Tarihte Bu Hafta: 10-16 Ağustos Yaşanan Önemli Olaylar

Haftanın en önemli gelişmesi, 14 Ağustos 2001'de Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki "Erdemliler Hareketi"nin AK Parti adıyla siyasi hayata katılması oldu. Kurucular Kurulu'nda Erdoğan'ın da yer aldığı parti, Türkiye'nin 39. partisi olarak tescil edildi. Kuruluş dilekçesi aynı gün İçişleri Bakanlığı'na verilirken, partinin temel ilkeleri 74 kurucu üye ve bağımsız milletvekillerinin katıldığı Ankara'daki programda açıklandı.

10 Ağustos

• 1876'da Padişah V. Murat, akli dengesini yitirdiği gerekçesiyle tahttan indirildi.
• 1914'te İngiliz donanmasından kaçan Alman zırhlıları "Goeben" ve "Breslau", Çanakkale'den geçerek Osmanlı Devleti'ne sığındı. Satın alındığı açıklanan bu zırhlılara "Yavuz" ve "Midilli" adları verildi.
• 1920'de İstanbul Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında Sevr Antlaşması imzalandı.
• 1920'de Ankara'da "Yenigün" gazetesi yayımlanmaya başlandı.
• 1950'de Bulgaristan'da uygulanan asimilasyon politikası üzerine Türkiye'ye göç başladı; 1951'e kadar 150 binden fazla Türk göç etti.
• 1954'te Murat Güler, Manş Denizi'ni yüzerek geçen ilk Türk yüzücü oldu.
• 1982'de Ermeni asıllı Türk vatandaşı Artin Penik, terör örgütü ASALA'yı protesto etmek için Taksim Meydanı'nda kendini yaktı.
• 1994'te Türkiye'nin ilk uydusu Türksat 1B, Fransız Guyanası'ndaki Kourou Üssü'nden fırlatıldı ve geçici yörüngesine oturdu. Böylece Türkiye, uzayda uydusu olan 18 ülke arasına girdi.
• 2006'da DİSK'in kurucularından ve eski Genel Başkanı Kemal Nebioğlu vefat etti.
• 2007'de TBMM Genel Kurulu'nda CHP'den Güldal Mumcu ile MHP'den Meral Akşener, 38 yıl aradan sonra kadın başkan vekilliği görevine seçildi.
• 2011'de "Kamuoyunu yönlendirme amaçlı internet siteleri" davasında hakkında yakalama emri çıkarılan 14 sanıktan 1. Ordu Komutanı emekli Orgeneral Hasan Iğsız, çıkarıldığı mahkemece tutuklandı.
• 2015'te Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından "örgüt kurma" iddiasıyla yakalama kararı çıkarılan eski savcılar Zekeriya Öz ile Celal Kara, Gürcistan üzerinden Ermenistan'a geçti. Firari savcıların daha sonra Almanya'ya gittikleri öğrenildi.
• 2016'da gözaltına alındıktan sonra adli kontrol kararıyla serbest bırakılması sonrası Bulgaristan'a kaçan FETÖ'nün "para kasası" olarak nitelenen örgüt üyesi Abdullah Büyük, Türkiye'ye iade edildi.
• 2018'de ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'ye yönelik çelik ve alüminyum için gümrük vergilerini iki katına çıkardığını duyurdu.
• 2024'te Çukurova Uluslararası Havalimanı törenle açıldı.

11 Ağustos

• 1473'te Fatih Sultan Mehmet'in komuta ettiği Osmanlı ordusu, Otlukbeli Savaşı'nda Uzun Hasan komutasındaki orduyu yenerek Akkoyunlu Beyliği'ne son verdi.
• 1480'de Gedik Ahmet Paşa komutasındaki Osmanlı donanması, İtalya'nın Otranto Limanı'nı zapt etti.
• 1923'te İsmet İnönü, Lozan Anlaşması'nı imzaladığı kalemi İstanbul Üniversitesi'ne armağan etti.
• 1929'da Türk Yerli Mallar Sergisi, Galatasaray Lisesi'nde açıldı.
• 1952'de Ürdün Meclisi, şizofreni hastalığı nedeniyle tahtta kalması sakıncalı görülen Kral Tallal'ın yerine oğlu Veliaht Prens Hüseyin'i kral seçti.
• 1961'de Yassıada duruşmaları 9 ay 25 gün sonra sona erdi.
• 1961'de İstanbul'da 92 yıldır hizmet veren tramvaylar kaldırıldı.
• 1980'de Çin'de Mao dönemi resmen tarihe karıştı. Komünist Partisi Merkez Komitesi, Mao ile ilgili tüm resim, demeç ve afişleri yasakladı.
• 1999'da bin yılın son güneş tutulması gerçekleşti.
• 2009'da sinema ve tiyatro oyuncusu Aykut Oray, 67 yaşında hayatını kaybetti.
• 2012'de İran'ın batısında 6,0 ve 6,2 şiddetinde meydana gelen depremlerde 306 kişi hayatını kaybetti.
• 2016'da Sakarya'da, FETÖ'nün darbe girişimine ilişkin soruşturma kapsamında eski milletvekili Hakan Şükür hakkında "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçundan resen yakalama kararı çıkarıldı.
• 2017'de Trabzon'un Maçka ilçesi kırsalında 15 yaşındaki Eren Bülbül, evden erzak çalan teröristlerin yerini güvenlik güçlerine gösterirken bölücü örgüt mensupları tarafından vurularak şehit edildi.
• 2017'de ABD'nin California eyaletinde federal mahkeme, başörtüsü nedeniyle dini ayrımcılığa uğrayan Müslüman kadına 85 bin dolar tazminat ödenmesine karar verdi.
• 2024'te Türkiye Yazarlar Birliği Kurucu ve Şeref Başkanı Mehmet Doğan, Ankara'da 77 yaşında hayatını kaybetti.
• 2024'te milli motosikletçi Toprak Razgatlıoğlu, Dünya Superbike Şampiyonası'nın Portekiz'deki 7. ayağının Superpole yarışını kazanarak peş peşe 12 galibiyetle şampiyona rekorunu kırdı. Milli motosikletçi, 12'nci zaferini Yusuf Dikeç pozuyla hedefi "12"den vurarak kutladı.

