Macaristan'da Sulyok'un Görevden Alınması Onaylandı

Macaristan Parlamentosu Anayasa Değişikliğini Kabul Etti

Macaristan Parlamentosu, anayasanın 17. değişikliğini 139 "evet" oyuna karşı 6 "hayır" oyuyla kabul etti. Oylamaya 54 milletvekili katılmadı. Bu değişiklik, mevcut Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'un görevden alınmasının önünü açarken, gelecekte benzer görevden almalar için de emsal oluşturuyor.

Başbakan Magyar'dan Sert Eleştiriler

Parlamentodaki konuşmasında Başbakan Péter Magyar, Fidesz tarafından hazırlanan anayasaya dokunmamanın Macar ulusuna ihanet olacağını söyledi. Magyar, söz konusu anayasayı "Fidesz-KDNP tarafından kurulan Macar Cosa Nostra'sının kuruluş belgesi" olarak nitelendirdi. Viktor Orban hükümetleri döneminde her şeyin tek bir kişinin iradesine ve siyasi varlığını sürdürmesine tabi kılındığını savundu.

Magyar, eski Başsavcı Peter Polt döneminde Macaristan Merkez Bankası'ndan kaybolduğu öne sürülen yüz milyarlarca forint hakkında soruşturma başlatılmadığını hatırlattı. Polt'un, şu anda Anayasa Mahkemesi Başkanı olarak anayasayı koruma görevine kayıtsız kaldığını ileri sürdü.

Başbakan, "Anayasal görev; ülkeyi dış tehditlerden, Macar halkını keyfi yönetimden, ortak mülkiyeti yağmalanmaktan, seçim özgürlüğünü devlet ve istihbarat servislerinin müdahalesinden, devlet korumasındaki çocukları istismarcılarından ve devlet kurumlarını seçimleri kaybetmiş bir partinin iktidarını koruma aracı olarak kullanılmaktan korumaktır," dedi.

Cumhurbaşkanının görevden alınmasını savunan Magyar, Tamas Sulyok'un sessiz kaldığını öne sürdüğü olaylara değindi. Bunlar arasında Tisza Partisi'nin bilgi teknolojileri uzmanları hakkında uydurma suçlamalarla polis soruşturması açılması ve istihbarat takibi yapılması da yer aldı.

Fidesz ve KDNP Oylamayı Boykot Etti

Fidesz milletvekili Miklos Panyi, partilerinin "demokrasinin ortadan kaldırılmasına ortak olmayacağını" belirterek ayrıntılı görüşmelere ve oylamaya katılmayacaklarını açıklamıştı. 13 Temmuz'daki oylamada Fidesz ve KDNP milletvekilleri Genel Kurul'a katılmadı. Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok da Parlamento'da hazır bulunmadı.

Fidesz parlamento grubunun başkanı Gergely Gulyas, "Artık Macaristan'da, milletvekillerin en az yarısının siyasi yarışın dışına itildiği bir siyasi rekabet söz konusu," dedi. Gulyas, "Cumhurbaşkanının görevden alınması ve son dönemde tanık olduğumuz bu saldırgan tutum emsali olmayan bir gelişme. En büyük muhalefet grubunun, kamu hukuku anlamında bu görevi fiilen yerine getiremeyecek bir başkanı olamaz. Bu nedenle grup başkanlığı görevimden istifa ediyorum," diye konuştu.

Sulyok'un İmzalaması İçin Beş Günü Var

Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'un anayasa değişikliğini imzalamak için beş günü bulunuyor. İmzalamazsa, Parlamento hakkında görevden alma sürecini başlatacak. Anayasaya göre bu aşamadan sonra devlet başkanı yetkilerini kullanamayacak ve yasayı onun yerine Parlamento başkanı imzalayabilecek.

Sulyok, görevden alınmasına yönelik girişimlerle ilgili anayasal kaygılarını daha önce dile getirmiş, Anayasa Mahkemesi ve Venedik Komisyonu'na başvurmuştu.

