Rusya'nın Azak Denizi Kısıtlaması Buğday Fiyatlarını Yükseltti

Azak Denizi'nde Gemi Geçişlerine Güvenlik Kısıtlaması

Rusya'nın tahıl ihracatı için hayati öneme sahip Azak Denizi'nde gemi geçişlerine getirilen kısıtlamalar, küresel buğday piyasalarında arz endişelerini artırdı. Avrupa'da buğday fiyatları son altı haftanın en yüksek seviyesine çıkarken, piyasalar uygulamanın ne kadar süreceğini yakından izliyor.

Kısıtlamalar 10 Temmuz'daki Saldırıların Ardından Başladı

Geçiş sınırlamalarının, 10 Temmuz'da Azak Denizi'nde 13 Rus gemisine yönelik saldırılar sonrasında güvenlik gerekçesiyle uygulamaya konulduğu bildirildi. Saldırıya uğrayan gemilerin 10'unun tanker olduğu ifade edildi. Rus makamları konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmazken, kısıtlamaların taşımacılık ve enerji sektörü şirketlerine sözlü olarak iletildiği öne sürüldü. Kremlin, konuyu Ulaştırma Bakanlığı'na yönlendirirken, ulaştırma ve tarım bakanlıklarından henüz resmi bir değerlendirme gelmedi.

Avrupa Buğday Fiyatları Altı Haftanın Zirvesini Gördü

Azak Denizi'ndeki kısıtlamalara ilişkin haberler, Avrupa buğday piyasasında hızlı fiyat hareketlerine neden oldu. Euronext'te işlem gören buğday vadeli kontratları ilk tepkiyle yüzde 4'e kadar yükselerek altı haftanın en yüksek seviyesine ulaştı. Yeni haftanın ilk işlem gününde kâr satışlarıyla bir miktar gerilese de, Rusya'nın ihracatında olası aksamalara yönelik endişeler düşüşü sınırladı. Piyasalarda bundan sonraki yönü, kısıtlamaların süresi ve Rus ihracatçılarının sevkiyatları alternatif limanlara aktarabilme kapasitesi belirleyecek.

Rus Tahıl İhracatının Dörtte Biri Bu Güzergahtan Geçiyor

Rusya, dünyanın en büyük buğday ihracatçılarından biri olmasının yanı sıra küresel ayçiçeği yağı ticaretinde de önemli bir tedarikçidir. Ülkenin önemli tahıl üretim merkezleri Rostov ve Krasnodar bölgeleri Azak Denizi çevresinde yer almakta olup, Karadeniz'e açılan kritik limanlar Kerç Boğazı üzerinde bulunuyor. Azak Denizi üzerinden yapılan sevkiyatlar, Rusya'nın toplam tahıl ihracatının yaklaşık dörtte birini oluşturuyor. Kısıtlamaların haftalarca sürmesi halinde küresel tahıl arzında daha belirgin sorunlar yaşanabileceği değerlendiriliyor.

Temmuz Ayı Tahıl İhracatı Gerileyebilir

Rusya'nın temmuz ayındaki tahıl ihracatının yaklaşık 2,3 milyon ton seviyesinde kalması bekleniyor. Ülke, haziran ayında 2,7 milyon ton tahıl ihraç ederken, yoğun dönemlerde aylık sevkiyat miktarı 5 milyon tonu aşabiliyor. Güney bölgelerinde yeni sezon hasadı başlamış olsa da, serin hava koşulları nedeniyle geciken ürünler henüz limanlara tam olarak ulaşmadı. Hasadın geç başlaması, ihracatçılara sevkiyatları Azak Denizi dışındaki limanlara yönlendirmek için zaman kazandırıyor.

Kısıtlamalar Uzarsa Buğday Fiyatları Yeniden Yükselebilir

Uzmanlar, Azak Denizi'ndeki geçişlerin birkaç hafta ciddi şekilde kısıtlanması halinde Rusya'nın ihracat akışında önemli bozulmalar yaşanabileceğine dikkat çekiyor. Bu durumda uluslararası vadeli işlem piyasalarında ve liman teslim buğday fiyatlarında yukarı yönlü hareket görülebilir. İhraç edilemeyen ürünlerin Rusya iç piyasasında birikmesi ise ülke içi tahıl ve ayçiçeği fiyatlarında düşüşe neden olabilir. Kısa vadede sevkiyatların Novorossiysk Limanı'na kaydırılması mümkün görülürken, kısıtlamaların uzaması halinde alıcıların Romanya, Bulgaristan ve AB'nin batısındaki tedarikçilere yönelmesi bekleniyor.

Azak Denizi Kısıtlamaları Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?

Türkiye, ithal ettiği buğdayı işleyerek un ve diğer tahıl ürünleri ihraç eden önemli bir ülke konumunda. Bu nedenle Karadeniz kaynaklı buğday fiyatları, navlun maliyetleri ve teslimat sürelerindeki değişimler sektör tarafından yakından takip ediliyor. Azak Denizi'ndeki kısıtlamaların Türkiye'de ekmek ve un fiyatlarına doğrudan yansıyacağını söylemek için henüz erken. Olası etkinin boyutu; uygulamanın süresine, alternatif limanların kapasitesine, döviz kuruna ve iç piyasa stok seviyelerine bağlı olacak. Şu ana kadar küresel tahıl ticaretinde büyük çaplı bir kesinti yaşandığına dair bir bilgi bulunmuyor. Ancak kritik ihracat rotasındaki belirsizlik, dünya gıda fiyatları açısından yeni bir risk oluşturuyor.