AB Ülkeleri Elektrik Şebekesi Reformunda Daha Fazla Yetki Kazandı

Avrupa Birliği (AB) enerji bakanları, 26 Haziran'da Lüksemburg'da bir araya gelerek, Avrupa'nın gelecekteki elektrik şebekesinin planlanmasında üye ülkelerin rolünü güçlendiren bir uzlaşıya vardı. Bu anlaşma, Avrupa Komisyonu'nun merkezi planlama yetkisini artırma önerisinde önemli değişiklikler yapılmasını sağladı.

"Elektrik Şebekeleri Paketi" kapsamında ele alınan iki ana başlık, gelecekteki şebeke yatırımları için merkezi bir planlama senaryosu oluşturulması ve temiz enerji projelerinin onay süreçlerinin hızlandırılması oldu.

Avrupa, rüzgar ve güneş enerjisi üretiminde dünyada öncü konumda bulunsa da, eskiyen elektrik altyapısı bu enerjinin ihtiyaç duyulan bölgelere taşınmasını engelliyor. Uzmanlar, artık en büyük darboğazın elektrik iletim şebekeleri olduğunu vurguluyor.

Yeni düzenlemeye göre, elektrik iletim hatlarındaki tıkanıklıklardan elde edilen kullanılmamış gelirlerin bir kısmı, AB ülkeleri arasındaki yeni enterkonneksiyon hatlarını finanse etmek için kullanılacak. 2028'den itibaren şebeke işletmecileri, yıllık tıkanıklık gelirlerinin yüzde 10'unu AB çapındaki projelere ayıracak; bu oran 2031'de yüzde 25'e çıkacak.

İsveç Enerji Bakanı Ebba Busch, anlaşma hakkında "Üye devletler artık hem bu gelirlerin nereye harcanacağı hem de büyük şebeke yatırımlarının türü konusunda daha fazla söz sahibi olacak" dedi. AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen ise, "Bugün yaptığımızdan çok daha hızlı şekilde elektrik şebekelerini büyütemezsek, yeşil dönüşümün önündeki en büyük engel bu olacak" uyarısında bulundu.

İzin süreçlerini hızlandırma amacıyla dijital "tek durak" ofisleri kurulacak, elektrik ve yenilenebilir enerji projeleri "üstün kamu yararı" kapsamında değerlendirilecek ve bazı durumlarda zımni onay mekanizması uygulanabilecek.

Kıbrıs Enerji Bakanı Michael Damianos, anlaşmanın iklim nötrlüğü için elektrifikasyonun önünü açtığını belirtti. Bağımsız düşünce kuruluşu E3G'den Rheanna Johnston, bu uzlaşının üye ülkelerin şebekeleri stratejik öncelik olarak gördüğünü gösterdiğini söyledi. Ember'dan Elisabeth Cremona ise ülkelerin mevcut araçlarla acilen harekete geçmesi gerektiğini ifade etti.

Elektrik Şebekeleri Paketi, 1 Temmuz'da Avrupa Parlamentosu Sanayi Komitesi'nde oylanacak. Ardından Genel Kurul'da kabul edilmesi halinde, AB Konseyi ile nihai müzakereler başlayacak.