Türk Devletleri Teşkilatı Eğitim Bakanları Türkistan'da Toplandı: 21 Maddelik Sonuç Bildirisi İmzalandı

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Kazakistan'ın Türkistan şehrinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı 9. Eğitim Bakanları Toplantısı'na katıldı. Toplantıda, üye ülkeler arasındaki eğitim iş birliği değerlendirilirken, Bakan Tekin, Türkiye'nin eğitim alanındaki tecrübelerini ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ni paylaştı.

Bakan Tekin'den Ortak Vizyon Vurgusu

Bakan Tekin, konuşmasında bir ay önce Türkistan'da gerçekleştirilen zirvede Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın gelecek yüzyılı "Türk Yüzyılı" yapma hedefini ortaya koyduğunu hatırlatarak, liderlerin bu vizyon etrafında mutabık kaldığını ifade etti. Eğitimin bu hedefin gerçekleştirilmesinde belirleyici role sahip olduğunu vurgulayan Tekin, en önemli aktörlerden birinin eğitim camiası olduğunu kaydetti.

Ortak medeniyet mirasına dikkat çeken Tekin, şunları söyledi:

"Vaktiyle bu topraklar dünyanın aklına ışık tutan birer merkezdi. İnsanlık, tabiatın ve kendi varlığının nice sırrını ilk kez bu coğrafyada konuşulan ilmin diliyle çözdü. Bizim medeniyetimiz, ilmi hiçbir zaman sıradan bir uğraş saymadı. Onu insanı yücelten en şerefli amellerden birisi olarak gördü. Sonra tarihin bir döneminde bu meşale elimizden bir nebze uzaklaştı ve başka iklimlerde parladı. Şimdi hep birlikte şu hususta da uzlaşmış durumdayız: Önümüzdeki yüzyıl yeniden bu coğrafya, bu topraklar, bu kardeşler topluluğu yeniden dünyanın aklına ışık tutan bir merkez haline, bir grup haline dönüşebilir. Bunun için yoğun bir çaba içerisindeyiz."

Tekin, yaklaşık on-on iki yıl önce ortak tarih kitabı, ortak coğrafya kitabı ve ortak edebiyat kitabı konularında kuşkulu tartışmalar yapıldığını hatırlatarak, bugün gelinen noktada bu kitaplarla ilgili sürecin tamamlandığını müjdeledi. Türkiye'de bu eğitim-öğretim yılında yaklaşık 150 bin öğrencinin bu dersleri seçmeli olarak aldığını belirten Tekin, "Burada yaptığımız tartışmalar ağır ama sağlam adımlarla ilerliyor ve iyi sonuçlar elde ediyoruz." dedi.

Yapay zeka alanında Türk devletleri arasında ortak adımlar atılmasının önemine işaret eden Tekin, Türkiye'nin bu alandaki tecrübe ve birikimini paylaşmaya hazır olduğunu belirterek, karşılıklı bilgi ve deneyim paylaşımına açık olduklarını ifade etti. Ayrıca, OECD Beceriler Zirvesi ve Londra'daki eğitim bakanları toplantısına değinen Tekin, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında teknoloji kullanımı ve yapay zekaya ilişkin yaklaşımlarının OECD tarafından takdirle karşılandığını belirtti.

Müfredatta Köklü Değişiklikler

Konuşmasında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hayata geçirilen yeniliklere de değinen Tekin, "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli adıyla yaptığımız program değişikliklerinde değişikliğin odağına dokuz tane okuryazarlık türünü koymuştuk. Yani okul öncesinden başlayıp on ikinci sınıfın, zorunlu eğitimin sonuna kadar her bir sınıfta, her bir ders içerisinde "teknoloji okuryazarlığı" adıyla bir okuryazarlık türü programların içerisine koyduk. Bu, şu anda öğrencilerimiz arasında, öğretmenlerimiz arasında oldukça takdir görüyor." ifadelerini kullandı.

Tekin, öğretim programlarında Türk devletlerine ilişkin içeriklere de yer verdiklerini belirterek şöyle konuştu:

"Bir başka şeyin daha altını çizmek istiyorum: Biz Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'yle programlarımızı revize ettik. Revize ettiğimiz programların içerisine Türk devletlerinin her birisiyle ilgili hem tarihsel hem de güncel bilgileri çocuklarımızın öğrenmesi için programlarımıza yerleştirdik. Yine aynı şekilde programlarımıza yaptığımız revizyonda önemsediğim bir başka konu var: Bilhassa tarihsel gelişmelerde; Soğuk Savaş dönemi, İkinci Dünya Savaşı... Bu esnada Türk devletlerini birbirinden ayıran tarihsel ve kavramsal farklılıkları, ayrıştırıcı unsurları programlarımızdan çıkarmak için önemli bir adım attık. Programlarımızda, müfredatlarımızda "Orta Asya" kavramını çıkardık, onun yerine "Türkistan" ifadesini kullanmaya başladık. Ben bunu da çok önemsiyorum."

