Batı'da Dijital Platformlara Rekor Cezalar

RTÜK'ün Turkuvaz Medya'ya yönelik yüksek cezaları yerli yayıncılığı zor durumda bırakırken, yabancı dijital medya şirketlerine uygulanan denetimsizlik ciddi riskler oluşturuyor. Özellikle gençleri ve toplumsal değerleri hedef alan zararlı içerikler konusunda RTÜK'ün dünyadaki benzerleri gibi harekete geçmemesi, bu alanda büyük bir boşluk yaratıyor.

Avrupa ve diğer bölgelerde, sansür veya ifade özgürlüğü ihlali tartışmalarına rağmen dijital platformlara lisans iptali, erişim engeli ve milyarlarca avro para cezası uygulanıyor. İşte dünyadaki bu uygulamalardan bazıları:

İngiltere: İşbirliği Yapmayana Ceza

İngiltere'nin yayın düzenleyici kurumu Ofcom, 2023 tarihli Çevrimiçi Güvenlik Yasası ile yetkilerini televizyondan internet ortamına genişletti. Bu yasa, ihlal halinde 18 milyon sterlin ya da küresel cironun yüzde 10'una kadar ceza kesme imkanı veriyor. Ofcom ayrıca mahkeme kararıyla bir hizmete İngiltere'den erişimin tamamen engellenmesini sağlayabiliyor.

Ofcom, bilgi talebine yanıt vermeyen 4chan platformuna 20 bin sterlin ceza keserek yalnızca içerik değil, işbirliği yapmamayı da cezalandırdığını gösterdi. 13 Mayıs 2026'da ise İngiltere'de 164 ölümle ilişkilendirilen ABD merkezli bir intihar forumuna yasa dışı içerik yükümlülüklerini ihlal ettiği için 950 bin sterlin ceza verdi.

Avrupa Birliği: Sistem Denetimi ve 120 Milyon Avroluk Ceza

Avrupa Komisyonu, Dijital Hizmetler Yasası kapsamında platformların tek tek gönderilerini değil, sistemlerini denetliyor. Böylece milyonlarca içerik yerine algoritma, reklam deposu ve risk yönetimi hesap verebilir hale geliyor.

Aralık 2025'te X platformuna; yanıltıcı mavi tik doğrulaması, reklam şeffaflığı ve araştırmacı veri erişimi ihlalleri nedeniyle 120 milyon avro ceza kesildi. Ekim 2025'te ise Meta ve TikTok, şeffaflık yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle ön bulguyla suçlandı. Bu şirketler, küresel yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezasıyla karşı karşıya.

Avustralya: 16 Yaş Altı Sosyal Medya Yasağı

Avustralya, 10 Aralık 2025'te dünyada bir ilke imza atarak 16 yaşından küçüklerin sosyal medya hesabı tutmasını yasakladı. Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat, X, YouTube, Reddit, Threads ve Twitch'i kapsayan yasada, makul tedbirleri almayan şirketlere 49,5 milyon Avustralya doları (yaklaşık 33 milyon dolar) ceza öngörülüyor. eSafety Komiseri, platformlardan altı ay boyunca her ay kaç çocuk hesabı kapattıklarını raporlamalarını istedi. Yasa, şirketleri fiilen davranış değişikliğine zorladı: Meta şüpheli küçük hesapları kaldırmaya başlarken, Google 16 yaş altı YouTube kullanıcılarını Avustralya'da oturumdan çıkardı.

İrlanda: Çocuk Verisinde Rekor Cezalar

Büyük teknoloji şirketlerinin Avrupa merkezi konumundaki İrlanda'nın Veri Koruma Komisyonu, çocuk verisi ihlallerinde tarihi cezalara imza attı. TikTok'a küçüklerin hesaplarını varsayılan olarak herkese açık bıraktığı için 345 milyon avro, Instagram'a çocuk verisi ihlali nedeniyle 405 milyon avro, Meta'ya ise veri aktarımı ihlalinden Avrupa tarihinin en yüksek cezası olan 1,2 milyar avro ceza kesti.

ABD: Facebook'a 5 Milyar Dolarlık Ceza

ABD'de Federal Ticaret Komisyonu, Facebook'a mahremiyet ihlallerinden 5 milyar dolar ceza uyguladı.

Fransa: ARCOM'un Genişletilmiş Yetkisi

Fransa'nın görsel-işitsel düzenleyicisi ARCOM, 2022'den itibaren dijital iletişim alanında da yetkilendirildi. ARCOM, RTÜK'ün birebir muadili olarak kabul ediliyor.

Asıl Mesele: Yetki ve İrade

Batılı düzenleyiciler dört temel mekanizmaya sahip: ciro esaslı caydırıcı para cezaları, erişim engelleme veya lisans iptali, yaş doğrulama ve algoritma şeffaflığı gibi sistem yükümlülükleri, ve platformları raporlamaya zorlayan denetim süreçleri. RTÜK ise bu araçların yalnızca lisanslı televizyon için geçerli olan kısmına sahip. Genel sosyal ağlar, RTÜK'ün doğrudan yaptırım alanı dışında bulunuyor.

Fransa bir kanalı ekrandan çıkarabiliyor, İngiltere bir siteyi ülkeye kapatabiliyor, Avrupa Birliği platforma ciro oranında ceza kesebiliyor, Avustralya çocukları platformdan uzaklaştırabiliyor. Tüm bunlar yasa, yetki ve kurumsal irade ile mümkün olabiliyor.

Yerli Medyaya Ağır Yük, Küresel Platformlara Özgürlük

Batıdaki düzenleyiciler en büyük teknoloji şirketlerine cezalar uygularken, RTÜK yalnızca televizyon yayınlarını denetleyebiliyor. Turkuvaz Medya'ya bir program nedeniyle yaklaşık 8 milyon TL ceza kesebiliyor. Bu durum, Türkiye'de yerli medya ile küresel dijital platformlar arasındaki denetim uçurumunu ve haksız rekabeti derinleştiriyor.

Gençlerin televizyondan beş kat daha fazla vakit geçirdiği sosyal medya ağlarındaki zararlı içerikler büyük ölçüde denetimsiz kalıyor. Küresel teknoloji şirketleri Türkiye'den milyonlarca dolar gelir elde edip denetim dışı kalırken, vergi ve istihdam yükünü taşıyan yerli medya kuruluşları RTÜK'ün ağır yaptırımlarıyla karşı karşıya kalıyor.