IEA Başkanı Fatih Birol'dan Hürmüz Boğazı Uyarısı: Vazo Kırıldı, Eski Haline Dönmez

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Hürmüz Boğazı'ndaki krizin küresel enerji ticaretinde güven algısını kalıcı olarak sarstığını söyledi. Birol, yaptığı değerlendirmede, "Bir anlaşma olsa bile Hürmüz Boğazı artık güvenilirliğini yitirdi. Vazo bir kere kırıldı. Bundan sonra eski haline gelmesi mümkün değil." ifadelerini kullandı.

Küresel Enerji Hatları Kapanma Noktasında

Birol, son 4 yılda küresel enerji haritasında önemli değişimler yaşandığına dikkat çekerek, Rusya'dan Avrupa'ya uzanan boru hatları ve Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan enerji akışının durma noktasına geldiğini belirtti. "İki büyük ana damar vardı ve bunların ikisi de şu anda kapalı durumda." diyen Birol, ülkelerin daha güvenilir ortaklarla ticarete yöneldiğini ve enerji arzını çeşitlendirme yoluna gittiğini ifade etti.

Türkiye'nin Avantajlı Konumu

Birol, Türkiye'nin coğrafi olarak son derece avantajlı bir konumda olduğunu vurgulayarak, "Türkiye, Orta Doğu'daki bu gelişmelerden sonra hem o ülkelerin birçoğunun yeniden inşası konusunda hem de yeniden ekonomik itibar kazanmaları konusunda bu ülkelerle çalışabilir." dedi. Ancak bu sürecin Türkiye'nin bölgesel enerji ticaretindeki rolü üzerindeki etkisi için "Şu an için çok erken ama üzerinde çalışılan birçok proje var. Önümüzdeki 60 günlük periyoda bakıp müzakerelerin nasıl sonuçlandığını takip etmek lazım." değerlendirmesinde bulundu.

Alternatif Boru Hatları İnşa Ediliyor

Birol, Hürmüz Boğazı'ndaki krizin ardından bölge ülkelerinin alternatif arayışına girdiğini belirtti. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin Hürmüz Boğazı'na bağımlı kalmak istemediğini ifade eden Birol, "Hem Suudi Arabistan hem de Birleşik Arap Emirlikleri hummalı bir şekilde alternatif boru hatları inşa ediyor. Birleşik Arap Emirlikleri'nin 2027 sonuna kadar Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı sıfıra inecek ve onu tamamıyla baypas edecek." dedi.

Petrol Fiyatları ve Arz Fazlası Beklentisi

ABD ile İran arasındaki mutabakatın petrol fiyatlarına etkisine de değinen Birol, anlaşmanın gerçekleşmeyeceği hissiyatının fiyatlarda dalgalanmaya yol açabileceğini söyledi. "Şu anda 75-80 dolara inmesi, Türkiye gibi enerji fiyatlarının cari açık açısından son derece önemli olduğu bir ülke için çok güzel bir haber." ifadesini kullanan Birol, petrol arzındaki yükseliş ve talepteki zayıflamaya dikkat çekti. Hürmüz Boğazı'nın açılması ve bir daha kapanmayacağına dair güvence verilmesi halinde gelecek sene ciddi bir arz fazlası oluşabileceğini belirten Birol, bunun fiyatların makul seviyeye gelmesi için sevindirici olduğunu ifade etti.

Petrolde normalleşmenin zaman alacağını dile getiren Birol, "27 Şubat'tan önceki güne hemen dönmek mümkün değil. Birçok enerji tesisi, petrol ve doğal gaz sahaları, rafineriler, boru hatları hasar gördü. Bazıları hemen yüzde 100 verimli hale getirilebilir, ancak birçoğunun ciddi onarıma ihtiyacı var. Bu da zaman alacak. Ama büyük bir kısmının birkaç ay içinde tekrar devreye gireceğini düşünüyorum." dedi.

LNG Piyasası ve COP31

Birol, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasasında Katar'ın ihracatının kısa sürede tekrar önemli ölçüde artabileceğini, Amerika ve Kanada'dan da ciddi LNG ihracatı devam ettiğini belirtti. Bu durumun doğal gaz piyasalarının petrole göre daha az etkilenmesini açıkladığını ifade etti.

Bu yıl Antalya'da Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'na (COP31) ilişkin de konuşan Birol, "COP31'in çok başarılı olmasını istiyorum. Türkiye için, savaşların ortasında insani hassasiyetlerimizi dünyaya göstermenin bir fırsatı olacak. Sayın Cumhurbaşkanı ile görüştüm, öneminin farkında ve tüm desteğini veriyor." dedi.

Birol, COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile temas halinde olduklarını, Paris'te Türkiye'nin vizyonunu paylaştıkları bir toplantı düzenlediklerini, benzer bir toplantının gelecek hafta Londra'da yapılacağını ifade etti. Türkiye'nin COP31 hedefleri arasında küresel elektrifikasyonun artırılması, sıfır atık ve Afrika'nın temiz enerjiye geçişinin öncelikler arasında yer aldığını kaydeden Birol, "Bu üç hedef Antalya'da açıklanacak ve umuyorum 200'e yakın dünya ülkesinin desteğini alacak. Bu da Türkiye için önemli bir kazanım olacak." değerlendirmesinde bulundu.