Kafelerde Gönüllü Bahşiş Krizi: Kartla Ödemede Stopaj Engeli

Gönüllü Bahşiş Uygulaması ve Kartla Ödeme Sorunu

Ocak ayı sonunda restoran ve kafelerde kuver ve servis ücretlerinin yasaklanmasının ardından gönüllü bahşiş uygulamasına geçildi. Ancak nakit kullanımının azalmasıyla birlikte müşteriler bahşişi kredi kartıyla ödemek istiyor. Fakat kredi kartıyla yapılan ödemelerde yüzde 10 stopaj vergisi kesintisi yapılıyor ve bu durum bahşişin tamamının çalışanlara ulaşmasını engelliyor.

Dijital Gönüllü Bahşiş Sistemi Önerisi

Sektörün çatı örgütlerinden Turizm Restoran Yatırımcıları ve Gastronomi İşletmeleri Derneği (TURYİD), bu soruna çözüm olarak dijital gönüllü bahşiş sistemi önerdi. Bu sisteme göre, kredi kartıyla ödenen bahşişler ayrı bir banka hesabında toplanacak ve yüzde 10 stopaj vergisi işveren tarafından karşılanacak. Böylece bahşişin tamamı kesintisiz olarak çalışanlara aktarılacak. Ayrıca bu hesap hacizden korunacak ve sadece bahşiş dağıtımı için kullanılacak.

Geçmişte servis ücreti uygulaması üzerinden KDV, Gelir Vergisi Stopajı ve SGK primleri gibi önemli kamu gelirleri elde edilmekteydi. Mevcut durumda bu gelirlerin tamamı ortadan kalkmış durumda. Dijital bahşiş sistemiyle tüm ödemelerin elektronik ortamda izlenebilir hâle geleceği, kayıt dışılığın azalacağı belirtiliyor.

TURYİD Başkanı Kaya Demirer, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, mevcut durumda kanunen kredi kartıyla bahşiş alınamadığını ve bu sorunun büyüdüğünü belirtti. Demirer, "Biz de çalışanlarımızdan gelen talep üzerine dijital bahşiş sistemi formülünü geliştirdik. Ancak yasal altyapının eksikliği nedeniyle özellikle yabancı turistlerin alışık olduğu dijital bahşiş sistemi Türkiye'de yeterince uygulanamıyor. Bu da önemli bir gelir fırsatını kaçırmamıza neden oluyor. Eğer gönüllü dijital bahşiş sistemiyle ilgili kanuni düzenleme hayata geçerse hem çalışanımız kazanacak hem de devletimiz kazanacak." dedi. Demirer, uygulamanın tamamen gönüllülük esasına dayalı olduğunu ve asla adisyona yazılmayacağını vurguladı.

Vatandaşın Tepkisi ve Denetim Çağrıları

Bazı restoran ve kafeler, faturanın yüzde 10-20'si oranında tutarı "gönüllü bahşiş" ya da "gönüllü hizmet bedeli" gibi ücretlerle adisyona ekliyor. Vatandaşlar, "Faturaya eklenen ücret gönüllü değil zorunluluk oluyor." diyerek tepki gösteriyor.

Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü, bahşişin faturaya eklenmesi durumunda gönüllülükten çıkıp zorunluluk haline geldiğini belirtti. Güllü, "Öte yandan işletme faturanın yüzde 10-20'si gibi oranlarla bahşişi tahsil ediyor. Ve bu oranları da işletme belirlediği için keyfi bir uygulama oluyor. O nedenle bunlar hukuki değil." ifadelerini kullandı. Ayrıca, bahşişin toplanması ve çalışana ödenmesi konusunda denetim eksikliğine dikkat çekti. Güllü, dijital bahşiş uygulamasıyla ilgili yasal düzenlemenin faydalı olacağını ancak sıkı denetim yapılması gerektiğini söyledi.

Türkiye'de yeme-içme sektörü yaklaşık 2 milyon kişiye istihdam sağlıyor ve 150 bin işletme bulunuyor. Sektör 1 trilyon TL büyüklüğü aşmış durumda. 2025 yılında beklenen 65 milyar dolar turizm gelirinin 5,4 milyar dolarının yeme-içme sektöründen gelmesi öngörülüyor.