Avrupa'da Aşırı Sıcaklar: 200 Bin Ölüm, Altyapı Yetersizliği

Avrupa, iklim krizinin en ölümcül etkileriyle karşı karşıya. Uzun yıllar boyunca sel ve fırtınalarla mücadele eden kıta, son yıllarda aşırı sıcaklar nedeniyle rekor düzeyde can kaybı yaşıyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, son dört yılda aşırı sıcaklar 200 binden fazla kişinin ölümüne yol açtı.

Haziran 2026'da 10 Bin Fazladan Ölüm

EuroMOMO ölüm izleme sistemi verilerine göre, sadece 22-28 Haziran 2026 haftasında 27 Avrupa ülkesinde 10 bin 650 fazladan ölüm kaydedildi. Bu ölümlerin 9 binden fazlası 65 yaş ve üzerindeki bireylerden oluştu.

Altyapı Yetersizliği Krizi Büyütüyor

Uzmanlar, aşırı sıcaklara bağlı ölümlerin yalnızca hava sıcaklığıyla açıklanamayacağını belirtiyor. Asıl sorun, Avrupa'nın enerji, sağlık ve şehir altyapısının yeni iklim koşullarına uyum sağlayamaması. Kıtadaki milyonlarca konut, kış aylarını düşünerek inşa edilmiş tarihi taş ve beton yapılardan oluşuyor. Bu binalar gün boyu depoladığı ısıyı gece saatlerinde dışarı veremiyor, iç sıcaklık tehlikeli seviyelere ulaşıyor.

Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI) verilerine göre, ABD'de evlerin yüzde 90'ından fazlasında klima bulunurken Avrupa'da bu oran yalnızca yüzde 20 civarında. Enerji maliyetleri ve eski yapıların teknik sınırlamaları klima kullanımını kısıtlıyor.

DSÖ'den Uyarı: Şehirlerin Yarısında Eylem Planı Yok

DSÖ, çözümün yalnızca klima kullanımını artırmak olmadığını vurguluyor. Kurum, şehirlerin daha fazla yeşil alan oluşturması, gölgelendirme projelerini yaygınlaştırması, serinleme merkezleri kurması, yaşlıların düzenli kontrol edilmesi ve çalışma saatlerinin sıcaklığa göre düzenlenmesi gibi önlemler öneriyor. DSÖ'ye göre Avrupa ülkelerinin yarısından fazlasında hâlâ kapsamlı bir sıcaklık-sağlık eylem planı bulunmuyor.

Sağlık Sistemleri Zorlanıyor

Sıcak hava dalgaları sağlık sistemlerini de ciddi biçimde etkiliyor. DSÖ verilerine göre, birçok Avrupa kentinde acil servis başvuruları rekor kırdı. Fransa'da yalnızca birkaç gün süren sıcak hava dalgasında binin üzerinde fazladan ölüm kaydedildi. Londra Ambulans Servisi tarihinin en yoğun günlerinden birini yaşadı.

Almanya, yaşlı nüfusu nedeniyle sıcak hava dalgalarından en çok etkilenen ülkeler arasında. Bakım evleri ve kronik hastalığı olan yaşlılar risk altında. Büyük şehirlerde "ısı adası" etkisi gece serinlemesini engellerken, eski bina stoku klima kullanımını zorlaştırıyor.

İspanya'da sıcaklıklar 45 dereceye yaklaştı, sağlık alarmı verildi. İtalya'da birçok kentte en yüksek sıcaklık alarmı ilan edilerek hastanelerde ek önlemler alındı. İngiltere'de ise konutların büyük bölümü soğuk iklime göre tasarlandığı için klima kullanımı düşük, yaşlılar ve yalnız yaşayan bireyler büyük risk altında.

Avrupa'da Türk Klimalarına Talep Artıyor

Sıcak hava dalgalarının etkisiyle Avrupa'da klimalara talep patlaması yaşanıyor. Haziran ayında Türk iklimlendirme sanayi ihracatının en fazla arttığı ülkeler arasında Finlandiya, Hırvatistan, Letonya, Lüksemburg ve Malta yer aldı. İklimlendirme Sanayi İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Osman Baştaş, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Türk üreticileri kaliteli üretim, esnek üretim kabiliyeti, hızlı teslimat ve güçlü mühendislik altyapısıyla küresel pazarlarda önemli bir avantaj sağlarken, tedarik zincirlerinde yaşanan yeniden yapılanma süreci de Türkiye'nin Avrupa'ya yakınlığı sayesinde sektörümüze önemli fırsatlar sundu. Avrupa başta olmak üzere birçok pazarda enerji verimliliği yüksek, düşük karbon ayak izine sahip ve çevre dostu soğutucu akışkanlarla çalışan sistemlere yönelik talep hızla artıyor. Türk firmaları da bu dönüşüme uzun süredir yatırım yapıyor" ifadelerini kullandı.

Türkiye'de Durum Farklı

Avrupa'daki tablonun aksine Türkiye'de sıcak hava dalgası nedeniyle ciddi bir ek ölüm yaşanmıyor. Uzmanlar, bunun nedenini görece genç nüfusun yanı sıra sağlık ve enerji altyapısındaki dönüşüm hamlelerine bağlıyor. Türkiye, güneş ve rüzgar enerjisi kapasitelerini artırıyor, akıllı şebekelerle enerji kayıplarını azaltıyor. Dünya Bankası destekli projelerle elektrik iletim altyapısı modernize ediliyor.

Sağlık alanında dev şehir hastaneleri hizmete girdi. Bu hastaneler çevre dostu bina tasarımlarıyla inşa edilirken trijenerasyon sistemi sayesinde kendi enerjisini üreterek tasarruf sağlıyor. 2003 yılında kamu hastanelerinin ortalama bina yaşı 49 iken bugün bu rakam 13'e düştü. Türkiye'de klima kullanım oranı konutlarda yüzde 45, ofislerde ise yüzde 85 seviyelerine ulaşıyor.