Türkiye ve Doğusu Birleşiyor, Avrupa Savunmada Ayrışıyor

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında Mekke'de imzalanan stratejik savunma anlaşması, bölgedeki iş birliğini yeni bir boyuta taşıdı. Bu üç ülkenin ortak üretim ekseni, dikkatleri Türkiye'nin savunma sanayisindeki yükselişine çevirdi.

Türkiye ve Bölgesel Ortakları Savunmada Güç Birliği Yapıyor

Türkiye'nin beşinci nesil savaş uçağı KAAN için Suudi Arabistan'ın yatırım yapabileceği konuşulurken, Pakistan'ın savaş uçaklarında Türk yapımı mühimmatlar hâlihazırda kullanılıyor. Ayrıca Türkiye ile Pakistan arasında MİLGEM ve havacılık alanlarında, Suudi Arabistan'la ise drone ve teknoloji transferi konularında önemli projeler yürütülüyor.

Yeni savunma anlaşması kapsamında; insansız hava aracı, füze, mühimmat ve hava savunma sistemlerinde ortak üretimin genişlemesi bekleniyor. Bölgedeki diğer ülkelerin de bu ittifaka katılabileceği belirtiliyor.

Avrupa Birliği'nde Artan Harcamalara Rağmen Ortaklık Zayıf

Türkiye ve doğusundaki ülkelerde güçlü bir birliktelik yaşanırken, yarım asırdır "birlik" hedefiyle hareket eden Avrupa'da tam tersi bir tablo görülüyor. Avrupa Birliği ülkeleri savunma harcamalarını hızla artırıyor. Avrupa Savunma Ajansı verilerine göre, AB ülkelerinin savunma harcamaları 2025'te yüzde 20 artışla 418 milyar euroya ulaştı. Bu rakamın 2026'da 454 milyar euroya çıkması bekleniyor.

Ancak önemli bir sorun var: Ortak savunma ekipmanı tedarikinin toplam tedarik içindeki payı yalnızca yüzde 24 seviyesinde. Avrupa'nın yıllardır hedeflediği yüzde 35'lik ortak tedarik oranına hâlâ ulaşılamadı. Asıl soru, bu dev bütçenin 27 ayrı ulusal tedarik sistemine mi dağılacağı, yoksa ölçek ekonomisi yaratabilecek ortak platformlara mı dönüşeceği.

FCAS: Altıncı Nesil Savaş Uçağında Anlaşmazlık

Avrupa'nın en iddialı projelerinden biri olan ve Fransa, Almanya ile İspanya tarafından yürütülen Future Combat Air System (FCAS) programı, Dassault Aviation ile Airbus arasındaki iş paylaşımı, fikri mülkiyet ve liderlik anlaşmazlıkları nedeniyle gölgelendi. Yaklaşık 100 milyar euroluk büyüklüğe ulaşabileceği hesaplanan proje, Avrupa'nın ABD'den bağımsız hava gücü oluşturma iddiasının merkezindeyken, 2026'daki gelişmeler programın mevcut yapısıyla sürdürülemeyeceğini gösterdi.

Horizon: Ortak Gemi Projesi de Dağıldı

Benzer bir kırılma denizcilik alanında da yaşandı. İngiltere, Fransa ve İtalya, 1990'larda Horizon adlı yeni nesil hava savunma gemisini birlikte geliştirmek istedi. Üç ülke 1994'te mutabakat imzaladı, ancak geminin görev tanımı, sanayi şirketlerinin iş paylaşımı ve proje yönetimi konusundaki farklılıklar programı çıkmaza soktu.

MGCS: Tank Projesi 2040'lara Kaldı

Kara alanında da anlaşmazlıklar sürüyor. Fransa ve Almanya, Leopard 2 ile Leclerc tanklarının yerini alması planlanan Main Ground Combat System (MGCS) programını hayata geçirmeye çalışıyor. İnsansız kara araçları ve yeni nesil silahları da kapsayan projede, ihtiyaçlar ve iş paylaşımı konusundaki uyuşmazlıklar takvimi 2040'lı yıllara itti.

Eurodrone ve Diğer Ayrılıklar

Avrupa'nın ABD yapımı MQ-9 Reaper'a alternatif olarak geliştirdiği Eurodrone programında da Fransa, Almanya, İtalya ve İspanya ortak hareket ediyor. Ancak 2026'da Dassault ile Airbus arasında iş paylaşımına dair yeni bir anlaşmazlık patlak verdi. Dassault CEO'su Eric Trappier, Airbus'ın şirketi programdan dışlamaya çalıştığını öne sürdü.

Atlantik'in doğusunda havacılık alanındaki ayrılıkların en büyük örneği ise Eurofighter ve Rafale ayrımıdır. İngiltere, Almanya, İtalya ve İspanya ortak savaş uçağı programında kalırken, Fransa farklı bir yol izleyerek Rafale'i geliştirdi.

AB Komisyonu Çözüm Arıyor

Avrupa Komisyonu, sorunları kabul ederek bir yol haritası çiziyor. Avrupa Savunma Beyaz Kitabı, kıtanın küçük ulusal pazarlara bölündüğünü, üretim ölçeğinin yetersiz kaldığını ve Avrupa Tek Pazarı'nın avantajlarından tam olarak yararlanılamadığını vurguluyor. Bu nedenle AB, 2030'a kadar ortak tedarik payını yüzde 35'e ve savunma yatırımlarının en az yüzde 55'inin Avrupa üzerinden gerçekleştirilmesini hedefliyor. Ancak mevcut tablo, bu hedeflere ulaşmanın hiç de kolay olmayacağını gösteriyor.