Hürmüz Boğazı Krizi ve OPEC+ Üretim Artışları: Petrol Arzına Etkisi Neden Sınırlı?

OPEC+ grubu üyesi Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman, temmuz ayı için toplam petrol üretimini günlük 188 bin varil artırma kararı aldı. Bu, ABD-İsrail-İran savaşının başlangıcından bu yana dördüncü üretim artışı oldu. Daha önce Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) de dahil olduğu grup, nisan için günlük 206 bin varil, mayıs için 206 bin varil ve haziran için 188 bin varil artış kararı almıştı. Böylece nisan-haziran döneminde kağıt üzerinde günlük yaklaşık 600 bin varil üretim artışı yapılmıştı.

Söz konusu artışlar, OPEC+ üyelerinin Nisan 2023'te duyurdukları günlük 1,65 milyon varillik gönüllü üretim kesintisini kademeli olarak geri alma süreci kapsamında gerçekleşiyor. Ancak Hürmüz Boğazı'nda ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrası gemi trafiğinin durması, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sini etkileyerek arz krizine yol açtı. Bu süreçte bazı kilit OPEC+ üyeleri tam kapasite tedarik sağlayamadı. BAE'nin 1 Mayıs'ta 60 yıl sonra OPEC'ten ayrılması ise krizi derinleştirdi.

OPEC'in son raporuna göre, OPEC+ grubunun günlük ham petrol üretimi şubatta 42 milyon 772 bin varil iken martta 34 milyon 929 bin varile, nisanda ise 33 milyon 190 bin varile geriledi. Martta Körfez bölgesindeki üyelerde şubata göre sert düşüşler yaşandı: Irak'ta 2 milyon 509 bin varil, Suudi Arabistan'da 2 milyon 386 bin varil, BAE'de 1 milyon 527 bin varil, Kuveyt'te 1 milyon 422 bin varil, İran'da 176 bin varil ve Bahreyn'de 81 bin varil arz kaybı oldu. Nisanda da düşüşler sürdü; en fazla Suudi Arabistan'da 958 bin varil, Kuveyt'te 561 bin varil, Irak'ta 291 bin varil, İran'da 211 bin varil ve Bahreyn'de 26 bin varil azalma görüldü. BAE ise 131 bin varille üretimde bir miktar toparlanma yaşayan tek ülke oldu.

Bağımsız petrol piyasası analisti Gaurav Sharma, OPEC+ grubunun Orta Doğu'daki bazı üyelerinin bölgesel gelişmeler nedeniyle seyirci konumunda kaldığını belirterek, "Şu anda OPEC+ ya da en azından Orta Doğu'daki üyeler, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar ve BAE'nin ayrılışı nedeniyle seyirci konumunda. Amaç, savaş sonrası normalleşme sürecinde üretim artışına hazır olduklarını göstermek." dedi. Sharma, yaklaşık 600 bin varillik üretim artışının uygulanabilirliğinin barışa ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına bağlı olduğunu vurguladı. "Yarın barış sağlansa bile, Orta Doğu tedarikçilerinden arzın normale dönmesi en az 2027'nin ilk çeyreğine kadar sürecektir." ifadelerini kullandı.

Norveç merkezli Rystad Energy'nin Jeopolitik Analiz Başkanı Jorge Leon ise "Hürmüz Boğazı kapalıyken asıl mesele kotaların artırılması değil, varillerin piyasaya ulaşıp ulaşamayacağıdır." diyerek, "Mevcut piyasa koşullarında bu kararın fiziksel etkisi neredeyse sıfır olacaktır." değerlendirmesinde bulundu. Leon, Rusya'nın da artan dron saldırıları ve yapısal kapasite sorunları nedeniyle yeni kotasının altında üretim yaptığını, bunun OPEC+ hedefleri ile fiili üretim arasındaki farkı daha da açığa çıkaracağını sözlerine ekledi.