AB Ukraynalılara Geçici Korumayı Uzattı Erkeklere Kısıtlama

Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerin büyükelçileri, çarşamba günü Ukrayna'dan savaş nedeniyle kaçanlara sağlanan geçici koruma statüsünün 4 Mart 2028'e kadar uzatılması konusunda anlaşmaya vardı. Ancak yeni düzenleme ile 23-60 yaş arasındaki erkekler için şartlar sıkılaştırıldı.

Mart 2027'den itibaren geçici koruma statüsü, yalnızca Ukrayna'daki askerlik yükümlülüklerini yerine getiren kişilere verilecek. Bu düzenleme, Ukrayna hükümetinin talepleri doğrultusunda Kiev'in silahlı kuvvetlerini güçlendirmeyi hedefliyor.

AB'de geçici koruma statüsünden yararlanmak isteyen Ukraynalıların, ülkeden yasal yollarla ayrıldıklarını pasaportlarındaki çıkış damgası ya da askerlikten muaf olduklarını gösteren resmi bir belgeyle kanıtlamaları gerekecek.

Ukrayna'da sıkıyönetim kapsamında, askerlik yükümlülüğü bulunan 23 yaş ve üzeri erkeklerin çoğunun ülkeyi terk etmesine izin verilmiyor. Askerlik hizmetine elverişsiz olduğu tespit edilen engelliler, 18 yaşın altında üç veya daha fazla çocuğu bulunan babalar ve hasta yakınlarına tam zamanlı bakım sağlayan kişiler ise bu yükümlülükten muaf tutuluyor.

Buna rağmen, son yıllarda askerlik çağındaki bazı Ukraynalı erkekler ülke sınırlarını yasa dışı yollarla geçerek AB ülkelerinde geçici koruma statüsü kazandı. Avrupa Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı (Frontex) verilerine göre, bu yıl yaklaşık bin kişi, 2025 yılında ise 10 binden fazla kişi Ukrayna sınırını yasa dışı yollarla geçerek AB'ye ulaştı.

Avrupa'daki Ukraynalı mültecilerin yüzde 26,6'sını yetişkin erkekler oluşturuyor. Ancak bunların ne kadarının askerlik çağında olduğu veya düzensiz yollarla AB'ye giriş yaptığına dair veri bulunmuyor.

Halihazırda AB'de geçici koruma statüsünden yararlanan kişiler ise yeni düzenlemeden etkilenmeyecek. Bugünkü uzlaşının ardından AB ülkelerinin kararı önümüzdeki haftalarda resmen kabul etmesi bekleniyor.

Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinin ardından yürürlüğe giren geçici koruma sistemi, Ukraynalıların iltica başvurusu yapmadan AB ülkelerinde yaşamalarına imkan tanıyor. 31 Mayıs 2026 itibarıyla Ukrayna'dan kaçan 4,38 milyon kişi, AB ülkelerinde ikamet etme, çalışma, sağlık hizmetlerinden yararlanma ve eğitime erişim hakkı tanıyan geçici koruma statüsünden faydalanıyor.

AB'nin göç politikasındaki muafiyet hakkını kullandığı için bu sisteme dahil olmayan Danimarka ise benzer nitelikte ayrı bir koruma mekanizması uyguluyor.