Çocuk Suçlarına Yeni Düzenleme: Bıçak Taşımaya Yasak, Dijital Takip Geliyor

Çocuk suçlarına ilişkin kapsamlı yeni düzenlemeler içeren kanun teklifi, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle birlikte, ateşli silahların çocuklar tarafından ele geçirilmesini önlemek, çocukların ceza sorumluluğu yaş sınırlarını güncellemek, amaç dışı bıçak taşınmasını yasaklamak ve çocukları dijital risklerden korumak için önemli adımlar atıldı.

Ateşli Silah Bulunduranlara Ağır Ceza

Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a eklenen düzenlemeye göre, ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi sonucu çocuğun bu silahı ele geçirmesine neden olan kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak.

Çocukların Ceza Sorumluluğunda Yaş Sınırları Değişti

Türk Ceza Kanunu'nun 31'inci maddesinde yapılan değişiklikle, çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin yaş aralıkları yeniden düzenlendi. Buna göre:

• Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını doldurmamış ve ceza sorumluluğu bulunan çocuklar hakkında uygulanacak ceza süreleri artırıldı.
• 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler için öngörülen ceza süreleri de yükseltildi.
• Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş arası kişiler hakkında, bazı durumlarda daha ağır ceza öngören hükümlerin uygulanmamasına karar verilebilecek.

Çocuğa Karşı İşlenen Suçların Cezaları Artırıldı

Türk Ceza Kanunu'nun 233'üncü maddesinde yapılan değişiklikle, çocuğa karşı işlenen bazı suçların cezaları artırıldı. Ayrıca, bu fiiller nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunu işlemesi halinde, şikayet aranmaksızın faile verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılacak.

15 Yaş Altı Çocuklar İçin Sosyal İnceleme Zorunlu

Ceza Muhakemesi Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu'nda yapılan değişiklikle, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunlu hale getirildi. 15 yaşını doldurmuş çocuklar için ise sosyal inceleme yaptırılmaması durumunda gerekçenin iddianamede veya kararda gösterilmesi gerekecek.

Çocuk Hükümlüler İçin Yeni İnfaz Düzenlemeleri

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle, çocuk hükümlülerin çocuk eğitimevlerine ayrılması sürecinde psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı gibi en az bir uzman görevlinin değerlendirmesi zorunlu hale getirildi. Ayrıca, kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam 5 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olan çocukların cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde yerine getirilecek.

Amaç Dışı Bıçak Taşımaya Yasak ve Ağır Para Cezası

Kabahatler Kanunu'na eklenen 'Amaç dışı bıçak taşıma' başlıklı maddeyle, ruhsatlandırılan yerler ve işyerleri dışında her tür bıçağın ve kesici, delici aletlerin satışı ve sergilenmesi yasaklandı. Bu aletlerin 18 yaşından küçük çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması da yasak kapsamına alındı. Yasaklara uymayanlara 5 bin Türk Lirası, kabahate konu aletlerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması halinde ise 10 bin Türk Lirası idari para cezası verilecek. Düzenleme, internet satışları ve mesafeli satışlar için de geçerli olacak.

Çocuklar İçin Yönlendirme Tedbirleri Getirildi

Çocuk Koruma Kanunu'na eklenen 'Yönlendirme tedbirleri' başlıklı yeni maddeyle, ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar için çeşitli tedbirler öngörüldü:

• Sosyal ve toplumsal hizmetler: Çocukların spor kulüpleri, gençlik merkezleri gibi yerlerde 20 ila 300 saat arasında görev alması sağlanabilecek.
• Dijital risklerden korunma: Çocuğun kullandığı telefon, bilgisayar, tablet gibi dijital cihazlar bildirilecek ve bu cihazların hareketleri, ilgili kurumlar tarafından 3 aydan az, 2 yıldan fazla olmamak üzere takip yazılımlarıyla denetlenebilecek. Riskli dijital mecralara erişim engellenebilecek.
• Kitap ve kütüphane: Çocukların kütüphane ve okuma salonlarında 20 ila 300 saat arasında görev alması veya belirlenen eserleri okuması sağlanabilecek.
• Çevreye saygı ve temizlik: Çocukların park, bahçe, sahil gibi yerlerde çevre temizliği, bitki bakımı, ağaçlandırma faaliyetlerine katılımı sağlanabilecek.
• Bağımlılıkla mücadele: Tütün, alkol, kumar, uyuşturucu gibi bağımlılıkların tedavi ve rehabilitasyonu için programların tamamlanmasına hükmedilebilecek.

Acil Korunma Kararı Süreci Belirlendi

Akıl hastalığı, bağımlılık veya ağır tehlike arz eden bulaşıcı hastalık nedeniyle kendisi veya başkaları için ciddi tehlike oluşturan çocuklar hakkında, sağlık kuruluşlarına başvuru sonrası 24 saat içinde uzman hekim raporu düzenlenecek. Sağlık kurumu, raporun düzenlendiği tarihten itibaren en geç 24 saat içinde çocuk hakimine başvuracak ve hakim, başvuru ve sağlık kurulu raporunu değerlendirerek en geç 48 saat içinde karar verecek.

'Suça Sürüklenen' İfadesi Değiştirildi

Çocuk Koruma Kanunu ve ilgili diğer kanunlarda yer alan 'suça sürüklenen' ifadesi, 'adli süreçteki' ve 'hakkında adli süreç yürütülen' şeklinde değiştirildi. Bu değişiklikle, çocuklara yönelik damgalayıcı dilin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasında Yeni Uygulama

Adli süreçteki çocuklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi halinde, yönlendirme tedbirlerinden uygun görülen biri veya birkaçı denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanacak.

Tedbirlerde Koordinasyon ve Yaptırımlar

Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin uygulanmasında koordinasyon merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, il ve ilçelerde ise vali ve kaymakam tarafından sağlanacak. Çocuk hakkında verilen tedbir kararlarının gereklerine aykırı hareket eden ana, baba, vasi veya bakım ve gözetiminden sorumlu kişi, çocuk hakimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi ile cezalandırılacak.