Rus Gazının Ardından Avrupa'da Fiyat Farkı Derinleşti

Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa'ya sevkiyatını düzenleyen anlaşmanın 2025 başında sona ermesi, kitanın gaz ticaretindeki dengeleri kökten değiştirdi. Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü (OIES) raporuna göre, bu durum özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının yoğunlaştığı Kuzeybatı Avrupa ile Orta ve Doğu Avrupa arasında belirgin fiyat farkları oluşmasına yol açtı.

İşlem Hacmi Büyümeyi Sürdürdü

Rapora göre, Avrupa'da uzun yıllar birbirine yakın seyreden doğal gaz fiyatları, Rusya'nın Ukrayna üzerinden gaz sevkiyatını durdurmasıyla yeniden ayrıştı. LNG giriş noktalarına yakın ülkeler daha düşük fiyatlardan gaz temin ederken, Orta ve Doğu Avrupa'da fiyatlar kalıcı olarak daha yüksek seviyelerde oluşmaya başladı. Fransa, Belçika, Hollanda ve İngiltere'deki ticaret merkezlerinde düşük fiyatlar görülürken, Almanya'nın doğusundan itibaren Orta ve Doğu Avrupa'da fiyatlar kademeli olarak yükseldi. En düşük fiyatlar Fransa'nın TRF, Belçika'nın ZTP, Hollanda'nın TTF ve İngiltere'nin NBP merkezlerinde kaydedildi. Almanya'nın THE merkezi bu seviyelerin üzerinde yer alırken, Çekya, Avusturya ve Slovakya'daki merkezlerde fiyatlar daha da yüksek oluştu. Araştırmada, bu farklılaşmanın LNG'nin ağırlıklı olarak Kuzeybatı Avrupa limanlarından sisteme girmesi ve gazın doğuya taşınmasından kaynaklandığı belirtildi. Bu eğilim 2026'nın ilk yarısında da devam etti.

Avrupa gaz piyasası, Rus gazındaki kayba rağmen işlem hacmi bakımından büyümeyi sürdürdü. Ticareti yapılan doğal gaz hacmi 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 16 artarken, fiziksel gaz talebi yüzde 8 yükseldi. Böylece toplam işlem hacmi ilk kez 100 bin teravatsaat seviyesini aştı. Raporda, bu gelişmenin Avrupa gaz piyasasının yeni arz yapısına hızla uyum sağladığını gösterdiği vurgulanarak, "Avrupa'nın ticareti yapılan doğal gaz piyasaları zorlu koşullar karşısında dayanıklılığını kanıtladı." değerlendirmesine yer verildi.

TTF Küresel Referans Konumunu Güçlendirdi

Rapora göre, Hollanda merkezli TTF, Avrupa'nın açık ara en büyük doğal gaz ticaret merkezi olmayı sürdürdü. TTF'de işlem hacmi geçen yıl yüzde 14 artarken, bu merkezdeki toplam işlem hacmi diğer sekiz büyük Avrupa gaz merkezinin toplamının 4,5 katına ulaştı. TTF ayrıca İngiltere'nin NBP merkezinin yaklaşık 9 katı, Almanya'nın THE merkezinin yaklaşık 20 katı ve İtalya'nın PSV merkezinin 52 katından fazla işlem hacmine sahip oldu. Avrupa'da gerçekleştirilen tüm doğal gaz işlemlerinin yüzde 81i TTF üzerinden yapıldı. LNG ticaretinin artmasıyla Kuzey Amerika ve Asya'dan daha fazla piyasa katılımcısı TTF'de işlem yapmaya başladı ve TTF-Henry Hub fiyat farkına dayalı işlemler yaygınlaştı.

Belçika Yükselişe Geçti

Raporda dikkati çeken bir diğer gelişme ise Belçika'nın ZTP ticaret merkezi oldu. ZTP'de işlem hacmi 2025'te yüzde 165in üzerinde artış gösterdi. Bu yükseliş, Belçika'nın LNG ithalatındaki artış, İngiltere ve Fransa'dan gelen gaz akışının doğuya yönelmesi ve ülkenin Avrupa'nın önemli giriş noktalarından biri haline gelmesiyle ilişkilendirildi. Buna karşılık, Rus gazına daha bağımlı olan Orta Avrupa'daki bazı ticaret merkezlerinde işlem hacimleri geriledi. Özellikle Slovakya'daki SVOB merkezinde işlem hacmi yüzde 77, Çekya'daki VOB'da ise yaklaşık yüzde 18 düştü. Rapora göre bu gerilemenin temel nedeni, Rus gazı akışının kesilmesi sonrasında bölgedeki ticaret rotalarının değişmesi oldu.