Hangi Kurumlar İstimlak Yapabilir? Kamulaştırma Yetkisi ve Şartları

İstimlak (Kamulaştırma) Nedir?

İstimlak (kamulaştırma), kamu yararı taşıyan projelerin hayata geçirilebilmesi için özel mülkiyette bulunan taşınmazların, bedeli peşin ödenmek suretiyle kamu mülkiyetine geçirilmesidir. Bu uygulamanın temelinde bireysel değil, toplumun genel çıkarını gözeten kamu yararı ilkesi bulunur.

Kamu kurumları; yol, hastane, okul, altyapı veya benzeri toplumsal ihtiyaçlara yönelik projelerde taşınmaza ihtiyaç duyduğunda kamulaştırma yoluna başvurabilir.

Ancak bu yetki sınırsız değildir. Mülkiyet hakkı anayasal güvence altında olduğundan, kamulaştırma işlemleri belirli yasal prosedürlere bağlı olarak yürütülür. Taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesi, bedelin hak sahibine ödenmesi ve işlemlerin yargı denetimine açık olması zorunludur.

Hangi Kurumlar İstimlak Yapabilir?

Kamulaştırma işlemi yalnızca kanunla yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafından gerçekleştirilebilir. Bu kapsamda yetki sahibi olan kurumlar şunlardır:

• Bakanlıklar ve diğer devlet kurumları
• Belediyeler
• İl özel idareleri
• Devlet üniversiteleri
• Kanunla yetkilendirilmiş kamu tüzel kişilikleri

Özel şirketler ise doğrudan kamulaştırma yapma yetkisine sahip değildir. Ancak kamu hizmeti niteliği taşıyan bazı projelerde, gerekli yasal yetkilendirme bulunması halinde süreç ilgili kamu idaresi aracılığıyla yürütülebilir. Son karar ve yetki her zaman kamu otoritesine aittir.