Türkiye'nin İhracatı 25 Yılda 273,3 Milyar Dolara Ulaştı

Ticaret Bakanlığı, AK Parti'nin kuruluşunun 25. yıl dönümü kapsamında Türkiye'nin son çeyrek asırda ticaret alanında yaşadığı dönüşümü resmi verilerle paylaştı. Açıklamaya göre mal ve hizmet ihracatı toplamı, 2001 yılındaki 46,4 milyar dolar seviyesinden 2025 yılında yaklaşık 396 milyar dolara ulaştı.

Mal ve Hizmet İhracatında Büyük Artış

Mal ihracatı, 2001 yılında 31,3 milyar dolar iken 2025'te 273,3 milyar dolara yükseldi. Hizmet ihracatı ise aynı dönemde 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara çıktı. Türkiye'nin hizmet ihracatının dünya ihracatındaki payı da 2001'deki yüzde 0,89'dan 2025'te yüzde 1,28'e yükseldi. Ayrıca 2025 yılında 63,5 milyar dolar hizmet ticareti fazlası elde edildi.

Markalaşma ve Proje Destekleri

2004'te başlatılan TURQUALITY Destek Programı ile bugüne kadar 411 firma ve 443 marka desteklendi. 2010'da uygulamaya konulan UR-GE Proje Desteği kapsamında ise 56 ilden yaklaşık 19 bin KOBİ bir araya getirildi. Toplam 745 UR-GE projesi desteklenirken, firmalar 1.265 yurt dışı pazarlama faaliyeti ve 283 alım heyeti faaliyetine katıldı.

Finansman ve Kredi Desteği

Türk Eximbank'ın şube sayısı 2001'deki 2'den 2026'da 25'e çıkarıldı ve 7 irtibat bürosuyla ihracatçılara hizmet veriliyor. Eximbank'ın 2026 yıl sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi vermesi bekleniyor. 2021'de kurulan İhracatı Geliştirme A.Ş. (İGE) aracılığıyla 22 Haziran 2026 itibarıyla ihracatçıların 291,4 milyar liralık kredisine 255,1 milyar lira kefalet sağlandı. 2024'te yeniden faaliyete geçen Türk Ticaret Bankası ise 2026 sonuna kadar ihracatçılara 100 milyar lira ihracat reeskont kredisi vermeyi planlıyor.

Dijitalleşme ve Gümrük İşlemleri

2010'da devreye alınan MERSİS ile şirketlerin ticaret sicili işlemleri elektronik ortama taşındı. 21 Haziran 2026 itibarıyla sistemde 2 milyon 645 bin 609'dan fazla ticaret şirketi, ticari işletme ve şubelerine ait bilgi bulunuyor. Aktif kullanıcı sayısı ise 3,6 milyonu aştı. Gümrük işlemlerinde Kağıtsız Gümrük Projesi ve Tek Pencere Sistemi uygulanıyor; Tek Pencere Sistemi'ne 26 kurumun düzenlediği 192 belge dahil edildi.

E-İhracatta Yapay Zekâ Dönemi

2020'de hizmete sunulan Kolay İhracat Platformu, ülke, sektör, pazar, rakip ve tamamlayıcı ürün bilgileri sunuyor. 2024'te devreye alınan E-Kolay İhracat Platformu ise yapay zekâ destekli dijital danışmanlık merkezi olarak çalışıyor. Platform üzerinden hedef pazar seçimi, pazaryeri değerlendirmesi, dijital pazarlama, lojistik ve ödeme sistemleri hizmetleri veriliyor.

Gümrük Kapıları Modernize Edildi

Türkiye'de 19 karayolu gümrük kapısı modernize edildi. Gürbulak, Sarp, Kapıkule ve Habur sınır kapıları CCTV, X-Ray, Plaka Tanıma Sistemleri ve araç altı görüntüleme sistemleriyle donatıldı. Tasfiyelik eşya ve araç satışları ise 1,4 milyon kullanıcının erişimine açık elektronik ihale sistemi üzerinden yapılıyor.

