Amerikalılar Yapay Zeka Servetinin Yarısını Kamuya İstiyor

ABD'de Yapay Zeka Anketi: Halkın Yüzde 69'u Hisselerin Kamuya Devredilmesini İstiyor

Haziran 2026'da yapılan ülke çapındaki ankete göre, her 10 Amerikalıdan yaklaşık 7'si, büyük yapay zeka şirketlerinin hisselerinin yarısını kamuya ait bir servet fonuna devretmesini destekliyor. Bu sert önerinin arkasında, yapay zekanın sağlayacağı ekonomik kazancın yalnızca şirket sahipleri ve yatırımcılar arasında kalmaması düşüncesi bulunuyor. Fonda biriken kaynakların, teknolojinin yol açabileceği iş kayıpları ve diğer toplumsal sorunlara karşı kullanılması hedefleniyor.

Bernie Sanders'ın Önerisi: 7 Trilyon Dolarlık Fon

Kamuoyu araştırma şirketi Verasight tarafından yayımlanan anket sonuçları, öneriye verilen desteğin siyasi isimlerden büyük ölçüde bağımsız olduğunu gösterdi. Katılımcıların yüzde 69'u, yapay zeka şirketlerinin hisselerinin yüzde 50'sini kamu fonuna aktarmasını destekledi. Önerinin ABD Senatörü Bernie Sanders ile bağlantılı olduğu açıkça belirtildiğinde destek yalnızca yüzde 64'e geriledi. Sanders, Haziran 2026'da "Amerikan Yapay Zeka Egemen Servet Fonu Yasası" adıyla benzer bir plan önermişti. Düzenleme; OpenAI ve Anthropic gibi büyük yapay zeka şirketlerinin hisselerine tek seferlik yüzde 50 oranında vergi uygulanmasını öngörüyor. Sanders'ın tahminine göre şirketlerin mevcut değerleri üzerinden kurulacak fonun büyüklüğü yaklaşık 7 trilyon dolara ulaşabilir. Senatör, bu paranın yapay zekanın ekonomik faydalarını daha geniş toplum kesimlerine aktarmak için kullanılabileceğini savunuyor.

Güvenlik Testleri ve Federal Denetim Talebi

Verasight'ın 18-19 Haziran 2026 tarihlerinde 18 yaş ve üzerindeki 1.690 kişiyle yaptığı araştırma, yalnızca ekonomik müdahalelere değil, sıkı güvenlik kurallarına da güçlü destek olduğunu ortaya koydu. Ankette öne çıkan sonuçlar şöyle:

• Yüzde 89, şirketlerin bütün dahili yapay zeka güvenlik testlerini kamuya açıklamasını istiyor.
• Yüzde 81, riskli bulunan bir yapay zeka sisteminin kullanıma sunulmasını federal hükümetin engelleyebilmesini destekliyor.
• Yüzde 49, güvenlik standartlarında son sözün teknoloji şirketleri yerine hükümette olması gerektiğini düşünüyor.
• Yüzde 43, şirketlerin önerdiği düzenlemelerin halktan çok şirketlerin çıkarlarını korumak için hazırlandığına inanıyor.
• Yüzde 30, bir yapay zeka modelinin güvenli olup olmadığı konusunda ABD hükümetine Anthropic gibi geliştiricilerden daha fazla güveniyor.

Şirketlerin Kendi Kendini Denetlemesine Güvensizlik

Verasight CEO'su ve kurucu ortağı Ben Leff, sonuçların iki büyük siyasi görüş arasında nadir görülen bir ortaklığa işaret ettiğini söyledi. Leff'e göre Amerikalılar, yapay zeka güvenliği konusunda federal denetim, tam şeffaflık ve şirketlerin hesap verebilir olmasını istiyor. Anket, yapay zekaya yönelik endişelerin yalnızca güvenlik tartışmalarıyla sınırlı kalmadığını da gösteriyor. İşlerin otomasyona devredilmesi, artan enerji tüketimi, elektrik faturaları, telif hakkı ihlalleri ve sohbet robotlarının ruh sağlığı üzerindeki etkileri kamuoyundaki tepkiyi büyüten başlıklar arasında yer alıyor.

Kamu Fonu Önerisine Yönelik Eleştiriler

Planın eleştirildiği temel nokta, hükümet ile yapay zeka şirketleri arasında kurulabilecek çıkar ilişkisi. Bazı uzmanlar, devletin bu şirketlerde büyük bir paya sahip olması hâlinde yatırımların değerini korumak için düzenlemeleri gevşetebileceğini savunuyor. Kamu fonunun, şirketleri daha sıkı denetlemek yerine onların hükümet üzerindeki etkisini artırabileceği belirtiliyor. Buna rağmen anketteki yüksek destek, geniş bir kesimin yapay zeka sektörüne karşı daha sert ve doğrudan müdahale talep ettiğini ortaya koyuyor.