Rus muhalefetinde yeni arayış: Berlin'de parti kuruldu

Rusya'da vatandaşlar üzerindeki baskı artarken, muhalefet bu durumu değerlendirmek istiyor. Cuma günü, eski siyasi tutuklu İlya Yaşin'in kurduğu yeni parti "Rusya'nın Barışçıl Güçleri" Berlin'de yönetim kurulunu seçmek ve gündemini belirlemek üzere toplanıyor. Partinin adı amacını net bir şekilde ortaya koyuyor: Rusya'ya barış getirmek.

Yaşin, Telegram mesajlaşma servisinde şunları söyledi: "Putin savaş partisinin lideri, biz ise barış partisinin."

%71 Destek ve Sürgün Partisinin Zorluğu

Rus kamuoyu araştırma enstitüsü VTsIOM'a göre, Rusya Federasyonu vatandaşlarının yaklaşık yüzde 71'i Devlet Başkanı Vladimir Putin'i destekliyor. Peki sürgündeki bir muhalefet partisi bu kadar yüksek bir desteğe rağmen varlık gösterebilir mi?

Uzman Görüşü: Parçalı Yapı ve Liderlik Sorunu

Bonn Üniversitesi'nden Rusya uzmanı Profesör Andreas Heinemann-Grüder, muhalefetin en büyük sorununu şöyle açıklıyor: "Büyük sorun, Rus muhalefetinin çok parçalı olması ve liderliği kabullenmekte zorlanması." Ayrıca, "Geçmişte, muhalefette olan herkesin küçük birer Lenin olmak istediği izlenimini edindim. Bu kişisel rekabet çok büyük bir rol oynadı."

Heinemann-Grüder'e göre muhalefetin tek şansı bir sürgün hükümeti kurmak. Ancak bu, Leninist bir kadro partisinin tam tersi olmalı: geniş tabanlı, adem-i merkeziyetçi ve Rusya'nın çok etnili yapısını temsil eden.

Muhalefetin ayrıca net bir figüre ihtiyacı var. İran muhalefetinin Rıza Pehlevi'nin oğlu etrafında birleşmesi örnek veriliyor. Rus muhalefeti ise bugüne kadar böyle bir figür oluşturamadı. Heinemann-Grüder, "Rusya'daki muhalefet direnişiyle kim özdeşleştiriliyor diye sorulduğunda akla Kasparov, Hodorkovski, Kara-Murza ya da Yaşin gibi isimler geliyor. Dışişleri bakanlığı 'Hangi telefon numarasını aramalı, hangi e-posta adresine yazmalıyız?' diye sorsa, düzinelerce adres çıkar."

Sürgündeki partinin başarısı için Heinemann-Grüder, Yaşin'in farklı akımları bir araya getirip getiremeyeceğini sorguluyor: "Bir Nelson Mandela olma potansiyeli var mı?"

Navalnıy Olgusu ve Sonrası

Yakın zamana kadar Aleksey Navalnıy Rus muhalefetinin en tanınmış simgesiydi. Heinemann-Grüder, Navalnıy'ı "Yabloko partisinin krizine bir tepki" olarak tanımlıyor. Navalnıy, yolsuzlukla mücadele gibi tek bir hedefe odaklanan bir hareket yarattı. Ancak artık tek konulu hareketlerin devri kapandı.

Bugün sürgündeki Rus muhalefeti de temel olarak Ukrayna'daki savaşı bitirmeye odaklanıyor. Oysa hedeflerin daha geniş tutulması gerektiği belirtiliyor. Zira savaşı yurt dışından bitirmek mümkün değil.

Geçmişten Ders Almak

Heinemann-Grüder, muhalefetin 1993 Anayasası'nın Putin'e giden yolu açtığını idrak etmesi gerektiğini söylüyor. "Sorunun Putin olduğunu düşündüler, anayasanın kendisi olduğunu değil." 1993 Anayasası, başkana olağanüstü yetkiler tanıyor: başbakanı atama, hükümet üzerinde nüfuz, güvenlik kurumlarını kontrol etme, kararname çıkarma ve parlamentoyu feshetme gibi.

Yeni partinin, gelecekte nasıl bir Rusya istendiği sorusunu sorması gerekiyor: Büyük Rusya mı, başkanlık sistemi mi, federal yapı mı, yoksa çok etnili bir ülke mi?

Heinemann-Grüder'e göre parti, liderlerin görev süreleri ve partide demokratik işleyiş konusunda da yenilikçi olmalı. "Yaşin ancak parti üyelerine danışarak ve sadece bir avuç partili tarafından belirlenmeye razı olmayarak başarılı olabilir."

Riskler ve FSB'ye Dair

Heinemann-Grüder, "Böyle bir parti söz konusu olduğunda, Rus dış istihbaratının (FSB) orada bulunacağını varsaymak gerekir. Sızmaya çalışacaklar, hatta belki parti üyelerinden bazılarının aynı zamanda FSB için çalıştığını göreceğiz." Ancak buna karşılık "o zaman biz de gizli bir örgüt olalım" demenin doğru olmayacağını vurguluyor.

İki Olası Senaryo

Yaşin'in partisinin Rus parlamentosuna girebilmesi iki senaryoya bağlı. Birincisi, mutlak bir tırmanma: nükleer silah kullanımı, Baltık ülkelerine saldırı ve savaş alanının genişlemesi. İkincisi, Rusya'nın savaşı kazanamayacağını kabul eden fraksiyonun üstün gelmesi ve savaşın bitirilmesi.

Heinemann-Grüder, ikinci senaryonun daha olası olduğunu düşünüyor: "Savaşı kazanmanın mümkün olmadığı ve bu nedenle bitirilmesi gerektiği yönünde bir uzlaşma ortaya çıktığı anda, elitler arasında bir bölünme yaşanacaktır."

Sonuç: Buzdolabı Televizyona Karşı

Rusya uzmanına göre Putin'in temsil ettiği toplumsal sözleşme "refah karşılığında suskunluk" şeklinde. Savaş bu sözleşmeyi bozuyor. "Lenin iktidara, Bolşevik olduğu için değil, 'ekmek ve barış' dediği için geldi."

Heinemann-Grüder, şimdiye kadar Kremlin propagandasının (televizyon) buzdolabına (ekonomik refah) karşı galip geldiğini, ancak bir noktada buzdolabının televizyonu yeneceğini söylüyor: "O zaman 'ekmek ve barış' diyenin Putin'e karşı bir şansı olur."