Rus Gazı Kesintisi Avrupa'da Ucuz ve Pahalı Gazı Ayrıştırdı
- Rusya'nın Ukrayna üzerinden gaz sevkiyatını durdurması, Avrupa'da gaz fiyatlarının bölgesel olarak ayrışmasına yol açtı.
- Kuzeybatı Avrupa'daki LNG ithalat merkezlerinde gaz fiyatları düşük kalırken, Orta ve Doğu Avrupa'da fiyatlar yükseldi.
- Avrupa gaz piyasasında işlem hacmi 2025'te bir önceki yıla göre %16 arttı ve ilk kez 100.000 TWh'yi aştı.
- Hollanda merkezli TTF, Avrupa'daki gaz işlemlerinin %81'ini gerçekleştirerek küresel referans konumunu güçlendirdi.
- Belçika'nın ZTP merkezinde işlem hacmi %165 artarken, Slovakya ve Çekya'da Rus gazına bağımlılık nedeniyle hacim düştü.
Fiyat Farkları Oluştu
2025 yılının başında Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa'ya sevkiyatını sağlayan anlaşmanın sona ermesi, kıtadaki gaz ticaret dengelerini değiştirdi. Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü (OIES) raporuna göre, yıllardır birbirine yakın seyreden doğal gaz fiyatları, bu gelişmeyle yeniden ayrıştı. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının yoğunlaştığı Kuzeybatı Avrupa ile Orta ve Doğu Avrupa arasında belirgin fiyat farkları oluştu.
Fransa'nın TRF, Belçika'nın ZTP, Hollanda'nın TTF ve İngiltere'nin NBP ticaret merkezlerinde en düşük fiyatlar görülürken, Almanya'nın THE merkezi bunların üzerinde yer aldı. Çekya, Avusturya ve Slovakya'daki merkezlerde ise fiyatlar daha yüksek seviyelerde oluştu. Araştırmada, bu yapının LNG'nin ağırlıklı olarak Kuzeybatı Avrupa limanlarından sisteme girmesi ve gazın doğuya taşınmasından kaynaklandığı vurgulandı. Bu eğilim 2026'nın ilk yarısında da devam etti.
Avrupa Gaz Piyasası Büyüdü
Avrupa gaz piyasası, Rus gazındaki kayba rağmen işlem hacmi bakımından büyümeyi sürdürdü. Avrupa'da ticareti yapılan doğal gaz hacmi 2025'te önceki yıla göre yüzde 16 artarken, fiziksel gaz talebi yüzde 8 yükseldi. Böylece toplam işlem hacmi ilk kez 100 bin teravatsaat seviyesini aştı. Raporda, bu gelişmenin Avrupa gaz piyasasının yeni arz yapısına hızla uyum sağladığını gösterdiğine işaret edilerek, "Avrupa'nın ticareti yapılan doğal gaz piyasaları zorlu koşullar karşısında dayanıklılığını kanıtladı." değerlendirmesine yer verildi.
TTF Küresel Referans Konumunu Güçlendirdi
Hollanda merkezli TTF, Avrupa'nın açık ara en büyük doğal gaz ticaret merkezi olmayı sürdürdü. TTF'de işlem hacmi geçen yıl yüzde 14 artarken, bu merkezdeki toplam işlem hacmi diğer sekiz büyük Avrupa gaz merkezinin toplamının 4,5 katına ulaştı. TTF, İngiltere'nin NBP merkezinin yaklaşık 9 katı, Almanya'nın THE merkezinin yaklaşık 20 katı ve İtalya'nın PSV merkezinin 52 katından fazla işlem hacmine sahip oldu. Avrupa'da gerçekleştirilen tüm doğal gaz işlemlerinin yüzde 81'i TTF üzerinden yapıldı. LNG ticaretinin artmasıyla Kuzey Amerika ve Asya'dan daha fazla piyasa katılımcısı TTF'de işlem yapmaya başladı ve TTF-Henry Hub fiyat farkına dayalı işlemler giderek yaygınlaştı.
Belçika Yükselişe Geçti
Raporda dikkati çeken bir diğer gelişme ise Belçika'nın ZTP ticaret merkezi oldu. ZTP'de işlem hacmi 2025'te yüzde 165'in üzerinde artış gösterdi. Rapor, bu yükselişi Belçika'nın LNG ithalatındaki artış, İngiltere ve Fransa'dan gelen gaz akışının doğuya yönelmesi ve ülkenin Avrupa'nın önemli giriş noktalarından biri haline gelmesiyle ilişkilendirdi. Buna karşılık, Rus gazına daha bağımlı olan Orta Avrupa'daki bazı ticaret merkezlerinde işlem hacimleri geriledi. Özellikle Slovakya'daki SVOB merkezinde işlem hacmi yüzde 77, Çekya'daki VOB'da ise yaklaşık yüzde 18 düştü. Rapora göre bu gerilemenin temel nedeni, Rus gazı akışının kesilmesi sonrasında bölgedeki ticaret rotalarının değişmesi oldu.
Okuyucu Değerlendirmesi
Bu haber hakkındaki düşüncelerinizi ve analizlerinizi paylaşın. Görüşleriniz diğer okurlara rehberlik eder.
Haber Size Ne Hissettirdi?
İçerik Analizi
Haberin kalitesini ve tarafsızlığını değerlendirin.