Almanya'da Doğu-Batı Ayrımını Kullanan Sahte Haber Kampanyası

Sahte bir gazete kapağında "Batı Doğu'dan nefret ediyor" manşeti yer alıyor. Yapay zeka ile üretilen televizyon haberlerinde, Batı Almanya'daki ev sahiplerinin Doğu Almanlar yerine yabancılara ev kiralamayı tercih ettiği öne sürülüyor. Genç Almanların çoğunluğunun Doğu Almanya'nın yeniden kurulmasını istediğini iddia eden videolar dolaşıma sokuluyor. İlk bakışta gerçek haber gibi görünen bu içerikler, Almanya'nın önde gelen medya kuruluşlarının ve araştırma enstitülerinin görsel kimliklerini taklit ediyor. Ancak bu içeriklerin hiçbiri gerçek değil.

Araştırmacılara göre, kampanyanın ilk haftasında en az 49 sahte video, 12 tahrif edilmiş gazete kapağı ve sahte grafiti görseli dolaşıma sokuldu. Kampanyanın amacı, Almanya'nın Doğu ve Batı arasında giderek daha fazla kutuplaştığı yönündeki söylemi güçlendirmek. Paylaşımların önemli bir bölümü, Doğu Almanların sistematik olarak haksızlığa uğradığını veya siyasi olarak dışlandığını iddia ediyor. Diğer içeriklerde ise Doğu Almanya'nın yeniden kurulmasına destek verildiğini öne süren uydurma istatistikler kullanılıyor ya da Batı Almanların konut başta olmak üzere çeşitli alanlarda Doğu Almanlara ayrımcılık yaptığı izlenimi yaratılıyor.

Kampanyanın, daha önce Avrupa makamlarınca tespit edilen Rusya yanlısı etki ağlarına benzer özellikler taşıdığı belirtiliyor. Bu tür kampanyalar, haber kuruluşları, düşünce kuruluşları ve araştırma enstitüleri gibi güvenilir kaynakların kimliğine bürünmeleri ve inandırıcı görünmesi amaçlanan yanlış iddialar yaymalarıyla biliniyor.

Araştırmacılar, bu kampanyanın kasıtlı olarak Almanya'nın doğusuna odaklandığını ve Eylül ayında yapılacak iki kritik eyalet seçimi öncesinde toplumsal ve siyasi gerilimleri istismar etmeyi hedeflediğini belirtiyor. Ülkenin doğusundaki Saksonya-Anhalt ve Mecklenburg-Vorpommern eyaletlerindeki seçimler yakından izleniyor; zira her ikisi de merkez sağ CDU ile merkez sol SPD'den oluşan koalisyonun popülaritesi için önemli bir sınav sayılıyor. Son kamuoyu yoklamaları, her iki eyalette de aşırı sağcı AfD'nin önde olduğunu gösteriyor. Parti, oyların yüzde 40'ından fazlasını almayı hedefliyor. Böyle bir sonuç, AfD'yi tek başına iktidar için gerekli çoğunluğa önemli ölçüde yaklaştırırken, ilk kez bir eyalet hükümetine liderlik etme ihtimalini de güçlendirebilir.

Neden Doğu-Batı karşıtlığı?

Almanya merkezli bir izleme kuruluşunda kıdemli araştırmacı olan Lea Frühwirth, yabancı etki kampanyalarının sıklıkla mevcut toplumsal bölünmeleri büyütmeye çalıştığını söylüyor. "Yabancı etki kampanyalarının amacı, hedef aldıkları toplumları istikrarsızlaştırmaktır" diyen Frühwirth, "Bunu denemenin yaygın yolu, hassas konular ve tartışmalı başlıklar üzerinde kutuplaşmış tartışmaları körüklemektir" ifadelerini kullandı.

Almanya'nın yeniden birleşmesinin üzerinden 30 yılı aşkın süre geçmiş olsa da Frühwirth, kimlik farklılıkları ve bitmeyen kırgınlıklar nedeniyle Doğu-Batı ayrımının siyasi açıdan hâlâ hassas bir konu olduğunu belirtiyor. "Yeniden birleşme eşit bir zeminde gerçekleşmedi ve Doğu'daki birçok insan, Batı Almanlar yüzünden derin mağduriyetler yaşadığını anlatıyor" dedi. "Yapısal farklılıklar bugün de sürüyor."

"Bir de siyasi boyutu var: Alman seçimleri etrafındaki Rus ve Rusya yanlısı iletişim, aşırı sağ AfD gibi Rusya yanlısı partileri kayırıyor ve diğerleri hakkında kötüleyici söylemler üretiyor" diye ekledi.

Frühwirth'e göre bu tür kampanyalar, mevcut kırgınlıkları kaşıyarak grupları birbirine karşı kışkırtmayı ve siyasi kutuplaşmayı derinleştirmeyi amaçlıyor. Bu tür kampanyaların nihayetinde oy verme davranışını etkileyip etkilemediğini ölçmek zor; gerçek erişimlerini belirlemek de öyle. Bazı raporlar, kampanyanın paylaşımların izlenme sayılarını şişirerek, içeriklerin gerçekte olduğundan daha fazla etkileşim aldığı izlenimini vermeye çalıştığını öne sürüyor.

Rusya ile bağlantılı etki kampanyalarının Almanya'daki seçimleri hedef alması ise ilk kez yaşanmıyor. 2025 federal seçimleri sırasında da benzer taktikler kullanılmıştı.