YKS Tercih Rehberi: Başarı Sırası Tek Kriter Değil

Tercih Sürecinde Kritik Uyarılar

YKS sonuçlarının ardından 29 Temmuz-10 Ağustos 2026 tarihleri arasında gerçekleşecek tercih dönemi için uzmanlar, başarı sırasının tek kriter olmadığını vurgulayarak adayları uyarıyor. 'Geldiğinde bu öğrenciye hangisi iyi gelir?' sorusuna odaklanılması gerektiğini belirten uzmanlar, geniş bir havuz oluşturulması, 2026 barajlarına dikkat edilmesi ve sadece gidilmek istenen bölümlerin listelenmesi gerektiğini vurguluyor.

Tercih sürecinin kritik ve önemli ayrıntılarını değerlendiren eğitim danışmanı ve sınav koçu Esin Yılmaz Ashkar, tercihler öncesinde öğrencileri ve velileri nelere dikkat edilmesi gerektiği konusunda uyarırken, öncelikle bir tercih havuzu oluşturulup ardından adım adım kesin listeye ulaşılması gerektiğinin altını çizdi.

En Büyük Hata

Ashkar, 'Tercih döneminde yapılan ilk hata, sonuç belgesini karar belgesi sanmaktır.' diyerek şunları söyledi: 'Başarı sırası öğrencinin hangi programlara ulaşabileceğini gösterir; hangisinde iyi bir eğitim alacağını, hangi şehirde yaşayabileceğini ve hangi mesleği sürdürebileceğini söylemez. Bu nedenle tercih listesi, 'Bu sıralamayla neresi gelir?' sorusuyla başlayıp bitmemeli. Asıl soru şudur: 'Geldiğinde bu öğrenciye hangisi iyi gelir?''

Atılacak İlk Adım

Ashkar, 'YÖK Atlas, geçmiş başarı sıralarını, kontenjanları ve programlara ilişkin çeşitli göstergeleri incelemek için önemli bir başlangıç noktasıdır. Bunun yanında öğrencinin sıralamasını ve düşündüğü programları girerek geçmiş yılların verileri üzerinden yerleşme ihtimalleri sunan farklı tercih motorları da bulunuyor. Bu araçlar seçenek havuzu oluşturmayı ve karşılaştırma yapmayı kolaylaştırabilir; ancak kesin yerleşme sonucu vermez. Program kodu, kontenjan, burs oranı ve özel koşullarla ilgili son kontrol mutlaka ÖSYM'nin güncel kılavuzundan yapılmalıdır.' diyerek, 'Geçen yıl bir programın hangi başarı sırasıyla kapandığı önemlidir; ancak bu yıl için verilmiş bir söz değildir.' uyarısında da bulundu.

Tesadüfe Bırakmayın

Sadece geçen yılın bilgileriyle hareket edilmemesi gerektiğini de belirten Ashkar, sözlerine şöyle devam etti: 'Kontenjan değişebilir, bölüme yönelik talep artabilir, burs oranları ve adayların şehir tercihleri farklılaşabilir. Bu nedenle liste yalnızca geçen yılın son yerleşen adayına bakılarak kurulamaz. Birkaç yıllık hareket incelenmeli; öğrencinin çok istediği seçeneklerin devamına sıralamasıyla daha uyumlu alternatifler eklenmelidir. Başarı sırası şartı bulunan programlar ayrıca kontrol edilmelidir. 2026 kılavuzunda tıp için ilk 50 bin, diş hekimliği için ilk 80 bin, hukuk ve eczacılık için ilk 100 bin, mimarlık için ilk 250 bin; kılavuzda belirtilen mühendislik ve öğretmenlik programları için ilk 300 bin içinde bulunma koşulu yer alıyor. Bazı vakıf üniversiteleri daha üst bir başarı sırası şartı belirleyebiliyor. Genel sınırı karşılamak bu nedenle her programı yazabilmek anlamına gelmeyebilir; programın kendi koşulları mutlaka okunmalıdır.'

Gerçekte Ne İstiyorsun?

