AK Parti'nin 25 Yıllık Çalışma Hayatı Reformları Milyonlara Sosyal Güvence Sağladı

AK Parti'nin 25 Yıllık Çalışma Hayatı Reformları Milyonlara Sosyal Güvence Sağladı

25. yılını kutlayan AK Parti, iktidarı boyunca çalışma hayatı ve sosyal güvenlik alanında gerçekleştirdiği köklü reformlarla milyonların yüzünü güldürdü. 25 yılda 25 önemli reforma imza atan AK Parti hükümeti; çalışanlar ve emekliler başta olmak üzere kadın, çocuk ve yaşlıları kapsayan kırılgan kesimlere sahip çıktı, kol kanat gerdi. Çalışanlara yönelik İş Kanunu çıkarılırken, sosyal güvenlik reformu hayata geçirildi. Genel Sağlık Sigortası uygulaması başlatılırken, hastane ve ilaç kuyrukları tarih oldu.

İş Kanunu ve Sosyal Güvenlik Reformu

2003 yılında yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanunu ile çalışma hayatında yeni bir dönemin kapısı aralandı. Çalışanların iş sözleşmeleri, fazla mesai, izin ve iş güvencesi gibi hakları güvence altına alınırken, esnek istihdam modelleri hukuki altyapıya kavuşturuldu. Özelleştirilen veya faaliyetleri sona erdirilen kamu kurumlarında çalışan personelin işsiz kalmasının önüne geçmek amacıyla başka kamu kurumlarına özlük haklarıyla birlikte nakledilebilmelerine imkân tanındı.

Daha önce ayrı kurumlar olarak faaliyet gösteren SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tek çatı altında birleştirilerek Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kuruldu. Prim tahsilatı, emeklilik işlemleri ve sağlık hizmetlerindeki farklılıklar giderildi. Vatandaş tek çatı altında hizmet almaya başladı. Toplumun tamamına sağlık güvencesi getiren Genel Sağlık Sigortası (GSS) hayata geçirildi. İlaç, muayene ve tedavi hizmetlerinin finansmanında ortak bir yapı oluşturuldu.

Sağlık Hizmetlerinde Kuyruklar Tarih Oldu

Tedavi başta olmak üzere sağlık hizmetlerine erişim ile ilaca ulaşım süreçleri kolaylaştırıldı. Merkezi Hekim Randevu Sistemi ve e-Reçete uygulamaları hizmeti hızlandırdı. Tedaviye erişimde ve ilaca ulaşmada uzun kuyruklar tarih oldu. 1 Mayıs, 2009 yılında 'Emek ve Dayanışma Günü' adıyla yeniden resmî tatil ilan edildi. Ücretli resmî tatil niteliği kazandı. Çalışanların sendikal etkinliklere katılmalarının önündeki hukuki engel kaldırıldı.

Maden ve İş Sağlığı Güvenliği Düzenlemeleri

Maden sektöründe yer altı çalışanlarının şartları iyileştirildi. Çalışma süreleri günlük 7,5 saat, haftalık 37,5 saatle sınırlandırıldı. Ücretlerinin asgari ücretin iki katından az olamayacağı kararlaştırılırken, erken emeklilik imkânları güçlendirildi. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 2012 yılında çıkarılan ilk müstakil kanun oldu. İşverenlere risk değerlendirmesi yapma, acil durum planı hazırlama ve çalışanlara eğitim verme yükümlülüğü getirildi. İş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi görevlendirilmesi zorunlu hâle geldi.

Sendikal Haklarda Köklü Değişiklikler

2012 yılında kabul edilen 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile sendikal mevzuatta köklü değişiklikler gerçekleştirildi. Yeni düzenleme ile dağınık yapı tek kanun altında toplandı. Kamu kurumlarında görev yapan kadın personelin başörtüsü nedeniyle karşılaştığı kısıtlamalar, 2013 yılında yapılan düzenlemelerle kaldırıldı. Düzenleme, kamu hizmetine giriş ve çalışma sürecinde başörtüsü kullanan kadınların görev yapabilmelerinin önünü açtı.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile sendika üyeliği ve üyelikten çekilme işlemlerinde noter şartına son verildi. Yeni sistemle birlikte üyelik işlemleri e-Devlet altyapısı üzerinden elektronik ortamda gerçekleştirilebilir hâle geldi. Sendikal örgütlenmenin yaygınlaştırılması için çok sayıda yasal ve idari düzenleme yapıldı. Kamu görevlilerinin sendikalaşma oranı 2002 Temmuz ayında yüzde 47,94 seviyesindeyken, 2026 Temmuz ayında yüzde 77,96'ya yükseldi. Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki çalışan sayısı da arttı.

