Yapay Zeka Destekli e-PGD Sistemiyle Güvensiz Ürünler Anında Tespit Edilecek: Bakan Bolat Duyurdu

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, AB Türkiye Delegasyonu Başkan Yardımcısı Jurgis Vilcinskas, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Çetin Ali Dönmez ve Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ahmet Gümen'in katılımıyla düzenlenen 'Ürün Güvenliği Haftası Açılış Konferansı'nda konuştu. Bakan Bolat, bu yılki haftanın temasının 'Dijital Çağda Ürün Güvenliği' olduğunu belirterek, dünya ticaretinin dijital ve yeşil dönüşüm nedeniyle önemli bir değişimden geçtiğini vurguladı.

Bolat, dijitalleşmenin ürün güvenliği kavramını da dönüştürdüğünü ifade ederek, "Yapay zeka sistemlerinin üretim süreçlerine entegre olmasıyla akıllı ürünler hayatımıza giriyor ve bu durum ürün güvenliği tanımını kökten değiştiriyor" dedi. Ayrıca, güvenlik paradigmasının yazılım hataları, otonom cihaz arızaları ve siber güvenlik risklerini de içermesi gerektiğini belirtti.

Dijital Ürün Pasaportu ve TAREKS konusuna da değinen Bolat, dijital ürün pasaportunun sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda ürün zincirinin şeffaf ve izlenebilir olmasını sağladığını söyledi. Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) hakkında bilgi veren Bolat, 2025 yılının ilk üç ayında TAREKS'e yapılan başvuru sayısının geçen yıla göre yüzde 30 artarak 1,3 milyona ulaştığını, sistemin günlük ortalama 20 bin başvuruyu işlediğini açıkladı.

e-İthalatta yüzde 81 güvensiz ürün oranı tespit edildiğini belirten Bolat, bu durumun endişe verici olduğunu ifade etti. Bunun üzerine, 1 Şubat 2026'dan itibaren yurt dışı e-ticaret platformlarından yapılan basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulamasının, belirli istisnalar (numuneler, kitaplar, ilaçlar, takviye edici gıdalar, kritik bilişim parçaları) dışında durdurulduğunu duyurdu.

Bolat, yeni projeleri arasında yer alan Taksonomi Belgesi'nin satıcılar için bir rehber niteliği taşıdığını ve ilanların mevzuata uygun hazırlanmasını sağlayacağını söyledi. Ayrıca, Elektronik Piyasa Gözetimi ve Denetimi (e-PGD) Sistemi ile ilgili olarak, "Piyasa gözetim ve denetim kuruluşlarımıza veri temelli ve hızlı karar alma kapasitesi kazandıran e-PGD Sistemi ile yapay zeka destekli metin ve görsel analizi yaparak güvensiz ürünleri tespit edeceğiz. 'Güvenli Ürün, Güvenli Gelecek' vizyonumuzla, pilot testlerini tamamladığımız bu sistemi çok yakında açacağız. TAREKS ve PGD-BİS verilerinden yararlanan bu sistem sayesinde riskli ürünler doğrudan denetçilerin önüne düşecek" ifadelerini kullandı.

Bolat, Eko-tasarım Gereklilikleri Tüzüğü'nün uyumlaştırıldığını ve Dijital Ürün Pasaportu mekanizması üzerindeki çalışmaların sürdüğünü belirterek, nihai amacın inovasyonu devam ettirirken veri egemenliği ve siber güvenliği sağlamak olduğunu sözlerine ekledi.

AB Türkiye Delegasyonu Başkan Yardımcısı Jurgis Vilcinskas da sürdürülebilir ürünler için dijital ürün pasaportu mekanizması üzerinde çalıştıklarını ve Türkiye'nin e-ticaret pazar yerlerinin ciddi büyüme gösterdiğini, bunun piyasa düzenlemelerini daha kritik hale getirdiğini belirtti.