Avrupa Komisyonu Metan Yaptırımlarına Üç Yıl Erteleme Önerisi

Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği'nin (AB) metan emisyonlarına ilişkin kuralları kapsamında öngörülen cezalardan işletmelerin üç yıl süreyle muaf tutulmasını önerdi. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatçıları ile enerji sektörü temsilcileri, kapsamlı raporlama yükümlülüklerinin AB'ye ihracatı olumsuz etkileyebileceğini savunarak aylardır Brüksel'e baskı yapıyordu.

AB üyesi ülkeler, Mayıs 2024'te enerji sektöründeki metan emisyonlarının ölçülmesi, raporlanması ve doğrulanmasına yönelik Birliğin ilk kapsamlı düzenlemesini kabul etmişti. Düzenleme, en güçlü sera gazlarından biri olan metan emisyonlarının azaltılmasını hedefliyor. Kurallara uyulmaması halinde uygulanacak yaptırımların ise 2027'de yürürlüğe girmesi planlanıyor. Ancak Komisyon, pazartesi günü yayımladığı tavsiye kararında işletmelerin bu yaptırımlardan geçici olarak muaf tutulmasını önerdi.

Komisyonun uzun süredir beklenen tavsiyesi, ABD, Katar, Cezayir ve Nijerya gibi ülkelerin aylar süren girişimlerinin ardından geldi. Söz konusu ülkeler, AB'ye ilettikleri mesajlarda düzenlemelerin, Birliğin Orta Doğu kaynaklı arz kayıplarını telafi etmeye çalıştığı bir dönemde enerji arz güvenliğini riske atacağını savundu. Çevre örgütleri ise bu değerlendirmeye sert şekilde karşı çıkıyor.

Çevre kuruluşları, yaptırımların geniş kapsamlı şekilde ertelenmesinin dünyanın metan emisyonlarını azaltmaya yönelik en iddialı düzenlemelerinden birini zayıflatabileceği uyarısında bulundu. Bilim insanlarına göre metan, kısa vadede karbondioksite kıyasla çok daha güçlü bir sera gazı etkisi yaratıyor.

Climate Action Network Europe'tan Esther Bollendorff, "Sanayinin abartılı ve kanıtlanmamış arz güvenliği endişeleri nedeniyle yaptırımların üç yıl askıya alınması, özellikle ABD'den gelen yüksek metan emisyonlu gaz ithalatına fiilen serbest geçiş sağlayabilir" dedi. Bollendorff, Komisyon'un tavsiyelerinin üye ülkeleri güçlü yaptırım mekanizmaları oluşturmaktan vazgeçirmemesi gerektiğini belirterek, "Şirketlerin neden oldukları kirliliğin bedelini ödemelerini sağlamanın tek yolu etkili yaptırım sistemleridir" ifadelerini kullandı.

Dört sayfalık tavsiye metninde Komisyon, ithalatçı şirketlerin düzenlemelere uyum sağlamasına yardımcı olmak amacıyla sözleşmelerde kullanılabilecek örnek maddelere de yer verdi. Yeni hukuki yükümlülük getirmeyen tavsiyeler, enerji ithalatçılarının metan düzenlemelerine uyum sağlamasına yardımcı olacak isteğe bağlı model sözleşme hükümleri sunuyor. Komisyon, bunun sektörün talep ettiği hukuki öngörülebilirliği desteklemeyi amaçladığını belirtti.

Uluslararası Petrol ve Gaz Üreticileri Birliği (IOGP) ise Komisyon'un mevcut düzenlemelerdeki sorunları kabul ettiğini ancak bağlayıcı olmayan tavsiyelerin yeterli olmayacağını savundu. Birlik sözcüsü, "Komisyon bu sorunları bağlayıcı olmayan rehberlerle çözmeye çalışıyor. Oysa Avrupa'nın ihtiyaç duyduğu hukuki kesinliği ancak üye ülkelerin ve sektörün talep ettiği hedefe yönelik mevzuat değişiklikleri sağlayabilir" değerlendirmesinde bulundu.

Kuralların önemli hükümlerinin yürürlüğe girmesine altı aydan az süre kaldığını hatırlatan sektör temsilcileri, belirsizliğin ticari kararları ve tedarik sözleşmelerini şimdiden etkilediğini belirterek, metan azaltım hedeflerini korurken enerji arz güvenliği, rekabet gücü ve tüketicilerin maliyetlerini de gözeten düzenleme değişikliklerinin hızla hayata geçirilmesini istedi.

Uluslararası hukukçu ve Birleşmiş Milletler iklim müzakerelerinde eski AB başmüzakerecisi Maas Goote ise Komisyonun "uygulamaya ilişkin sorunlara pragmatik çözümler sunarak ve AB'nin metan rejimini adım adım güçlendirerek" sergilediği "akıllı yaklaşımı" memnuniyetle karşıladı. Goote, "Bunu yaparken yönetmeliğin bütünlüğünün korunması büyük önem taşıyor. Dünya genelinde metan emisyonlarındaki artış eğilimi, gönüllü yaklaşımların sonuç vermediğini gösteriyor. Metan emisyonlarını aşağı çekmek için, AB metan yönetmeliğinin güçlü ve kritik bir unsur oluşturduğu sağlam düzenleyici çerçevelere ihtiyacımız var" diye konuştu.