Toplu Sözleşme ve Kadro Geçişleri

2010 yılında Anayasa değişikliği ile kamu görevlilerine toplu sözleşme hakkı tanındı. Kamu İşveren Heyeti ile yetkili memur konfederasyonları arasında iki yılda bir toplu sözleşme görüşmeleri yapılmaya başlandı. 2016 yılında yayımlanan Başbakanlık Genelgesi ile kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan personelin cuma namazını rahatlıkla eda edebilmesine yönelik idari düzenleme yapıldı.

2017 yılında kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan taşeron işçilerin önemli bir bölümü sürekli işçi kadrolarına geçirildi. Yaklaşık 900 bin çalışan sürekli işçi statüsüne geçme hakkı elde etti. Kamu kurumlarında mevsimlik ve geçici statüde çalışan işçilerin çalışma süreleri uzatıldı ve çalışma dönemleri genişletildi. İhtiyaç duyulan kurumlarda sürekli işçi kadrolarına geçiş imkânı tanındı. 2023 yılında yürürlüğe giren düzenlemeyle yüz binlerce sözleşmeli personelin memur kadrolarına geçişi sağlandı. Aynı kurumda farklı statülerde çalışan personel arasındaki uygulama farklılıkları azaltıldı.

Mevsimlik Tarım İşçileri ve Pandemi Dönemi Düzenlemeleri

Mevsimlik tarım işçilerinin çalışma ve yaşam koşullarının geliştirilmesine yönelik çeşitli eylem planları ve genelgeler uygulamaya konuldu. Tarım bölgelerinde geçici yerleşim alanlarının altyapısı iyileştirildi. Mevsimlik işçilerin çocuklarının eğitim hizmetlerine erişimi kolaylaştırıldı. Kovid-19 salgını döneminde istihdam kayıplarını önlemek amacıyla iş sözleşmelerinin işveren tarafından feshedilmesine geçici sınırlamalar getirildi. Kısa çalışma ödeneği uygulamasının kapsamı genişletildi. Nakdi ücret desteği ile ücretsiz izne ayrılan çalışanlara gelir desteği sağlandı.

Vergi Düzenlemeleri ve EYT

2022 yılından itibaren asgari ücret üzerinden alınan gelir vergisi ve damga vergisi kaldırıldı. Ücretlerden yapılan vergi kesintileri sona erdi. Emeklilikte Yaşa Takılanlara (EYT) emekli olma yolu açıldı. Bugüne kadar 2,6 milyon kişi EYT düzenlemesinden yararlanarak emekli oldu.

Memur ve Emekli Maaşlarına İyileştirmeler

Tüm memurların ek göstergelerine 600 puan ilave edildi. Öğretmen, polis, hemşire ve din görevlileri başta olmak üzere birçok meslek grubunun ek göstergesi 3600'e yükseltildi. Ek gösterge artışıyla maaş, emekli aylıkları ve emekli ikramiyelerinde ciddi artış sağlandı. 2018 yılında yapılan yasal düzenlemeyle milyonlarca emekliye her yıl Ramazan ve Kurban Bayramı öncesinde bayram ikramiyesi ödenmeye başlandı. Memurlar ve emekliler, maaşlarını belirli bankalardan almaları karşılığında banka promosyonu almaya başladı.

Kadın Çalışanlara Yönelik Düzenlemeler

Doğum yapan sigortalı kadınlara her çocuk için belirli sürelerle doğum borçlanması yapma hakkı tanındı. Böylece üç çocuğa kadar geçen sürelerin emeklilik hesabında değerlendirilmesinin önü açıldı. Analık izni sonrasında yarı zamanlı çalışma imkânı getirildi ve çocuk bakımına daha fazla zaman ayrılabilmesi amaçlandı. Doğum yapan memurlar ve işçiler için ücretsiz izin uygulamalarının kapsamı genişletildi. Süt izni ve analık izinlerine ilişkin uygulamalar güçlendirildi.

İstihdam Teşvikleri

İstihdam artırıldı ve iş gücü piyasası güçlendirildi. Gençler, kadınlar, engelliler ve uzun süre işsiz kalan vatandaşların istihdamını artırmaya yönelik çok sayıda teşvik uygulamaya konuldu. İşverenlere sigorta primi, vergi ve ücret destekleri sağlandı.