15 Temmuz Darbe Girişiminin Ekonomiye Maliyeti 500 Milyar Doları Aştı

15 Temmuz Darbe Girişiminin Ekonomiye Etkisi

15 Temmuz 2016'da Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) tarafından gerçekleştirilen hain darbe girişimi, geride sadece şehitler ve psikolojik travmalar bırakmadı; aynı zamanda Türkiye ekonomisinde de derin izler bıraktı. Kanlı darbe girişiminin üzerinden 10 yıl geçmesine rağmen örgütün ekonomiye verdiği zarar hafızalardan silinmedi. FETÖ'nün organize ettiği 17-25 Aralık süreci ve 15 Temmuz darbe girişiminin Türkiye ekonomisine dolaylı maliyetinin toplam 500 milyar doları aştığı belirtiliyor. Türkiye nüfusunun 86 milyon olduğunu düşünürsek, kişi başı her bir vatandaş 6 bin dolara yakın maliyetle karşı karşıya kaldı.

Kur Artışı ve Borsa Düşüşü

17-25 Aralık operasyonları sonrasında dolar kuru yükselişe geçti. 16 Aralık 2013 gününü 1,94 seviyesinde kapatan dolar/TL, hükümeti hedef alan operasyonların başlamasıyla yılı 2,15 seviyesinde kapattı. Kur, 2014 yılının mart ayında 2,30 seviyesine yaklaştı. Operasyonların ekonomiye olumsuz etkileri sermaye piyasalarına da ciddi şekilde yansıdı. Bu dönemde, 93.178,87 puanla tarihi zirvesine ulaşan BİST 100 endeksi, 2013 yılının son işlem gününde 67.801,73 puandan kapandı. Türkiye'de yüzde 4,61'e inen devlet borçlanma faizi, 2014 yılının mart ayında yüzde 12 seviyelerine çıktı.

2015'ten sonra toparlanma eğilimi başlarken bu kez 2016'daki hain darbe girişimi geldi. 15 Temmuz'dan sonra ekonomik göstergelerde yeniden sert dalgalanmalar yaşandı. BIST 100 endeksi, 15 Temmuz sonrası ilk işlem gününde yüzde 7,08'lik düşüşle tarihe geçti. Dolar/TL kuru 14 Temmuz'da 2,87 seviyesindeyken, darbe girişimi haberleriyle 3,02'ye yükseldi.

Teknik Resesyon Tehlikesi

Darbe girişiminin ardından Türkiye ekonomisi teknik resesyon riskiyle karşı karşıya kaldı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Borsa İstanbul ve ekonomi yönetimi tarafından alınan proaktif tedbirler piyasaların toparlanmasını sağlasa da ekonomi üçüncü çeyrekte yüzde 0,8 daraldı. Yılın son çeyreğinde toparlanarak tekrar büyümeye geçti. Ancak bu süreçte ekonomik büyüme performansı sekteye uğradı.

Türkiye'ye olan yabancı sermaye ilgisi de düştü. 2015'te 19,3 milyar dolar olan doğrudan yabancı yatırım, darbe girişimi sonrası 2020'de 7,7 milyar dolara kadar geriledi. 2023'te 10,7 milyar dolar seviyesine çıkabildi. 2013'te 12.582 dolar olan kişi başı milli gelir, 2020'de 8.600 dolara kadar geriledi. Ancak 2023'te yeniden yükselişe geçerek 13.243 dolara ulaştı. Buna karşın, olması beklenen seviye yaklaşık 19.600 dolardı.

Yabancı Sermaye Kaçışı

Darbe girişiminin ardından kredi derecelendirme kuruluşlarının not indirimleri, Türkiye'nin gri listeye alınması, merkezi yönetim bütçe açığının GSYH'ye oranının 2015'te yüzde 1'den 2020'de yüzde 3,2'ye çıkması gibi gelişmeler, Türkiye'nin ekonomik imajına da ciddi zarar verdi.