AB'den Meta'ya Bağımlılık Yapan Tasarım Suçlaması

AB Komisyonu Meta'yı Suçluyor

Avrupa Birliği Komisyonu, Facebook ve Instagram'da kullanılan sonsuz kaydırma, otomatik oynatma ve kişiselleştirilmiş içerik sistemlerinin kullanıcıları sağlıksız ve zorlayıcı kullanıma yöneltebileceği sonucuna vardı. Komisyon yayımladığı resmi suçlama belgesinde, Meta'nın bu tasarım özelliklerine karşı yeterli önlemleri almadığını belirtti.

Sonsuz Kaydırma ve Otomatik Oynatma Mercek Altında

Komisyonun incelemesinde sonsuz kaydırma, videoların otomatik oynatılması, anlık bildirimler ve yüksek düzeyde kişiselleştirilmiş öneri sistemleri öne çıktı. Bu özelliklerin kullanıcıların platformlarda daha uzun süre kalmasına yol açtığı ve içerik tüketimini kontrol etmeyi zorlaştırdığı ifade edildi. Komisyon, söz konusu tasarım unsurlarının "beyni otomatik pilot moduna geçirdiğini, sağlıksız alışkanlıklara ve kompulsif kullanıma katkıda bulunduğunu" belirtti.

Çocukların Gece Kullanımı Göz Ardı Edildi

AB yetkilileri, Meta'nın çocukların gece saatlerinde Instagram ve Facebook'ta geçirdiği süreye ilişkin mevcut verileri yeterince dikkate almadığını bildirdi. Reels ve Story gibi özelliklerin de hizmetlerin aşırı kullanımına yol açabileceği yönündeki bilgilerin şirket tarafından göz ardı edildiği kaydedildi.

Dijital Hizmetler Yasası İhlali Suçlaması

Komisyona göre Facebook ve Instagram'ın tasarım yapısı, kullanıcıları çevrim içi tehditlerden korumayı amaçlayan Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki yükümlülüklerle bağdaşmıyor. AB, büyük dijital platformların sadece yasa dışı içerikleri kaldırmasını değil, hizmetlerinin kullanıcılar üzerinde oluşturabileceği sistemik riskleri de belirlemesini ve azaltmasını istiyor.

Meta Suçlamaları Reddetti

Meta ise Komisyonun ön bulgularına katılmadığını açıkladı. Şirket sözcüsü, genç kullanıcıları korumaya yönelik hayata geçirilen önlemlerin değerlendirmede yeterince dikkate alınmadığını savundu. Meta sözcüsü şu ifadeleri kullandı: "Gençleri korumak için attığımız önemli adımları doğru bir şekilde hesaba katmayan bu ön bulgulara katılmıyoruz. Bu soruşturma başladığından beri, gençleri otomatik olarak koruyan ve ebeveynlere kontrol imkanı veren 'Genç Hesapları'nı kullanıma sunduk; bu sayede ebeveynler gece Instagram'a erişimi engelleyebiliyor ve günlük ekran süresini sadece 15 dakika ile sınırlayabiliyor."

Soruşturma Mayıs 2024'te Başladı

Meta hakkındaki geniş kapsamlı soruşturma Mayıs 2024'te başlatıldı. AB yetkilileri, şirketin yalnızca bağımlılık yapıcı tasarım özelliklerini değil, algoritmalarının çocuklar üzerindeki etkilerini de incelemeyi sürdürüyor. Soruşturmanın bir bölümünde, kullanıcıların benzer içeriklere sürekli yönlendirilmesiyle oluşan "tavşan deliği" etkisi değerlendiriliyor.

13 Yaş Altı Çocuklar da Soruşturmada

Komisyon, Meta'nın 13 yaşın altındaki çocukların platformları kullanmasını engellememesi nedeniyle AB mevzuatını ve şirketin kendi kullanım şartlarını ihlal ettiği yönünde ön bulgulara ulaştı.

AB'den Somut Tasarım Değişikliği Talebi

AB yetkilileri, Meta'nın Facebook ve Instagram'ın tasarımında kapsamlı değişiklikler yapmasını istiyor. Gündemdeki değişiklikler arasında otomatik oynatma ve sonsuz kaydırma özelliklerinin varsayılan ayarlardan çıkarılması bulunuyor. Komisyon ayrıca ekran molalarının devreye alınmasını, öneri algoritmalarının değiştirilmesini ve kullanıcılara daha az kişiselleştirilmiş içerik sunulmasını talep ediyor.

Meta'ya Savunma Hakkı Tanındı

Açıklanan bulgular soruşturmanın nihai sonucu niteliğini taşımıyor. Meta, Komisyonun dosyalarını inceleyebilecek ve suçlamalara karşı yazılı savunma sunabilecek. Komisyon, şirketin vereceği yanıtları değerlendirdikten sonra kesin kararını açıklayacak. İhlalin doğrulanması durumunda Meta'ya dünya genelindeki yıllık toplam cirosunun yüzde 6'sına kadar idari para cezası uygulanabilecek.

Çocuklara Sosyal Medya Yasağı Gündemde

Meta'ya yöneltilen suçlamalar, AB'nin çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yeni kısıtlamaları tartıştığı bir dönemde geldi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen tarafından oluşturulan uzman panelin, çocukların çevrim içi güvenliğine ilişkin tavsiyelerini açıklaması bekleniyor. Von der Leyen, Mayıs ayında yaptığı açıklamada, "Sosyal medyaya erişimde bir gecikmeyi göz önünde bulundurmalıyız." ifadelerini kullanmıştı. Von der Leyen ayrıca şu değerlendirmede bulundu: "Soru, gençlerin sosyal medyaya erişiminin olup olmaması değil, sosyal medyanın gençlere erişiminin olup olmamasıdır."

En Az 10 AB Ülkesi Hazırlık Yapıyor

Fransa, İtalya ve İspanya'nın da aralarında bulunduğu en az 10 AB ülkesinin çocuklara yönelik sosyal medya yaş sınırı veya yasak planları hazırladığı belirtiliyor. Avrupa Komisyonunun teknoloji politikalarından sorumlu üyesi Henna Virkkunen, platformların bağımlılık yapıcı tasarımlarından sorumlu tutulacağını vurguladı. Virkkunen, "Dijital Hizmetler Yasası, platformları hizmetlerinin bağımlılık yapıcı tasarımı ve etkilerinden sorumlu tutmak için net bir çerçeve sunmaktadır. Avrupa'daki mevzuatımızı uygulamaya tamamen kararlıyız." dedi.