Öğrenci Affı Yürürlüğe Girdi: 4 Ay Süre Tanındı

Öğrenci affına ilişkin düzenlemeleri de içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yasa, 2022 yılından önce çıkan öğrenci aflarından yararlanmayan öğrencilere yeni bir hak sunuyor.

Üniversiteye Dönüş İçin 4 Ay Süre

Düzenleme; hazırlık dahil tüm sınıflarda ön lisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü öğrenim gören öğrencileri kapsıyor. İster kendi isteğiyle ister başka nedenlerle ilişiği kesilenler veya kayıt hakkı kazandığı halde kayıt yaptırmayanlar, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde başvurmaları halinde 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek. Başvurular, ilişiklerin kesildiği veya kayıt hakkı kazanılan yükseköğretim kurumuna yapılacak.

Af Kapsamı Dışındaki Suçlar ve Durumlar

Kanun, öğrenci affından yararlanamayacak kişileri açıkça belirledi. Terör suçu, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu madde imal ve ticareti suçlarından hüküm giyenler aftan yararlanamayacak. Ayrıca sahte belge ile kayıt yaptırdığı tespit edilen veya kayıt sırasında sahte belge kullananlar da kapsam dışında tutulacak. Terör örgütlerine üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibatı nedeniyle üniversiteyle ilişiği kesilenler için de af hükümleri geçerli olmayacak.

Askerdeki Öğrencilere 2 Ay Ek Süre

Askerlik görevini sürdüren öğrenciler için özel bir başvuru süresi öngörüldü. Buna göre, askerde bulunan öğrenciler görev sürelerinin sona ermesinden itibaren 2 ay içinde öğrenci affından yararlanmak için başvurabilecek.

Yatay Geçiş ve Açık Öğretime Geçiş Hakkı

Affa başvurarak yeniden kayıt yaptıran öğrencilerden, ÖSYS veya YKS puanı üniversiteye giriş yılı itibarıyla aynı veya farklı bir diploma programının aynı türden taban puanını karşılayanlar, söz konusu programlardan birine yatay geçiş talebinde bulunabilecek. Yatay geçiş kontenjanları, ilgili programdaki kayıtlı öğrenci sayısı ve üniversitenin fiziki koşulları dikkate alınarak belirlenecek.

Öğrenci affından yararlanarak yeniden öğrenci statüsü kazananlara açık öğretime yatay geçiş imkanı da tanındı. Başvuran öğrenciler, Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi bünyesindeki açık öğretim ön lisans veya lisans programlarına geçiş yapabilecek. Düzenlemenin uygulama usul ve esaslarını Yükseköğretim Kurulu belirleyecek.

Kapsam Dışındaki Kurumlar

Anayasa'nın 132'nci maddesi gereği özel kanun hükümlerine tabi bazı yükseköğretim kurumları öğrenci affı kapsamı dışında tutuldu. Polis Akademisi ve bağlı eğitim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile bağlı kurumları, Milli Savunma Üniversitesine bağlı Harp Okulları, Astsubay Meslek Yüksekokulları ve enstitüler aftan yararlanamayacak. Ayrıca Milli Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına başka üniversitelerde okurken ilişiği kesilen öğrenciler hakkında da af hükümleri uygulanmayacak.

Yükseköğretim Denetleme Kurulu Üyelerine Yönelik Hükümler

Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin Kurulda geçirdikleri süreler, tabi oldukları özel kanun hükümlerine göre fiilen mesleklerinde geçirilmiş sayılacak. Bu süreler; terfi, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma sürelerinin hesabında dikkate alınacak. Üyelerin yaş haddi, üye seçilmeden önce bulundukları kadronun yaş haddi esas alınarak belirlenecek.

Öğretim Üyeleri 75 Yaşına Kadar Çalışabilecek

Kanun, emeklilik yaş haddine ulaşan öğretim üyelerine yeni bir çalışma imkanı getiriyor. Yaş haddini dolduracakları tarihten önce başvuran ve sözleşme tarihi itibarıyla öğretim üyesi kadrosunda bulunan akademisyenlerden, yükseköğretim kurumlarının belirlediği bölüm ve programlarda görevlerine devam etmesinde fayda görülenler, sözleşmeli olarak çalışabilecek. Bu öğretim üyeleri, emeklilik yaş haddini doldurdukları tarihten itibaren 75 yaşını geçmemek üzere emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar ikişer yıllık sürelerle görev yapabilecek. YÖK, sözleşmeli çalıştırılabilecek öğretim üyesi sayısını bölüm, program veya yükseköğretim kurumları itibarıyla sınırlandırabilecek ve akademik kriterlere yönelik düzenlemeler yapabilecek.

