NATO Zirvesi: Avrupa'dan Daha Fazla Sorumluluk Sinyali

Bu hafta Ankara'da düzenlenen NATO zirvesi, Avrupa'nın savunma alanında daha fazla sorumluluk üstlenmesi sinyali verdi. Zirve kapsamındaki Savunma Sanayii Forumu'nda Avrupalı müttefikler, denizaltı, Patriot hava savunma sistemi, önleme füzesi ve mühimmatı kapsayan 50 milyar dolarlık üretim ve tedarik anlaşmaları imzaladı. Bu anlaşmalar, ittifakın 2035 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 5'ini savunmaya ayırma hedefi doğrultusunda atılmış adımlar olarak değerlendirildi.

NATO, Havadan Erken İhbar ve Kontrol Sistemi'nin yerini alacak gözetleme uçakları için İsveçli Saab şirketini seçti. "Drone Hedge (Drone Duvarı)" programı kapsamında ise önümüzdeki beş yılda ittifak genelinde dron karşıtı kapasitelere 40 milyar dolar ayrılması planlanıyor. Program, pilot alımı ve eğitimine de odaklanacak.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, forumda yaptığı konuşmada, "Dronlar, modern savaşın niteliğini kökten değiştirdi. Muharebe sahasında belirleyici unsur haline geldiler. Bunu Ukrayna'da, Orta Doğu'da ve ittifak genelinde açıkça görüyoruz," dedi. Özellikle Baltık ülkelerinde NATO topraklarına yönelik dron ihlallerinin arttığına dikkat çekildi.

Avrupa Birliği Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü'nden Daniel Fiott, Avrupalı müttefiklerin savunma anlaşmaları konusunda perde arkasında yoğun çalışma yürüttüğünü belirterek, "Güvenliğin farklı alanlarında birlikte çalışıyorlar ve ihtiyacımız olan da bu. Bunun çok daha fazlasına, hem de şu anda çok daha güçlü ve hızlı bir şekilde ihtiyacımız var," ifadelerini kullandı.

Ukrayna'da Patriot üretimi dikkat çekti. ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile görüşmesinde, "Kulağıma, onlara Patriot üretme hakkı vereceğimiz yönünde bir şeyler geldi," dedi. Trump, nasıl yapılacağının gösterileceğini ve Ukrayna'nın bu karmaşıklığı kısa sürede çözeceğini söyledi. Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi'nden Max Bergmann, Trump'ın bu açıklığının Ukrayna'nın artan müzakere gücünün göstergesi olduğunu belirtti.

Ancak ABD'nin NATO içindeki ağırlığı devam ediyor. Rasmussen Global analisti Nico Lange'ye göre ittifakın Avrupalılaşması, ABD'ye dayanan stratejik destek unsurlarının Avrupa kaynaklı sistemlerle değiştirilmesine bağlı. Bunlar arasında uydu tabanlı zamanlama, seyrüsefer, elektronik harp ve hassas uzun menzilli saldırı kabiliyetleri bulunuyor.

Lange, Avrupalıların Trump'ın öngörülemez karakterini unutmaması gerektiğini söyledi. Trump, zirvede Danimarka'ya bağlı Grönland'ın ABD kontrolünde olması gerektiğini yineleyerek Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen'in tepkisini çekti. Frederiksen, "Grönland satılık değil," dedi.

Trump ayrıca İspanya Başbakanı Pedro Sanchez'i eleştirerek, Madrid'le tüm ticaretin kesilmesi talimatı vereceğini söylese de zirve sonunda daha olumlu bir ton benimsedi. Kuzey Atlantik Konseyi toplantısının ardından Trump, "Bugünden çıkarılacak tek bir kelime var: birlik," dedi.

NATO Genel Sekreteri Rutte ise zirveyi Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlenmesinin hikayesi olarak nitelendirdi. "Yeni kabiliyetler devreye giriyor, sanayi üretimini artırıyor, Avrupalı müttefikler ve Kanada ortak güvenliğimiz için daha fazla sorumluluk üstleniyor," dedi. Rutte, Avrupa Birliği'nin Ukrayna'nın en büyük askeri ve mali destekçisi haline geldiğini vurguladı.

Daniel Fiott, Avrupa'nın kısa vadede ABD'ye ihtiyaç duyacağını ancak uzun vadeli yönelimin Washington'a bağımlılığı azaltmak olduğunu belirtti. "Avrupa'da vergi mükelleflerinin parasını karşılıksız harcamayacağız. Bunun karşılığı istihdam ve Avrupa'da üretilmiş kabiliyetlerdir," diye ekledi. Fiott, Avrupalıların savunma üretimi konusunda mesajı aldığını ve daha fazla harcama yaparak doğru kabiliyetlere yönlendirmeleri gerektiğini anladıklarını söyledi.