Kuraklık Avrupa'da Tarihi Sırları Gün Yüzüne Çıkarıyor

Avrupa genelinde etkisini sürdüren şiddetli kuraklık, nehir ve göllerde su seviyelerini tarihi düşük seviyelere indirdi. Suların çekilmesiyle birlikte yüzyıllardır su altında kalan tarihi kalıntılar yeniden gün yüzüne çıkmaya başladı.

Elbe Nehri'nde Açlık Taşı Yeniden Ortaya Çıktı

Almanya'nın Pirna kenti yakınlarındaki Elbe Nehri'nde su seviyesinin kalıcı olarak düşmesi, Oberposta semtinde bulunan tarihi bir açlık taşını (Hungerstein) yeniden görünür hale getirdi. Taşın üzerine kazınmış tarihler, geçmişte yaşanan aşırı kuraklık dönemlerini belgeliyor. Taştaki en eski kayıt ise 1707 yılına ait.

Yüzyıllar boyunca açlık taşları, kuraklık ve beraberinde gelen kıtlık tehlikesine karşı bir uyarı işareti olarak kabul edildi. Şiddetli kuraklık tarımsal üretimi sekteye uğratıyor, nehir taşımacılığını zorlaştırıyor ve geçmişte zaman zaman kıtlıklara yol açıyordu. Bu taşlar yalnızca su seviyesi olağanüstü derecede düştüğünde görünür hale geliyor.

Pirna-Oberposta'daki açlık taşı, Almanya'nın en büyük ve en bilinen açlık taşlarından biri olarak kabul ediliyor. Taşın yeniden ortaya çıkması, mevcut kuraklığın boyutunu gözler önüne seriyor.

Ren Nehri'nde de Açlık Taşları Görüldü

Benzer bir durum Almanya'nın Leverkusen kenti yakınlarındaki Ren Nehri'nde de yaşandı. Wupper Nehri'nin Ren'e döküldüğü noktanın güneyinde, geçmiş kuraklık dönemlerine ait açlık taşları yeniden görünür hale geldi. Taşlardan birinin üzerinde 1959 tarihi yer alıyor.

Tarihsel kayıtlarda ayrıca üzerinde "Beni görüyorsan ağla" yazdığı belirtilen ünlü bir açlık taşından söz ediliyor. Ancak bu taş bugüne kadar yeniden bulunabilmiş değil.

Tuna Nehri'nde İkinci Dünya Savaşı'ndan Kalma Savaş Gemileri

Sırbistan ile Romanya arasındaki sınır bölümünde Tuna Nehri'nde, normalde su altında kalan bir kum adacığında parçalanmış bir gemi gövdesi ortaya çıktı. Diğer batık gemiler ise suyun yüzeyinden kısmen yükselmiş durumda. Bazı enkazlarda hâlâ silah bulunduğu tahmin ediliyor.

Bu gemiler, Adolf Hitler'in Karadeniz'de konuşlandırdığı filoya aitti. Alman ordusu, Sovyet kuvvetlerinin ilerleyişini yavaşlatmak amacıyla İkinci Dünya Savaşı'nın son aylarında gemileri kasıtlı olarak batırdı. Tarihçilere göre, Nazi Almanyası'nın Mayıs 1945'te teslim olmasından yaklaşık sekiz ay önce, Eylül 1944'te bu strateji kapsamında 200'e kadar Alman savaş gemisi batırıldı.

Düşük su seviyesi bu kalıntıları ilk kez ortaya çıkarmıyor. Önceki kuraklık dönemlerinde de su yüzeyine çıkan gemiler, su seviyesi yükselince yeniden kaybolmuştu. Sırbistan hükümeti geçmişte batıkları çıkarmaya çalıştı; ancak çoğu hâlâ aynı yerde duruyor. Çünkü gemilerin bazılarında patlayıcı bulunması, her türlü müdahaleyi riskli hale getiriyor.

Tuna Boyunca Gün Yüzüne Çıkan Diğer Kalıntılar

Bu durum yalnızca Sırbistan-Romanya sınırıyla sınırlı değil. 2.800 kilometreden uzun Tuna boyunca düşen su seviyeleri çok farklı buluntuları ortaya çıkarıyor.

Bulgaristan'da, Ryahovo kasabası yakınlarında çekilen sular, uzmanların yünlü mamut olduğuna inandığı bir hayvanın kalıntılarını gün yüzüne çıkardı. İskelet, son sıcak hava dalgaları nedeniyle su seviyesinin tarihi dip değerlere inmesiyle nehir kıyısında ortaya çıktı.

Macaristan'da da kuraklık nedeniyle düşen su seviyesi, Tuna Nehri'nin farklı kesimlerinde savaş döneminden kalma kalıntıları gün yüzüne çıkardı. Budapeşte yakınlarında, onlarca yıl çamurun altında kalan ve neredeyse hiç zarar görmeyen Wehrmacht'a ait bir motosiklet, yanında mühimmatla birlikte bulundu.

Uzmanlar nehir yatağında ayrıca Alman yapımı Tellermine tanksavar mayınları, el bombası parçaları ve top mermileri tespit etti. Macar Askeri Tarih Enstitüsü'ne göre Tuna'nın bu bölümü, 1944-1945 yıllarında yaşanan Budapeşte Kuşatması ve Muharebesi'nin ardından savaş artıklarının döküldüğü bir alan olarak kullanılmış olabilir.

Daha güneyde, Mohacs yakınlarında İkinci Dünya Savaşı'ndan kalma bir savaş gemisinin enkazı su yüzüne çıktı. Baja kentinde ise Sugovica gibi Tuna'nın bazı kolları o kadar çekildi ki insanlar nehir yatağını yürüyerek geçebildi.

Kuraklığın Etkileri Kalıntıların Ötesine Geçiyor

Kuraklığın etkileri, tarihi kalıntıların ortaya çıkmasının çok ötesine uzanıyor. Macaristan'da düşen su seviyesi, Paks Nükleer Santrali'nin soğutma sistemini de baskı altına aldı. Ağustos ayının başında nehir seviyesi, santralin güvenli işletimi için gereken asgari sınırın yalnızca biraz üzerindeydi. Birkaç gün sonra ise Macaristan Başbakanı, su seviyesinin kritik eşiğin yalnızca birkaç santimetre üzerine çıktığını açıkladı.

Romanya'da düşük su seviyesi nedeniyle bazı feribot seferleri durduruldu. İtme mavnalarının karaya oturması nehir taşımacılığını aksatırken, şiddetli kuraklıkla mücadele eden ülkede tarım arazilerinin sulanması da giderek zorlaşıyor.

Sırbistan'da ise çekilen suların ardından ortaya çıkan kum adacıkları geçici plajlara dönüştü. Ancak su seviyesindeki düşüş, ülkenin hidroelektrik üretimini de olumsuz etkiledi.