Tekin, okul dışı öğrenme ortamlarının artırılması çalışmaları kapsamında, tüm Türk Devletleri Teşkilatı üyeleri ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni kapsayan bir "Türkistan Gezi Rehberi" hazırlandığını duyurdu. Rehberin, öğrenciler için okul dışı öğrenme ortamı olarak kullanılabilecek kazanımları içereceğini belirten Tekin, "Önümüzdeki yüzyılı Türkiye Yüzyılı yapacak arzuya, birikime ve iradeye sahip olduğunu düşünüyorum." dedi.

Bakan Tekin, ayrıca 26-28 Haziran tarihlerinde İstanbul'da "Yapay Zeka ile Eğitimin Geleceği: Barış, İnsanlık ve Ortak Yarınlar" temasıyla düzenlenecek Eğitim Teknolojileri Zirvesi'ne katılımcıları davet etti.

21 Maddelik Sonuç Bildirisi İmzalandı

Toplantı kapsamında eğitim alanındaki ortak çalışmaların yol haritasını içeren sonuç bildirisi imzalandı. Bildiride şu maddeler yer aldı:

1. Türk Devletleri arasında eğitim alanındaki iş birliğini daha da güçlendirmeye yönelik güçlü taahhütlerini, Türk Dünyasının ortak tarihi, kültürü, dili ve değerlerine derinden bağlı yeni bir neslin yetiştirilmesi amacıyla yeniden teyit etmişlerdir.
2. Üye Devletler ve TDT Sekretaryası tarafından sunulan önerileri ve kavram belgelerini memnuniyetle karşılamışlar ve bunlarda yer alan; genel eğitim, yükseköğretim, mesleki ve teknik eğitim, akademik hareketlilik ve dijital öğrenme alanlarında iş birliğinin geliştirilmesine yönelik önerileri desteklemişlerdir.
3. TDT Sekretaryasının, Daimi bir TURKUNIB Sekretaryasının ve Orhun Değişim Programı için tahsis edilmiş özel bir Program Fonunun kurulmasına ilişkin Kavram Kâğıdını desteklemişler ve tüm Üye Devletleri ile Gözlemcileri, bunun daha da geliştirilmesi ve yeniden yapılandırılmasına aktif olarak katkıda bulunmaya davet etmişlerdir.
4. Türkiye Cumhuriyeti Yükseköğretim Kurulunun Türk Dünyası Yükseköğretim Alanının oluşturulmasına ilişkin girişimini vurgulamışlar ve tüm Üye Devletler ile Gözlemcileri; "Türk Dünyası Yükseköğretim Veri Bankasının Kurulması", "Türk Dünyası Yükseköğretimde Kalite Güvencesi Birliğinin (TWAQA) Oluşturulması", "TURKUNIB üyesi üniversiteler arasında diplomaların sertifikasyonu ve denkliğine ilişkin mekanizmalar" ile TURKUNIB Yönergesinde önerilen değişikliklerin tam olarak uygulanması için gerekli adımları atmaya davet etmişlerdir.
5. Azerbaycan tarafının Türk Üniversiteler Liginin Kurulmasına ilişkin önerisini memnuniyetle karşılamışlar ve Azerbaycan tarafını, Türk Üniversiteler Liginin kurulmasına ilişkin anlaşma taslağını sunmaya teşvik etmişlerdir.
6. Üye Devletler arasında bilim, teknoloji ve yenilik alanlarında ortak araştırma projelerinin geliştirilmesini, iyi uygulamaların paylaşılmasını ve bölgesel mükemmeliyet merkezlerinin kurulmasını teşvik etmişler; ayrıca eğitimin dijital dönüşümünü desteklemek, Türk dillerinde dijital eğitim kaynakları ve platformları geliştirmek ve eğitimciler için dijital öğrenme imkânlarını artırmak amacıyla düzenli webinar programlarının düzenlenmesini desteklemişlerdir.
7. Türk Devletlerinin iş gücü piyasalarının değişen ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mesleki ve teknik eğitim alanında iş birliğinin güçlendirilmesinin gerekliliğini vurgulamışlardır.
8. TURKUNIB çerçevesinde yürütülen Orhun Değişim Programının sürdürülebilir mali desteğinin sağlanmasına yönelik çabaları desteklemişlerdir. Bu kapsamda; Üye Devletlerin yıllık katkıları ve/veya TURKUNIB üyesi üniversitelerin üyelik aidatlarının kurumsal finansmanın özel bir kaynağı olarak kullanılması ile Gözlemci Devletler tarafından kendi iç mevzuatlarına uygun şekilde geliştirilecek mali mekanizmaların oluşturulmasını desteklemişler; ayrıca kamu ve özel sektör ortaklarından sponsorluklar ve diğer gönüllü katkıların harekete geçirilmesini teşvik etmişlerdir.
