı liderler, Trump'ın uzlaşmacı bir tutum sergilemesini umarken, ABD'nin Avrupa'nın savunmasındaki rolünü giderek azalttığı gerçeğine de uyum sağlamaya çalışıyor. Washington, kıtanın konvansiyonel savunmasında öncülüğü Avrupalı müttefiklerinin üstlenmesini istediğini açıkça dile getirirken, kısa süre önce NATO komutanlıklarına tahsis ettiği askeri imkânları azaltacağını da duyurdu. Bu nedenle Avrupa ülkeleri, kıtanın savunmasında daha fazla sorumluluk almaya hazır olduklarını göstermeyi ve aynı zamanda ABD'yi NATO içinde mümkün olduğunca aktif tutmayı amaçlıyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise, "Tüm bunlar gerçek bir zihniyet değişiminin göstergesi. Bu, NATO 3.0. Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa," ifadelerini kullandı.