AB Liderleri Brüksel'de 2 Trilyon Avroluk Ortak Bütçeyi Görüştü: Fon Kavgası Resmen Başladı

AB Liderleri Brüksel'de 2 Trilyon Avroluk Bütçe İçin Masaya Oturdu

Avrupa Birliği, uzun vadeli bütçesi için hassas bir müzakere sürecine girdi. Üye devletler, Cuma günü Brüksel'de yapılacak kritik zirve öncesinde, harcama miktarı ve öncelik alanları konusunda derin görüş ayrılıkları yaşıyor.

2 trilyon avroluk bütçe üzerinde ince bir denge kurulması gerekiyor. Almanya ve Hollanda'nın başını çektiği 'tutumlu ülkeler' toplam harcamaların kısılmasını isterken, güney ve doğu Avrupa ülkeleri tarım ve bölgesel fonların savunma harcamaları uğruna feda edilmesinden endişe ediyor.

Tarım ve bölgesel fonlar hâlâ en büyük harcama kalemleri ancak payları önemli ölçüde düşüyor: Mevcut bütçede yüzde 60 olan bu oran, Komisyonun 2028-2034 önerisinde yüzde 44'e inecek.

Mayıs ayı sonunda 16 ülke, tarım ve bölgesel fonların artırılması çağrısı yapan ve kendilerini 'Uyum Dostları' olarak tanımlayan bir belge imzaladı. Bu ülkeler:

• Bulgaristan
• Hırvatistan
• Estonya
• Yunanistan
• İtalya
• Letonya
• Litvanya
• Malta
• Polonya
• Portekiz
• Çekya
• Romanya
• Slovenya
• Slovakya
• İspanya
• Macaristan

'Tutumlu ülkeler' olarak anılan Almanya, Hollanda, Danimarka, İsveç, Finlandiya ve Avusturya ise herhangi bir harcama artışına sıcak bakmıyor.

Kıbrıs Dönem Başkanlığı, geçen hafta sunduğu revize metinde 2 trilyon avroluk bütçeden 32,8 milyar avro kesinti önerdi. Bu öneri, Uyum Dostları ile tutumlu ülkeler arasında bir uzlaşma olarak nitelendirildi. Liderler görüşmelere Kıbrıs önerisini temel alarak başlayacak.

Ancak bütçeyi onaylaması gereken Avrupa Parlamentosu, Kıbrıs önerisini özellikle tarım ve bölgesel fonlar açısından yetersiz bularak reddetti.

Bütçe Gelirleri ve Yenilenen Borç

Bütçenin nasıl finanse edileceği konusundaki tartışma ise sürüyor. Kıbrıs Dönem Başkanlığı, gelir tarafına ilişkin revize öneriler sunmadı.

Avrupa Komisyonu ilk teklifinde, AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), Karbon Sınır Ayarlama Mekanizması (CBAM), e-atıklar, tütün vergisi ve kurumlar vergisinden elde edilecek gelirleri bütçeye dahil etmişti. Avrupa Parlamentosu ise ek gelir kaynakları önerdi.

Diplomatik kaynaklara göre, liderlerin en çok ilgisini çeken seçenekler arasında kumar vergisi, dijital vergi ve kripto varlıklara uygulanacak bir vergi yer alıyor. Ancak özellikle İsveç'in başını çektiği tutumlu ülkeler, bu önlemlere mesafeli. Bu ülkeler, mali yükün orantısız bir bölümünü üstlenmek zorunda kalacaklarını savunuyor.

İtalya, Fransa ve Yunanistan gibi bazı ülkeler, NextGenerationEU'nun 'rolling debt' mekanizmasıyla geri ödenmesini öneriyor. Almanya ve Hollanda ise yeni ortak borçlanmaya karşı çıkıyor.

AB liderleri, bütçeye ilişkin bir anlaşmaya 2026 sonuna kadar varmayı hedefliyor. Eş yasama organları, müzakerelerin 2027 yılında yapılacak önemli seçimlere sarkmamasını istiyor. Bütçe anlaşması için 27 üye devletin oybirliği ve Avrupa Parlamentosu'nun onayı gerekiyor.