AB'de Afgan Göçmen İkilemi: Taliban'la Geri Gönderme Görüşmesi

Avrupa Birliği, düzensiz Afgan göçmenlerin geri gönderilmesi konusunda zor bir ikilemle karşı karşıya. Bir yandan bu soruna çözüm aranırken, diğer yandan 2021'de iktidara gelen ve resmen tanınmayan Taliban yönetimiyle iş birliği yapmak, siyasi meşruiyet riskini beraberinde getiriyor.

Gizli Brüksel Toplantısı

Bu gerilim, Avrupa Komisyonu ve 15 AB üye ülkesinden yetkililerin Salı günü Brüksel'de Taliban heyetiyle gizli bir toplantı yapmasıyla ortaya çıktı. Bu, Taliban temsilcilerinin ilk kez Brüksel'e davet edilmesiydi ve beş ay önce Kabil'de yapılan ilk temasın ardından gerçekleşti. Toplantının öncelikli amacı, ciddi suç işlemiş veya güvenlik tehdidi oluşturan Afgan düzensiz göçmenlerin geri gönderilmesini hızlandırmak.

Düşük Geri Dönüş Oranı

Son verilere göre, geçen yılın ilk dokuz ayında AB ülkelerinde 14 bin 270 Afgan için sınır dışı kararı alındı, ancak yalnızca 340 kişi fiilen geri gönderildi. Bu, yaklaşık yüzde 2 gibi çok düşük bir orana denk geliyor ve AB ortalaması olan yaklaşık yüzde 29'un oldukça altında kalıyor.

Yetkililerden Açıklamalar

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, "Afganistan'daki çok ciddi insan hakları durumu nedeniyle zorla geri göndermelere karşıyız. Suç işlemiş kişiler Avrupa'da yargılanmalı, ancak kimse işkence riski olan bir ülkeye geri gönderilemez" dedi.

AB İçişleri Komiseri Magnus Brunner, Taliban yönetiminin kendi vatandaşlarını geri kabul etmesinin "uluslararası bir yükümlülük" olduğunu söyledi. İsveç Göç Bakanı Johan Forssell ise, "Ülkemizin çıkarlarını korumak için müzakere yapmak zorundayız" diyerek görüşmeyi savundu.

Taliban'ın Talepleri

Taliban yönetimi, Avrupa'da Afgan konsolosluk hizmetlerinin yeniden başlatılmasını talep ediyor. Afgan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Abdul Kahar Balkhi, bu hedefin "çok sayıda zorlukla karşı karşıya olduğunu" belirtti. Uzmanlara göre, konsoloslukların açılması Taliban'a hem iç meşruiyet hem de uluslararası normalleşme açısından önemli bir fırsat sunuyor. Ayrıca yurt dışındaki muhalifler üzerinde kontrol sağlama potansiyeli taşıyor.

Tepkiler ve Uyarılar

Toplantı, insan hakları örgütleri ve sivil toplum kuruluşları tarafından sert bir şekilde eleştirildi. Brüksel'de Avrupa Komisyonu önünde protesto düzenlendi. Bir AB diplomatı, konunun birçok üye ülke için son derece hassas olduğunu ifade etti. Belçika Dışişleri Bakanı Maxime Prévot, Taliban heyetinin davet edilmesine karşı çıkarken, Göç Bakanlığı temsilcileri görüşmeye katıldı.

Brüksel merkezli European Policy Centre'dan göç uzmanı Virginie Jacob, sürecin kamuoyu tepkisinden kaçınmak için "operasyonel görüşmeler" olarak çerçevelendiğini söyledi.

Amnesty International araştırmacısı Zaman Sultani, "Afganistan geri dönenleri entegre etme kapasitesine sahip değil. Ülkede insan hakları ihlalleri devam ediyor" uyarısında bulundu. İnsan hakları aktivisti Behrouz Asadi ise, Taliban'ın konsolosluklar aracılığıyla muhaliflere ilişkin verilere erişebileceğine dikkat çekti.

Birleşmiş Milletler'in kasım ayında yayımladığı rapor, Afganistan'ın mevcut koşullar altında geri dönen vatandaşlarını topluma entegre etme kapasitesinde olmadığını ortaya koydu. Uzmanlar, olası geniş çaplı geri dönüşlerin yeni bir insani kriz yaratabileceği konusunda uyarıyor.