Ticaret Politikası Önlemleri

2026 itibarıyla 4 bin 562 farklı Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda (GTİP) İlave Gümrük Vergisi uygulanıyor. 2026'nın ilk beş ayında toplam 280 ticaret politikası savunma önlemi bulunurken, önleme tabi ürünlerin ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 geriledi.

İç Ticarette Yetki Belgesi ve Güvenli Ödeme

İkinci el motorlu kara taşıtı, taşınmaz ve kuyum ticaretinde yetki belgesi sistemi uygulanıyor. Haziran 2026 itibarıyla ikinci el araç ticaretinde 84 bin 912, taşınmaz ticaretinde 80 bin 818 ve kuyum ticaretinde 15 bin 17 işletme yetki belgesi aldı. Elektronik İlan Doğrulama Sistemi ile taşıt ve taşınmaz ilanları doğrulanırken, Güvenli Ödeme Sistemi ile satış bedeli ve mülkiyetin eş zamanlı el değiştirmesi sağlanıyor.

Piyasa Denetimlerinde Dikkat Çeken Rakamlar

Piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında 2011'de yüzde 32 olan güvensizlik oranı, 2025 sonunda yüzde 1 seviyesine geriledi. 2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede 64 bin 190 parti ürün denetlendi. Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi'nin ziyaret sayısı 7,5 milyonu aştı. Haksız fiyat artışları ve stokçulukla mücadele kapsamında ise 238 binden fazla işletme ve 1,85 milyonun üzerinde ürün denetlendi; 1,3 milyar liranın üzerinde idari para cezası uygulandı.

Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk

Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Sistemi kapsamında 266 lisanslı depo şirketi faaliyet gösteriyor ve toplam depolama kapasitesi 14,4 milyon tona ulaştı. Türkiye Ürün İhtisas Borsası'nın 2019'da faaliyete başlamasından bu yana elektronik ürün senedi işlem hacmi 425 milyar lirayı aştı.

Ticaret Müşavirlikleri 115 Ülkede

Türkiye'nin yurt dışı teşkilatı, 2000'li yılların başında 50 ülke ve 62 merkezde 84 kadro ile hizmet verirken, 2026'da 115 ülke ve 170 merkezde 235 Ticaret Müşaviri ve Ataşesi ile çalışıyor. Ticaret Müşavirlikleri ve Ataşelikleri 2025 yılında iş dünyasından gelen 247 bin 467 talebe yanıt verdi, 12 bin 946 toplantı gerçekleştirdi, 785 heyet organizasyonuna katkı sağladı ve 1.278 fuar ziyaretinde bulundu. "Müşavire Danışın" uygulamasını kullanan firma temsilcisi sayısı ise 66 bin 540 oldu.

Yeşil Dönüşüme Destek

2024'te devreye alınan Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği kapsamında firmaların sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderleri 5 yıl boyunca yüzde 50 oranında ve toplam 17,64 milyon liraya kadar destekleniyor. Haziran 2026 itibarıyla 166 firma destek kapsamında yer alıyor.

Yeni Dönemde Öncelikler: Yapay Zekâ ve E-İhracat

Ticaret Bakanlığı, yeni dönemde KOBİ'lerin yapay zekâ destekli dijital dönüşümünü hızlandırmayı, e-ihracat kapasitesini artırmayı ve ihracata geri dönme potansiyeli bulunan firmalara özel modeller geliştirmeyi hedefliyor. Gümrük işlemlerinde yapay zekâ ve büyük veri kullanımının artırılması, e-ticarette ürün güvenliğinin yapay zekâ ile denetlenmesi ve Avrupa Birliği ile uyumlu Dijital Ürün Pasaportu altyapısının kurulması da hedefler arasında. Yeşil dönüşüm ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na uyumun güçlendirilmesi ile ihracat potansiyeli yüksek girişimlerin finansmana erişiminin artırılması da planlanıyor. Ayrıca 2026'da Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda kurulan 75 milyon lira büyüklüğündeki Otomotiv Sektörü Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, yeni dönem çalışmaları arasında yer alıyor.