Trump'ın Erdoğan'a F-35 Programına Dönüş Mesajı Bekleniyor

ABD Başkanı Donald Trump'ın, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil edilmesine destek verebileceğini bildirmesi bekleniyor. Böyle bir adım, Trump'ın ilk başkanlık döneminde ulusal güvenlik gerekçesiyle uygulamaya koyduğu politikada değişiklik anlamına gelebilir.

Yetkililere dayandırılan haberlere göre, Trump yönetimi, Türkiye'nin programa geri dönüşünün önündeki hukuki ve siyasi engelleri aşmak için çeşitli seçenekleri değerlendiriyor. Bu engeller arasında, Türkiye'nin S-400 sistemlerine sahip olduğu sürece F-35 satışını kısıtlayan Kongre düzenlemeleri de bulunuyor. Gündemdeki seçenekler arasında S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye gönderilmesi veya kullanım dışı bırakılması gibi alternatifler yer alıyor.

Ancak Türkiye'nin F-35 programına dönüşü Kongre'de güçlü bir muhalefetle karşılaşabilir. Çok sayıda Cumhuriyetçi siyasetçi, Ankara'nın Rus yapımı sistemi satın alması nedeniyle programa yeniden dahil edilmesine karşı çıkıyor.

Türkiye'nin olası dönüşüne ilişkin çekincelerini dile getiren ülkeler arasında İsrail de bulunuyor. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs'a yönelik politikaları nedeniyle Türkiye'ye gelişmiş teknolojiye sahip F-35 savaş uçaklarının satışına karşı olduğu belirtiliyor.

Trump, Türkiye ile F-35 konusundaki anlaşmazlığı çözmek istediğini daha önce de dile getirdi. Yetkililer, sürecin Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yapılacak yazışmalar yoluyla başlatılmasının değerlendirildiğini belirtti. Ancak Türkiye'nin F-35 uçaklarını yeniden alıp alamayacağı ve bunun ne zaman gerçekleşebileceği belirsizliğini koruyor. Süreç, hem mevcut yasal düzenlemelere hem de Kongre'nin tutumuna bağlı olacak.

Yunanistan Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis pazartesi günü parlamentoda yaptığı açıklamada, ABD mevzuatındaki kısıtlamaların hâlen yürürlükte olduğunu ve bunların kaldırılması için Kongre'nin yeni bir karar alması gerektiğini söyledi. Gerapetritis, "Mevcut aşamada, söz konusu yasakların kaldırılması yönünde herhangi bir gelişme yok," ifadelerini kullandı.

ABD Dışişleri Bakanlığı, aralık ayında Türkiye'ye olası F-35 ve F-16 savaş uçağı satışına ilişkin Kongre üyelerinin itiraz ve endişelerinin yer aldığı mektuba yanıt olarak, Ankara'nın Rus S-400 hava savunma sistemine sahip olduğu sürece tutumunun değişmediğini belirtti. Bakanlık, ABD savaş uçaklarının herhangi bir satışının yasalara ve özellikle de "Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası" (CAATSA) tam olarak uyması gerektiğine dikkat çekti.

Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından 2019 yılında F-35 programından çıkarılmıştı. ABD yönetimi, Rus yapımı S-400 sistemlerinin F-35 savaş uçaklarıyla aynı ortamda kullanılmasının, Moskova'nın uçağın radar görünmezliği (stealth) teknolojisine ilişkin hassas bilgilere erişmesine yol açabileceği gerekçesiyle programa karşı çıkmıştı.

Trump ve Cumhurbaşkanı Erdoğan arasında 25 Eylül tarihinde Beyaz Saray'da düzenlenen görüşmede, F-35 satış yasağının çözülebileceğine dair umutlar artmıştı.