Ticaret Bakanı Bolat: Yapay zekada 50 bin istihdam ve yüzde 5 milli gelir hedefi

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Yapay Zeka Politikaları Derneği (AIPA) tarafından düzenlenen AI Tomorrow Summit 2026 etkinliğinde yaptığı konuşmada, yapay zekanın artık milli egemenlik, ekonomik rekabet gücü ve dış ticaret kapasitesinin temel belirleyicilerinden biri haline geldiğini vurguladı.

"Yapay zeka, artık milli egemenliğin, ekonomik rekabet gücünün ve dış ticaret kapasitesinin temel belirleyicilerinden biri haline geldi." diyen Bolat, Türkiye'nin mal ihracatında orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin payının yüzde 44'e yükseldiğini belirtti. "Türkiye, artık savunma sanayisi ürünleri, makine, elektrik, elektronik ihraç ediyor, yılda 6 milyar dolar da bilişim, yazılım alanında ihracat yapıyor." ifadesini kullandı.

Bakan Bolat, yapay zekanın çevresel maliyetlerine de dikkat çekti. Veri merkezlerindeki işlemcilerin soğutulması için su tüketimine işaret eden Bolat, 100 kelimelik bir yapay zeka komutunun yaklaşık 519 mililitre tatlı su tükettiğini açıkladı. Ayrıca yapay zeka donanımlarının üretiminin lityum, kobalt, galyum gibi nadir toprak elementlerine bağımlı olduğunu ve işleme kapasitesinin belirli ülkelerde yoğunlaştığını söyledi.

Bolat, yapay zekanın gayrisafi milli hasılaya katkısının yüzde 5'e çıkarılması ve sektörde 50 bin kişilik istihdam oluşturulmasının hedeflendiğini belirtti. Mevcut durumda bu katkının yüzde 2,1 ila yüzde 2,8 arasında olduğunu, istihdam sayısının ise 32 bin ila 35 bin arasında hesaplandığını ifade etti.

Bolat, 13 Haziran'da Cumhurbaşkanı tarafından açıklanacak Yapay Zeka Eylem Planı'nın, yapay zeka merkezli dönüşüm sürecine güçlü katkı sağlayacağını ve yön vereceğini söyledi.

"Türkiye Yüzyılı, aynı zamanda teknoloji yüzyılı olmak zorundadır" diyen Bolat, teknolojiyi sadece tüketen değil, üreten ve geliştiren bir konuma ulaşmayı hedeflediklerini vurguladı. Devlet olarak yüksek teknoloji yatırımlarına, yapay zeka ekosistemine, yerli yazılımlara ve AR-GE faaliyetlerine güçlü destek verildiğini belirtti.

İhracatçılara yönelik Kolay İhracat Platformu gibi dijital uygulamalardan bahseden Bolat, e-ticaretin yapay zeka destekli karar ekosistemine dönüştüğünü ve firmaların bu alanda farkındalığını artırmaya çalıştıklarını aktardı.

Gümrük uygulamalarında yapay zekadan büyük ölçüde yararlandıklarını belirten Bolat, risk analizi ve veri madenciliği tekniklerini yapay zeka ile yenilediklerini söyledi. Dış Ticaret Anomali Tespit Sistemi ile eşya, ülke ve firma bazlı anormal hareketleri kısa sürede tespit edebildiklerini ifade etti.

Makine öğrenmesi destekli mali risk analizi çalışmalarıyla 2026 yılında ithalatın yüzde 10'luk kısmının riskli görülerek fiziksel kontrole sevk edildiğini ve böylece 7,6 milyar liralık ilave gümrük vergisi ve teminat tahsil edildiğini açıkladı.

Ayrıca, 27 Mayıs itibarıyla 341 operasyonda 12,3 ton uyuşturucu madde ve 2 bin 418 operasyonda 21,3 milyar liralık kaçak ticari eşya ele geçirildiğini bildirdi.