Sözleşmeli öğretim üyelerinin özlük hakları da korunacak. Yaş haddinden sonra sözleşmeli olarak görev yapan akademisyenler, daha önce kadrolu öğretim üyesi olarak sahip oldukları özlük haklarını sözleşmeli dönemde de sürdürebilecek. Kadrolu ve sözleşmeli öğretim üyeleri arasında fiili çalışmaya bağlı ödemelerde uygulama birliği sağlanacak.

Yurt Dışında Görevlendirme Süresi

Türk Cumhuriyetleri ve Akraba Topluluklarındaki yükseköğretim kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına, 3 yılı aşmamak ve bütün özlük hakları saklı kalmak şartıyla aylıklı izin verilebilecek. Bu izin, üniversite yönetim kurulunun kararı ve Milli Eğitim Bakanlığının onayıyla uygulanacak. Uluslararası anlaşmalarla kurulan üniversitelerde ve YÖK'ün taraf olduğu protokoller kapsamında açılan programlarda ise süre 5 yıla kadar uzatılabilecek.

Azami Öğrenim Süresini Dolduran Öğrenciler İçin Ek Haklar

Azami öğrenim süresinin sonunda, mezun olabilmek için intörnlük eğitimi hariç son sınıfta bulunan öğrencilere, başarısız oldukları veya alamadıkları tüm teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı verilecek. Ayrıca teorik veya uygulamalı derslerini tamamladığı halde uygulamalı eğitime veya intörnlük eğitimine başlamayan, tamamlamayan ya da başarısız olan öğrencilere bu eğitimleri tamamlama imkanı sağlanacak. Ancak azami süreyi dolduran ara sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı verilmeyecek. Uygulamalı eğitim ve intörnlük eğitimine ilişkin usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu belirleyecek.

Akademik Etik Düzenlemesi

Kişisel emek ve birikime dayanmayan, başkaları tarafından ücretli veya ücretsiz üretilen yayın ve çalışmaları atama, yükselme, unvan veya derece kazanmak amacıyla kullananlar ile bu çalışmaları başkaları adına hazırlayanlar veya aracılık edenler hakkında meslekten çıkarma cezası uygulanacak.

Disiplin Soruşturmalarında Yeni Usuller

Kanun, disiplin soruşturmasının yürütülmesi ve ifade ile savunma haklarının kullanılmasına ilişkin usulleri, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda yeniden düzenledi. Buna göre, soruşturmacı hakkında soruşturma yürütülen kişiye göndereceği ifadeye davet yazısında iddiaları açıkça belirtecek ve 7 günden az olmamak üzere süre tanıyacak. Bu sürede ifade verilmezse dosyadaki mevcut delillere göre işlem yapılacağı bildirilecek.

Savunmaya davet yazısında ise eylemin ne olduğu ve karşılığındaki disiplin cezası açıkça yazılacak. Kişiye savunma için de 7 günden az olmamak üzere süre verilecek. Savunma yapılmazsa kişi savunma hakkından vazgeçmiş sayılacak. Ayrıca kişi, savunmadan önce soruşturma evrakını inceleyebilecek.

Tıpta Yan Dal Uzmanlarına Ek Ödeme Düzenlemesi

Tıpta uzmanlık mevzuatına göre yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin ek ödeme tavan oranı, Sağlık Bakanlığında görev yapan emsallerinin aldığı ödeme oranına uygun hale getirilecek.

Ortak Araştırma Merkezlerinde Görevlendirilen Akademisyenlere Ek Ödeme

Kanun kapsamında ortak araştırma merkezlerinde görevlendirilen öğretim elemanları, kendi üniversitelerinde yürütülen döner sermaye faaliyetlerine katkıları dikkate alınarak ek ödemeden yararlanmaya devam edecek. Proje gelirleriyle alınan dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilecek ve proje kapsamında ortak uygulama ve araştırma merkezi üniversitelerine tahsis edilebilecek. Proje tamamlandığında, dayanıklı taşınırların hangi yükseköğretim kurumuna bedelsiz devredileceğine ortak uygulama ve araştırma merkezi yönetim kurulu karar verecek. Koordinatör üniversitenin değişmesi halinde merkezin borçları, alacakları ve nakit bakiyeleri yeni koordinatör üniversiteye devredilecek.

Bilimsel Araştırma Projelerine Bütçe Desteği

Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu kapsamında birlikte kullanılan sağlık tesislerinin bir önceki yıl gayrisafi hasılatının yüzde 2,5'i dikkate alınarak üniversitelerin bilimsel araştırma projelerini desteklemek amacıyla merkezi yönetim bütçesinde ödenek ayrılacak. Söz konusu ödenek ilgili üniversitenin bütçesine tahsis edilecek. Birden fazla üniversitenin protokol imzalaması halinde yüzde 2,5'lik oran, üniversitelerin tesiste görevlendirdiği öğretim elemanı sayısıyla orantılı olarak bölünecek. Uygulamanın usul ve esaslarını, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının uygun görüşünü alarak Yükseköğretim Kurulu çıkaracağı yönetmelikle belirleyecek.