Restoranlarda Bahşiş Krizi Dijital Sistemle Çözülüyor

Düzenleme Sonrası Durum

Ocak ayı sonunda yürürlüğe giren düzenlemeyle restoran ve kafelerde kuver ve servis ücreti uygulaması yasaklandı. Bunun ardından birçok işletme gönüllü bahşiş sistemine geçti. Ancak nakit kullanımının azalmasıyla kredi kartıyla bahşiş ödemesi yaygınlaştı; fakat bu durumda yüzde 10 stopaj vergisi kesintisi çalışanların gelirini olumsuz etkiliyor.

Dijital Bahşiş Sistemi Önerisi

Turizm Restoran Yatırımcıları ve Gastronomi İşletmeleri Derneği (TURYİD), krize dönüşen bahşiş sorununu çözmek için dijital bahşiş sistemi formülü geliştirdi. Öneriye göre, kredi kartıyla gönüllü olarak bırakılan bahşişin tamamı, kesintisiz şekilde çalışana aktarılacak. Yüzde 10'luk stopaj vergisini işveren üstlenecek. Elektronik bahşişler, işveren tarafından açılacak ayrı bir banka hesabında toplanacak ve en geç ücret ödeme gününde çalışanlara dağıtılacak. Bu hesap, işverenin borçları nedeniyle haczedilemeyecek. Sistemin maliyetini de işveren karşılayacak.

TURYİD Başkanı'ndan Açıklamalar

TURYİD Başkanı Kaya Demirer, düzenleme sonrası çalışan gelirlerinde ciddi düşüş olduğunu belirterek, "Kanunen biz kredi kartıyla bahşiş alamıyoruz ve bu sorun büyüyor. Biz de çalışanlarımızdan gelen talep üzerine dijital bahşiş sistemi formülünü geliştirdik. Eğer gönüllü dijital bahşiş sistemiyle ilgili kanuni düzenleme hayata geçerse hem çalışanımız kazanacak hem de devletimiz kazanacak" dedi. Sistemin tamamen gönüllülük esasına dayalı olduğunu vurgulayan Demirer, "Bu modelde bahşiş bırakmak isteyen müşterimiz kredi kartıyla ödeme yapabilecek. Kartla ödendiği için yüzde 10'luk bir stopaj vergisi olacak. Bunu da işveren ödeyecek" diye konuştu. Ayrıca uygulamanın kayıt dışılığı önleyeceğini ve adisyona habersiz eklenen ücretlerin ortadan kalkacağını söyledi.

Tüketici Derneğinden Uyarılar

Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü, bir ücretin adisyona yazılmasının gönüllülük esasını ortadan kaldırdığını belirtti. Güllü, "Öte yandan işletme faturanın yüzde 10-20'si gibi oranlarla bahşişi tahsil ediyor. Ve bu oranları da işletme belirlediği için keyfi bir uygulama oluyor. O nedenle bunlar hukuki değil" ifadelerini kullandı. Bahşişin vergisel yükümlülüğüne dikkat çeken Güllü, "Ayrıca bahşişin ne kadar toplandığını çalışan nereden anlayacak ve en önemlisi bahşiş çalışana verilecek mi? İşletme bu bahşişi çalışana ödemezse ne olacak?" dedi. Dijital bahşiş uygulamasıyla ilgili yasal düzenlemenin faydalı olacağını ancak "gönüllülük" esasının korunması ve sıkı denetim gerektiğini vurguladı.

Türkiye'de yeme-içme sektörü yaklaşık 2 milyon kişiye istihdam sağlarken, 150 bin işletme bulunuyor. 2025'te 65 milyar dolar turizm gelirinin 5,4 milyar dolarının yeme-içme sektöründen gelmesi bekleniyor.