Yeni Anayasa Düzenlemeleri

Adalet Bakanı Görög Marta'nın imzasını taşıyan anayasa değişikliği, yeni anayasa yürürlüğe girene kadar devletin hukuka uygun işleyişi için kurumsal şartları güvence altına almayı ve anayasal demokrasinin yeniden tesisinin temelini atmayı amaçlıyor.

Teklif kapsamında milletvekilleri için 12 yıllık (veya üç dönem) süre sınırı, mevcut cumhurbaşkanının görev süresinin sona ermesi, anayasa yargıçları için 70 yaş üst sınırı ve Yargıtay ile Ulusal Yargı Ofisi başkanlarının yargıçların girişimiyle görevden alınabilmesi öngörülüyor.

Başbakan Magyar'dan Uyarı

Başbakan, oylamadan önce sosyal medya hesabında, "Macar halkının demokratik yetkisi temelinde, Orban'ın siyasi kuklalarının değiştirilme süreci başlayabilir," diye yazdı. Magyar'a göre cumhurbaşkanı anayasa değişikliğinin içeriğini denetleyemez; metni sadece kamu hukuku açısından geçersizlik söz konusu olduğunda önleyici norm denetimi için Anayasa Mahkemesi'ne gönderebilir.

"Böyle bir durum ise açıkça söz konusu değil. Bunu Sulyok Tamas da biliyor. Bu yüzden geçen hafta ortasına kadar, istemeyerek de olsa kabul edilen anayasa değişikliğini ve dolayısıyla kendi görevden alınmasını imzalayacağı izlenimi vardı. Ne var ki çarşamba civarında Fidesz harekete geçti ve fiilen anayasaya aykırı biçimde cumhurbaşkanına imza atmayı yasakladı," dedi.

Magyar, Gulyas Gergely liderliğindeki Fidesz'in, cumhurbaşkanının sunması gereken Anayasa Mahkemesi başvurusunu önceden hazırladığını, böylece değişikliğin yürürlüğe girmesini ve "Orban mafyasının tasfiyesini" engellemeyi amaçladığını belirtti.

Başbakan, "Bu karanlık, anayasaya aykırı operasyona katılarak demokratik halk iradesinin hayata geçmesini engelleyen herkes için tamamen açık olsun: bunun sorumluluğunu ileride taşımak zorunda kalacaklar," uyarısında bulundu.

Sağlık Bakanı'ndan Sulyok'a Eleştiri

Sağlık Bakanı Hegedűs Zsolt, sosyal medya hesabında yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Sulyok'un sessizliği ve eksik duruşları nedeniyle başarısız olduğunu söyledi. "Son on altı yılda sadece bir hükümet sistemi inşa edilmedi; uzun süreli görevler, üçte iki çoğunluk gerektiren kurallar, betonlanmış makam sahipleri ve kamu fonlarıyla kurulan güç merkezleri üzerinden, seçim yenilgisi sonrasında bile eski sistemin yalancı, yozlaşmış, ikiyüzlü nüfuzunu sürdürmek isteyen bir derin devlet de oluştu," diye yazdı.

Bakan, anayasal düzeni, insan onurunu ve ulusun birliğini savunması gerekenlerin bu yapının parçası olduğunu vurguladı. Örneğin, "Macar vatandaşlar böcek olarak nitelendiğinde, yargıçlar, gazeteciler ve siviller damgalandığında ya da iktidarın dili dışlayıcı ve aşağılayıcı hale geldiğinde" seslerini çıkarmadıklarını söyledi.

"Cumhurbaşkanının en önemli ahlaki yükümlülüğünü, yani iktidara sınır çizmek, insan onurunu korumak, ulusun birliği üzerinde nöbet tutmak ve kurumsal gücü olmayanlar adına da konuşmak görevini, defalarca yerine getirmeyi ihmal etti," ifadelerini kullandı.