12. Yargı Paketi Meclis'ten Geçti

12. Yargı Paketi, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı. Ceza Muhakemesi Kanunu başta olmak üzere birçok kanunda değişiklik öngören paket, Yargıtay Başsavcısı'na itiraz yetkisi, kaçak sanık yargılaması, tazminat faizi ve belirsiz alacak davası gibi önemli düzenlemeler içeriyor.

Yargıtay Başsavcısı'na İtiraz Yetkisi

Yeni düzenlemeyle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları hariç olmak üzere Yargıtay ceza dairelerinin tüm kararlarına karşı, resen veya talep üzerine, dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren 3 ay içinde Ceza Genel Kurulu'na itiraz edebilecek. Sanığın lehine yapılan itirazlarda süre sınırı bulunmuyor. İtiraz talebi, sanık veya sanık adına kanun yoluna başvurma hakkı olanlar ile katılan veya suçtan zarar görenler tarafından yapılabilecek.

Kaçak Sanık Yargılaması

Paketle birlikte, kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılması mümkün hale geliyor. Ancak daha önce sorgusu yapılmamışsa, mahkumiyet veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemeyecek. Güvenlik tedbirine karar verilmesi durumunda kaçak sanık veya müdafii, savunma hakkını kullanmak istediğini belirterek yargılamanın yenilenmesini talep edebilecek.

Tazminat Faizi Düzenlemesi

Türk Borçlar Kanunu'nda yapılan değişiklikle, çalışma gücünün azalması veya kaybı ile ölüm desteğinden yoksun kalma nedeniyle tazminat hesaplamalarında faiz uygulaması yeniden düzenleniyor. Zarar görenin veya destekte bulunan kişinin kazancının bilindiği döneme ilişkin tazminat miktarına, haksız fiil veya zarar doğuran olayın tarihinden itibaren; bilinmediği döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecek. İfa amacıyla tahkikat başlayana kadar ödenen bedeller, ödeme tarihine göre oransal olarak mahsup edilecek.

Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki "Belirsiz alacak davası"na ilişkin hüküm yürürlükten kaldırılıyor. Bundan sonra alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda, talep konusu, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikat sona erene kadar bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilecek. Zamanaşımı, artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacak.

Duruşma Süreleri ve Diğer Usul Değişiklikleri

Duruşma aralığı en fazla 3 ay olarak belirleniyor. Zorunlu hallerde hâkim, gerekçe göstererek daha uzun bir süre belirleyebilecek. Ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılımda, ikrar, yemin, davanın geri alınmasına muvafakat, feragat, kabul ve sulh dışında elle atılan imza şartı aranmayacak. Bu düzenleme, yayım tarihinden itibaren 3 ay sonra yürürlüğe girecek.

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda, birleştirme ve ayırma kararlarına ilişkin hükümler değiştirildi. İlk davanın açıldığı mahkeme, birleştirme kararının kesinleşmesinden itibaren bu kararla bağlı olacak. Aynı yargı çevresindeki aynı düzey mahkemeler arasında verilen birleştirme kararına karşı sadece istinaf yoluna başvurulabilecek. İlk derece mahkemelerince verilen ayırma kararlarına karşı istinaf, bölge adliye mahkemelerinin birleştirme ve ayırma kararlarına karşı ise temyiz, ancak hükümle birlikte gidilebilecek. Bu durum tek başına, bölge adliye mahkemesinde hükmün kaldırılarak esastan incelenmesi veya Yargıtay'da bozma sebebi oluşturmayacak.

Yine Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda, bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunun kısmen veya tamamen kabulüyle yeniden esas hakkında verdiği kararın, kabul veya reddedilen kısmının miktar veya değeri itibarıyla kanunda belirtilen parasal sınırın üzerinde olması halinde temyiz edilebilecek. Bu sınırın altında kalan kararlar ile ilk derece mahkemesi kararı arasındaki farkın sınırı geçmemesi halinde temyiz yoluna başvurulamayacak. Ayrıca, sadece yargılama gideri veya vekalet ücretine ilişkin kararlar temyiz edilemeyecek.

Geçiş Hükümleri

Kanunda birçok değişiklik için geçiş hükümleri öngörülüyor. İcra ve İflas Kanunu'ndaki taşınmaz satışına ilişkin değişiklikler, yürürlük öncesi ilan edilmiş açık artırmalarda uygulanmayacak. Yargıtay Başsavcısı'nın itiraz yetkisi, yürürlük tarihinden sonra teslim edilen dosyalar için geçerli olacak. Tazminat faizine ilişkin düzenleme, yürürlük tarihinden sonra meydana gelen haksız fiillerde uygulanacak. Belirsiz alacak davasının kaldırılması, yürürlükten önce açılan davalarda eski hükümlerin uygulanmasına devam edilecek. Ayrıca, idare mahkemeleri ve Danıştay temyizine ilişkin değişiklikler, yürürlük tarihinden sonra açılan davalar veya verilen kararlar için geçerli olacak. Adli Tıp Kurumu'nda 4 yıl ve üzeri görev yapan başkan ve üyelerin görevi sona erecek, kalanlar sürelerini tamamlayacak. Türk Medeni Kanunu'ndaki vasi satışlarına ilişkin hükümler, yürürlük öncesi ilan edilmiş açık artırmalarda eski kurallara tabi olacak.

Dolandırıcılık Suçunda Etkin Pişmanlık Düzenlemesi

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçundan hüküm giymiş ancak haklarında etkin pişmanlık hükmü uygulanmamış hükümlüler, mağdurun zararını mahkemece yapılacak ihtardan itibaren 6 ay içinde tamamen gidermeleri halinde TCK'nın 168. maddesindeki indirimden faydalanabilecek. Bu süre içinde infaz ertelenemeyecek veya durdurulamayacak.

Paketten Çıkarılan Maddeler

Genel Kurul'da kabul edilen önergelerle, İcra ve İflas Kanunu'na eklenmesi planlanan bir madde ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nun bilgisayarlarda arama, kopyalama ve elkoyma başlıklı maddesinde değişiklik öngören düzenleme paketten çıkarıldı.

Adalet Komisyonu Başkanı'ndan Açıklama

TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, paketin kabul edilmesinin ardından yaptığı konuşmada, düzenlemenin tek bir alana müdahale etmediğini belirterek, "Ceza hukuku alanında son yıllarda teknolojinin ve finansal sistemlerin kötüye kullanılmasına bağlı olarak ortaya çıkan yeni suç işleme yöntemlerini dikkate alan önemli bir düzenlemeye imza atıyoruz. Özellikle kamuoyunda IBAN kiralama olarak bilinen uygulamalarda suçun organizatörleriyle yalnızca maddi menfaat karşılığında banka hesabını veya ödeme aracını kullandırarak suça iştirak eden kişiler arasındaki kusur farklılığını ceza adaletinin temel ilkeleri çerçevesinde yeniden değerlendiriyoruz. Kabul edilen düzenleme suç örgütleriyle mücadeleden asla taviz veren bir yaklaşımın değil, hukuk devletinin temel ilkelerini esas alan dengeli bir ceza politikasının ürünüdür. Organize dolandırıcılıkla mücadelemizi kararlılıkla sürdürürken herkesin işlediği fiil ve kusuru oranında sorumlu tutulduğu adil bir sistemi güçlendirmeye devam edeceğiz." diye konuştu.