9. Üye Devletleri, yükseköğretim kurumlarının uluslararasılaşma kapasitesini güçlendirmek amacıyla, TURKUNIB içerisindeki aktif üyeliği ve Orhun Değişim Programına kurumsal katılımı ulusal yükseköğretim kalite güvence çerçeveleri ile ulusal üniversite sıralama ve derecelendirme sistemleri kapsamında bir performans ve uluslararasılaşma kriteri olarak tanımaya ve kendi ulusal akreditasyon ve değerlendirme kuruluşlarıyla eşgüdüm içinde gerekli düzenleyici ve idari adımları atmaya teşvik etmişlerdir.
10. Türkiye ve Azerbaycan'ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı Öğrenci Değişim Programının ilk iki döneminin başarıyla uygulanmasını memnuniyetle karşılamışlar ve programın sürekliliğinin sağlanması amacıyla üçüncü dönemin Kazakistan'da düzenlenmesini önermişlerdir.
11. İlk dönemi Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı Öğretmen Değişim Programının, öğretmenlerin mesleki gelişimine ve Üye Devletler arasındaki eğitim iş birliğine sağladığı katkıyı memnuniyetle karşılamışlar ve Programın sürekliliğinin sağlanması amacıyla bir sonraki Öğretmen Değişim Programının 2027 yılında Azerbaycan'da düzenlenmesini önermişlerdir.
12. Türkiye tarafından Türk Devletleri Teşkilatı Kardeş Okul Programı Yönetmeliğine önerilen maddeyi onaylamışlar ve Programın uygulanmasının hızlandırılmasını desteklemişlerdir.
13. Üye Devletlerin öğretmenleri ve eğitim uzmanları arasındaki etkileşimin artırılmasının önemini vurgulamışlar, Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesinde düzenli olarak gerçekleştirilecek bir "Webinar Serisi" oluşturulması önerisini memnuniyetle karşılamışlar ve bu girişimin hayata geçirilmesine yönelik çalışmaları desteklemişlerdir.
14. Veri temelli iş birliğinin sağlanması, kanıta dayalı politikaların geliştirilmesi ve eğitim alanında karşılaştırılabilir göstergelerin üretilmesi amacıyla TDT bünyesinde "Türk Devletleri Eğitim Bilgi Ağı"nın kurulmasını desteklemişler; Ağın amaçları, kapsamı ve kurumsal yapısına ilişkin hazırlık çalışmalarının Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığının koordinasyonunda ve TDT Sekretaryası ile iş birliği içerisinde yürütülmesini uygun görmüşler; ayrıca Üye Devletler ve Gözlemcilerin katılımıyla uzlaşı süreçlerinin tamamlanmasının ardından Ağın resmî olarak faaliyete geçirilmesini uygun bulmuşlardır.
15. Öğrenci ve öğretmen değişim programlarının, kardeş okul uygulamasının, "Türk Devletleri Eğitim Bilgi Ağı"nın ve Eğitim İş Birliği Çalışma Grubunun hayata geçirilmesini desteklemişlerdir.
16. TDT çerçevesindeki eğitim iş birliğinin öncelikli alanlarında koordinasyonu ve teknik iş birliğini güçlendirmek amacıyla Eğitim İş Birliği Çalışma Grubu altında dört alt ihtisas çalışma grubunun kurulmasını (Ek-4) desteklemişler ve Üye Devletleri, çalışma grupları ve alt çalışma gruplarının faaliyetlerine katılacak yetkili uzman ve temsilcilerini belirleyerek TDT Sekretaryasına bildirmeye teşvik etmişlerdir.
17. Kırgız Cumhuriyeti'nin 2027 yılında TDT Eğitim Bakanları 10. Toplantısına ev sahipliği yapma yönündeki nazik teklifini memnuniyetle karşılamışlardır.
18. Ortak Türk kimliği bilincini güçlendiren ve Türk Dünyasında barışa, istikrara ve refaha katkı sağlayan gençlik odaklı ve kültürel-eğitsel girişimleri desteklemeye hazır olduklarını ifade etmişlerdir.
19. Söz konusu kavram belgelerinin ve girişimlerin uygulanmasına yönelik ortak desteklerini yeniden teyit etmişler ve bunların etkin şekilde hayata geçirilmesi amacıyla ulusal kurumlar, yükseköğretim kuruluşları ve TDT Sekretaryası arasında yakın koordinasyon sağlanmasını teşvik etmişlerdir.
20. TDT himayesinde düzenlenecek eğitim faaliyetleri ve programlarını memnuniyetle karşılamışlar ve kabul edilen kararların uygulanmasının izlenmesi ve kolaylaştırılması hususunda Sekretaryayı koordinasyon görevini sürdürmekle yetkilendirmişlerdir.
21. Bu Toplantının sonuçlarının Türk Dünyasında eğitim alanındaki iş birliğine yeni bir ivme kazandıracağına ve TDT Vizyon 2040'ın hayata geçirilmesine katkı sağlayacağına olan güvenlerini ifade etmişlerdir.

Toplantı, sonuç bildirisinin imzalanması ve aile fotoğrafı çekiminin ardından sona erdi. Toplantıya YÖK Başkanı Erol Özvar da katıldı.