Zelenskiy'siz Gdansk Zirvesi Varşova-Kiev Gerilimini Azaltır mı?

Polonya ile Ukrayna arasında diplomatik gerilim tırmanırken, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'nin Gdansk'taki Ukrayna'nın Yeniden İnşası Konferansı'na katılmaması, etkinliğin en dikkat çekici siyasi mesajı oldu. Zelenskiy, ülkesinin savaş sonrası yeniden inşasına odaklanan iki günlük üst düzey konferansa katılmayacağını açıkladı. Bu karar, Ukrayna İsyan Ordusu (UPA) adlı askeri birim nedeniyle Varşova ile Kiev arasında derinleşen anlaşmazlık dönemine denk geldi.

Konferans ve Önemi

2022'den bu yana düzenlenen Ukrayna'nın Yeniden İnşası Konferansı, ülkenin savaş sonrası yeniden yapılanmasına adanmış en önemli uluslararası platformlardan biri olarak kabul ediliyor. Marshall Planı'ndan bu yana kıtanın en büyük altyapı ve ekonomik kalkınma girişimi olarak görülen konferansta, Ukrayna Başbakan Yardımcısı Oleksiy Kuleba toplam değeri 1,5 milyar euroyu aşan 30'dan fazla anlaşma imzalamayı hedeflediklerini açıkladı. Anlaşmaların konut, altyapı ve bölgesel kalkınma projelerini kapsaması bekleniyor. Ukrayna Kalkınma Bakanlığı da Gdansk'ta 530'dan fazla yatırım projesini tanıtacak.

Uluslararası Destek ve Finansman

Konferansa Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda, Çekya Başbakanı Andrej Babis, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in katılması bekleniyor. Von der Leyen'in, AB liderlerinin Aralık ayında üzerinde uzlaştığı ve Macaristan'ın vetosu nedeniyle geciken 90 milyar euroluk kredi paketinin ilk ödeme dilimi olan 3,2 milyar euroyu Ukrayna'ya açıklaması planlanıyor. İkinci ödeme olan yaklaşık 5 milyar euro ise insansız hava aracı üretimine ayrılacak.

İngiltere de Ukrayna'nın yeniden yapılanma sürecine destek için 330 milyon euroyu aşan yeni bir yardım paketi açıklayacak. İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, desteğin Ukrayna'nın enerji sektörünü güçlendirmeyi ve adalet sisteminin modernizasyonunu finanse etmeyi amaçladığını söyledi.

Tarihsel Gerilim Gölgesinde Konferans

Ancak konferans, Kiev ile Varşova arasındaki diplomatik kriz nedeniyle gölgelendi. Kriz, Zelenskiy'nin bir askeri birime İkinci Dünya Savaşı dönemindeki Ukrayna İsyan Ordusu'nun (UPA) adını vermesiyle tırmandı. Ukrayna'da UPA, Sovyet yönetimine karşı direnişin sembolü olarak görülürken, Polonya'da 1943-1945 yılları arasında Volhinya bölgesinde on binlerce Polonyalının hayatını kaybettiği katliamlarla ilişkilendiriliyor. Zelenskiy'nin kararı Polonya'da geniş çaplı tepki çekti ve Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Ukraynalı lidere verilen Beyaz Kartal Nişanı'nı geri aldı. Bunun üzerine Zelenskiy de ödülü Varşova'ya iade etti.

Polonya Kalkınma Fonları ve Bölgesel Politika Bakanı Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, Zelenskiy'nin kararını eleştirerek "büyük bir hata yaptığını" ve "kendi ayağına kurşun sıktığını" söyledi. Ancak Kiev'deki bazı yetkililer, Varşova'nın sert eleştirilerinin ardından Zelenskiy'nin konferansa katılmama kararını eleştirmesini şaşkınlıkla karşıladı.

Liderlerin Tutumu ve Uzlaşı Çabaları

Ne Zelenskiy'nin ne de Polonya Cumhurbaşkanı Nawrocki'nin konferansa katılmaması nedeniyle von der Leyen, kredi ödemesini görüşmek üzere Ukrayna Başbakanı Yulia Svyrydenko ve Polonya Başbakanı Donald Tusk ile bir araya gelecek. Tusk, Kiev'in Zelenskiy'nin katılımını iptal etme kararına kendisine de danışıldığını belirterek, "Bunu, konferansın yararına olabilecek bir gelişme olarak görüyorum. Daha az duygu yüklü, daha çok içeriğe ve politikalara odaklanan bir tartışma olacak" dedi.

Ukrayna heyetine başkanlık eden Svyrydenko ise, "Ekibimizin net bir görevi var: Ukrayna'nın savunma kapasitesini ve direncini artıracak, ortaklarımızla ekonomik işbirliğini genişletecek somut anlaşmalara varmak" şeklinde konuştu.

Polonya Başbakanı Tusk, gerilimin düşürülmesi için çaba gösteriyor. Tusk, "Polonya'nın stratejik güvenliği açısından bu gerilimi körüklenmesinde payım olmayacak. Polonya'nın uzun vadeli çıkarı, Ukrayna ile ilişkileri geleceğe dönük bir vizyon temelinde inşa etmektir" ifadelerini kullandı. Ayrıca konferansın "gerilimleri ve duygusal tansiyonu düşürmeye yönelik bir adım işlevi göreceği" umudunu dile getirdi. Tusk, diplomatik çekişmenin yalnızca Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e yaradığını vurguladı.