Ashkar, programların geçen yılki taban sıralarına göre değil, öğrencinin gerçek istek sırasına göre dizilmesi gerektiğini de belirterek şöyle konuştu: 'Yerleştirme sistemi, adayın puanının yettiği en üst tercihinde işlemi tamamlar. Bu nedenle liste kontrol edilirken her satır için şu soru sorulabilir: 'Bu programa yerleşirsem, altında kalan seçeneği kazanamadığım için üzülür müyüm?' Cevap evetse tercih sırası yeniden düşünülmelidir.'

İki Aşamalı Tercih Planı

Süreci iki aşamada yürütmenin işleri kolaylaştıracağını kaydeden Ashkar, sözlerini şöyle sürdürdü: 'İlk günler araştırma, seçenek havuzu oluşturma ve eleme için kullanılabilir. Sonraki günlerde kalan programlar istek sırasına dizilir; koşullar, ücretler, burslar ve program kodları tekrar kontrol edilir. Adaylar okulun rehber öğretmeninden ve tercih alanında çalışan uzmanlardan görüş almaktan çekinmemeli. Destek almak, kararı başkasına bırakmak anlamına gelmez; gözden kaçan ihtimalleri fark ederek daha sağlam karar vermeyi sağlar. Son söz yine öğrencinindir. Liste günler öncesinden sisteme kaydedilebilir ve tercih süresi bitene kadar güncellenebilir. Son geceyi beklemek ise yalnızca telaşı artırır. Tercih listesinin gücü kaç satır olduğunda saklı olmaz; her satırın ne kadar araştırıldığında ve öğrenci için ne ifade ettiğinde saklıdır. Bir programın gelmesi yetmez; geldiğinde öğrencinin hayatına da iyi gelmesi gerekir.'

Tercih Yaparken Sorulacak Sorular

Doğru tercihin ayrıntılarda gizli olduğunu belirten Ashkar, 'Ben öğrencilerden ilk gün kesin tercih listesi hazırlamalarını istemiyorum. Önce geniş bir seçenek havuzu kurulmalı. Başarı sırasının biraz üzerindeki, yakınındaki ve altındaki bölüm ve üniversiteler bu havuza alınabilir. İlk aşamada otuz, kırk hatta daha fazla seçeneğin bulunması sorun yaratmaz. Çünkü bu, ÖSYM'ye gönderilecek liste değil; araştırılacak ihtimallerin çalışma alanıdır. Havuzdaki her program için birkaç temel sorunun cevabı aranmalıdır: Bölümde hangi dersler okutuluyor? Akademik kadro yeterli mi? Eğitim dili ve hazırlık koşulu nedir? Uygulama, staj ve değişim olanakları nasıl? Mezunlar hangi alanlarda çalışıyor? Şehirdeki yaşam ve barınma koşulları aile için sürdürülebilir mi? Öğrenci yalnızca bölümün adına, üniversitenin tanınırlığına veya geçen yılki taban sırasına bakarak karar vermemelidir.' dedi.

Ayrıntılara Dikkat

Şu anda erişimde bulunan kılavuz ön bilgi amacıyla yayımlandı. ÖSYM, tercih süresi içinde güncel kılavuzun yeniden yayımlanacağını belirtiyor. Araştırma mevcut bilgilerle yapılabilir; ancak liste onaylanmadan önce kontenjanlar, ücretler, burslar, program kodları ve özel koşullar yeniden kontrol edilmelidir. 2026 tercihleri 29 Temmuz–10 Ağustos tarihleri arasında alınacak.

Liste Senin Geleceğin

Adayların yirmi dört tercih hakkının bulunması, yirmi dört satırın tamamının doldurulması gerektiği anlamına gelmez. Öğrenci yerleştiğinde gitmeyeceği, okumak istemeyeceği veya koşullarını karşılayamayacağı bir programı yalnızca liste dolsun diye yazmamalıdır. Her tercih satırı, 'Buraya yerleşirsem bu eğitime başlamaya hazırım' anlamı taşımalıdır.