Engellilere Tek Tip Ulaşım Kartı Çağrısı

Sağlık Hizmetleri Sendikası Engelliler Komisyonu Başkanı ve sendikanın kurucusu Ayşe Sarı, 4736 sayılı Kanun kapsamında engellilere tanınan ücretsiz ulaşım hakkına dikkati çekti. Ağır engellilerin yanındaki refakatçilerin de bu haktan yararlanabildiğini ifade eden Sarı, hakkın Türkiye genelinde ortak bir sistemle kullanılamadığını söyledi.

Yerel yönetimlerin kendi ulaşım sistemleri için ayrı kartlar çıkardığını belirten Sarı, bu durumun engellilerin şehir değiştirdiğinde mağduriyet yaşamasına yol açtığını vurguladı. Örneğin Ankara'da yaşayan bir engelli, engelli kimlik kartıyla Ankara'da ücretsiz ulaşımdan yararlanabiliyor; ancak İstanbul veya Sivas'a gittiğinde o şehre ait ulaşım kartı bulunmadığı için aynı haktan faydalanamıyor.

Sivas'ta engelli vatandaşların otobüse binerken engelli kimlik kartlarını göstermesine rağmen bazı şoförlerin bu kartları kabul etmediğini aktaran Sarı, yönetmeliğin açık olduğunu belirtti. Sarı, "Yönetmelik şunu diyor: Engelli kimlik kartı kullanılır. Şehit yakınları ve gaziler için de serbest kart kullanılır. Bu kartlar beyan edildiğinde ücretsiz ulaşım hakkı kullanılabilir. Yani kullandırmak zorundadır." ifadelerini kullandı.

Şoförlerin engelli kimlik kartlarını kabul etmemesinin mevzuata aykırı olduğunu kaydeden Sarı, engellilerin haklarını kullanmak için otobüs şoförleriyle tartışmak zorunda kalabildiğini, tartışmaların zaman zaman hakaret boyutuna ulaştığını ve engellilerin diğer yolcuların arasında hedef gösterildiğini ifade etti. Bu durumun Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi kapsamında da hak ihlali ve ayrımcılık oluşturduğunu sözlerine ekledi.

Sivas'taki olayın ardından belediye yetkililerinin gerekli inceleme ve soruşturmayı başlattığını bildiren Sarı, benzer sorunların tekrar yaşanmaması için sistemin değiştirilmesi gerektiğini kaydetti.

Tek Tip Ulaşım Kartı Talebi

Tek tip ulaşım kartı uygulamasının uzun süredir sivil toplum kuruluşlarının gündeminde olduğunu belirten Sarı, uygulamanın yalnızca kart çıkarılmasından ibaret olmadığını, belediyelerin otobüs sistemlerinin altyapılarının da uyumlu hale getirilmesi gerektiğini anlattı. Şehit yakınları ve gaziler için bu sistem kurulabiliyorsa engelliler ve yaşlılar için de aynı imkanın sağlanabileceğini söyledi.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 2023 yılında "Türkiye Kart" adıyla başlattığı çalışmanın pilot uygulamasının 2023 yılının ağustos veya eylül aylarında Konya'da yapıldığını aktaran Sarı, bakanlık ile yerel yönetimler arasında yapılacak anlaşmalar ve PTT altyapısının kullanılmasıyla sistemin farklı illerde de uygulanabileceğini belirtti.

Altyapı çalışmalarının hızlandırılması gerektiğini vurgulayan Sarı, ücretsiz ulaşım hakkının kısıtlanmasına ilişkin sorunların engellilere yönelik ön yargıları artırdığını dile getirdi. Bazı yerel yönetimlerin engellilerin ücretsiz ulaşım kullanımını aylık veya günlük sayılarla sınırlandırdığını belirten Sarı, bu uygulamanın 4736 sayılı Kanun'da değişiklik yapılmadığı sürece hukuka aykırı olduğunu savundu.

Özel halk otobüslerine ücretsiz seyahat kapsamında yapılan ödemelere de değinen Sarı, belirlenen aylık miktarların Ankara ve İstanbul için 8 bin lira, diğer büyükşehirlerde 6 bin lira, büyükşehir olmayan yerlerde ise 4 bin lira olduğunu aktardı. Ücretsiz ulaşım hakkından yararlanan engelli, yaşlı, gazi ve bazı kamu çalışanları için yapılan ödemelerin kişi başına kullanım üzerinden düzenlenmesinin özel halk otobüslerinin taleplerini karşılayabileceğini ifade etti.