Kaybeden İsrail Barışa Engel Oluyor

İsrail, saldırgan politikalarıyla uluslararası topluma meydan okumaya devam ediyor. 7 Ekim 2023'ten bu yana Gazze'de soykırım yapan ve bölgede birçok ülkeye saldıran İsrail, şimdi de İran ile ABD arasında varılan ve dünya tarafından desteklenen anlaşmayı sabote etmek için provokasyonlara başladı. İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı savaşta, ateşkes anlaşmasının Cenevre'de cuma günü imzalanması bekleniyor. Tahran ve Washington yönetimleri, İsviçre'de bir araya gelerek savaşı sonlandıracak. Anlaşmada bazı pürüzler olsa da iki tarafın da çatışmaya dönmek istememesi umut veriyor. Ancak İsrail, Lübnan'a saldırılarını sürdürüyor.

Hizbullah Gelişmeden Memnun: Hizbullah, İran-ABD mutabakatını memnuniyetle karşıladı. Mutabakat, Lübnan dahil tüm cephelerde ateşkes öngörüyor. Hizbullah, İsrail'e herhangi bir saldırı düzenlemediğini açıkladı. Buna karşın İsrail ordusu, Lübnan'ın güneyindeki Kefertebnit ve Yukarı Nebatiye'ye hava ve topçu saldırıları düzenledi. İsrail, Lübnan'ın güneyinde sarı hattın ötesine saldırılarını genişletiyor. Evlerini terk eden Lübnanlılar, bombalara rağmen temkinli bir şekilde evlerine dönüyor.

Zafer Tahran'ın: Uzmanlara göre İsrail, 7 Ekim'den bu yana sürdürdüğü saldırılardan başarısızlıkla çıktı. Hamas ve Hizbullah hâlâ güçlü, İran rejimi yıkılmadı, Körfez ülkeleri yeni savunma birlikleri arıyor, Avrupa'da İsrail'e destek en düşük seviyede ve ABD'de bile Tel Aviv'e eleştiriler zirve yaptı. Uzmanlar, savaşın kazananının İran olduğunu belirtiyor.

ABD'nin Kararları Bizi Bağlamaz: Trump'ın "İran ile anlaştık" açıklaması İsrail'de şok etkisi yarattı. İsrail basını ve muhalefet, ülkelerini başarısızlıkla suçladı. İsrailli bakanlar ABD'yi hedef aldı. Savunma Bakanı Yisrael Katz, anlaşmaya rağmen ordunun Lübnan, Suriye ve Gazze'de işgal ettiği bölgelerde süresiz kalacağını söyledi. Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, mutabakatın "kendilerini bağlamayacağını" savundu. Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ise anlaşmayı "kötü" olarak nitelendirdi.

Mutabakata Elektronik İmza Atıldı: ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, mutabakat zaptını elektronik olarak imzaladı. Üst düzey bir ABD yetkilisi, İran'ın taahhütlerine bağlı kalması halinde 300 milyar dolarlık dondurulmuş fonun kademeli olarak serbest bırakılacağını söyledi. Yetkili, İsrail'in Lübnan'dan çekilip çekilmeyeceği sorusuna şu yanıtı verdi: "Geri çekilme anlaşmanın bir koşulu değildir. Anlaşma bir ateşkes olup, tek taraflı bir ateşkes olmayacaktır."

Trump Törene Katılabilir: Trump, mutabakatın içeriğinin cuma gününden sonra açıklanabileceğini duyurdu. Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılacağını ve mayınların büyük bölümünün etkisiz hale getirileceğini söyledi. Trump, "Ortadoğu'da çok güzel şeyler olacak. Petrol fiyatları hızla düşüyor ve borsa bugün roket gibi yükseliyor, rekor seviyelere ulaştı. Petrol fiyatları en büyük düşüşünü yaşadı ve düşük seviyelere indik, henüz tam olarak eski seviyemize dönmedik" dedi. 19 Haziran'daki imza törenine katılıp katılmayacağı sorulan Trump, "Duruma bağlı. JD Vance katılacak. Belki ben de katılırım. Belki katılmam ama JD özellikle bunun için geliyordu" ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin Çabalarına Dünyadan Takdir Geldi: Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a mutabakat sürecindeki "liderlik ve işbirliği" için teşekkür etti. ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye-Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack, "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın diplomasiye ve bölgesel gerilimi düşürmeye yönelik desteğini takdir ediyoruz" dedi. Katar ve Ermenistan da Türkiye'nin rolüne vurgu yaptı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İranlı mevkidaşı Abbas Erakçi ile görüştü ve Erakçi Türkiye'ye teşekkür etti.

Anlaşılamayan Konular Ne Olacak? Mutabakatta anlaşılamayan konular belirsizliğini koruyor. İran basını, "14 maddelik mutabakat taslağı" olduğu belirtilen bir metin paylaştı. Anlaşmazlık konuları şöyle:

• Uranyum: ABD, İran'ın uranyumu teslim edeceğini söylerken, Tahran anlaşma imzalandıktan sonra 60 gün içinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizmasının müzakere edileceğini belirtiyor.
• Lübnan: İran anlaşmanın Lübnan'ı kapsadığını savunurken, Trump bu konuda henüz bir açıklama yapmadı.
• Hürmüz: Trump, Hürmüz Boğazı'nın "ücretsiz olarak açılmasını" onayladığını ve bunun kalıcı olacağını iddia etti. İran ise "Hürmüz Boğazı'nda sunulan hizmetlerin bedelini almalıyız" diyor.
• Tazminat: İran'a göre 300 milyar dolarlık kalkınma ve yeniden imar fonu teklif edildi ancak ABD bunu doğrulamadı.