12 Ağustos

• 1851'de ilk düz dikiş makinesini 1850'de Boston'da imal eden Isaac Singer, buluşunun patentini aldı.
• 1877'de Thomas Alva Edison, "Edisonphon" adını verdiği ilkel gramofonu geliştirdi.
• 1908'de Ford marka ilk otomobil üretildi.
• 1910'da İstanbul Moda'da ilk tenis kortu açıldı.
• 1930'da eski Başbakanlardan Paris Büyükelçisi Ali Fethi (Okyar) Bey, "Serbest Cumhuriyet Fırkası"nı kurdu.
• 1953'te Sovyetler Birliği ilk hidrojen bombasını gizlice denedi.
• 1955'te çağdaş Alman edebiyatının önde gelen isimlerinden yazar Thomas Mann, 80 yaşında hayata veda etti.
• 1960'ta ilk Amerikan haberleşme uydusu "Echo One", Cape Canaveral'dan fırlatıldı.
• 1964'te "007 James Bond"un yaratıcısı yazar Ian Fleming, 56 yaşında hayatını kaybetti.
• 1998'de Devlet İstatistik Enstitüsü, 30 Kasım 1997'de yapılan genel nüfus sayımı sonucunun 62 milyon 870 bin 30 olduğunu açıkladı.
• 1999'da şair Can Yücel, 73 yaşında İzmir'de yaşama veda etti.
• 2000'de Rus Kursk denizaltısı, Barents Denizi'nde 112 kişilik mürettebatıyla battı.
• 2000'de tiyatro ve sinema sanatçısı Güzin Özipek, 75 yaşında hayatını kaybetti.
• 2008'de terör örgütü DHKP/C'nin elebaşı Dursun Karataş'ın avukatı Taylan Tanay, müvekkilinin 11 Ağustos'ta Hollanda'da öldüğünü açıkladı.
• 2018'de Avrupa Artistik Cimnastik Şampiyonası'nda milli sporcu İbrahim Çolak, halka aletinde gümüş madalya kazanarak bir ilke imza attı. Milli sporcu, Avrupa Artistik Cimnastik Şampiyonası'nda Türkiye'ye tarihindeki ilk gümüş madalyayı getirdi.
• 2021'de Antalya'nın Manavgat ilçesinde 28 Temmuz'da başlayan ve daha sonra Muğla ve Isparta'nın da aralarında bulunduğu 54 ilde görülen orman yangınlarının kontrol altına alındığı açıklandı.
• 2023'te depremlerden etkilenen Hatay'daki Aççana Höyük'te, duvar kalıntılarının kaldırılması sırasında 3 bin 800 yıllık olduğu değerlendirilen ve Akadca "kent satışı sözleşmesi"ne ilişkin bilgiler veren çivi yazılı kil tablet bulundu.

13 Ağustos

• 1910'da modern hemşireliğin kurucusu Florence Nightingale, İngiltere'de 90 yaşında hayatını kaybetti.
• 1923'te Mustafa Kemal, yeniden Büyük Millet Meclisi Başkanı seçildi.
• 1961'de Doğu Almanya yönetimi, Batı'ya kaçışları önlemek için Berlin sınırını dikenli tellerle kapattı. 20 Ağustos'ta bu tellerin yerine daha sonra "Utanç Duvarı" denilecek beton duvar örülmeye başlandı.
• 1966'da Çin'de Mao, "Kültür Devrimi"ni ilan etti.
• 1993'te eski Cumhuriyet Senatosu Başkanlarından Tekin Arıburun, 90 yaşında vefat etti.
• 1999'da uluslararası tahkim yolunu açan anayasa değişikliği kabul edildi.
• 2003'te sinemanın karakter oyuncusu Kazım Kartal, 67 yaşında yaşamını yitirdi.
• 2007'de dünyanın en yaşlı insanı olarak bilinen, 4 Ocak 1893 doğumlu 114 yaşındaki Japon Yone Minagava "yaşlılıktan" öldü.
• 2011'de Türkiye, 2020 Olimpiyat Oyunları'nı düzenlemek için adaylığını resmen açıkladı.
• 2015'te DEAŞ, Irak'ın başkenti Bağdat'ta, Şiilerin yoğunlukta yaşadığı Sadr semtinde pazar yerine bomba yüklü tırla saldırı düzenledi. Saldırıda 45 kişi öldü, 105 kişi yaralandı.
• 2017'de Yeşilçam'ın unutulmaz oyuncuları arasında gösterilen Kuzey Vargın, Marmaris'te tedavi gördüğü hastanede 77 yaşında hayatını kaybetti.
• 2018'de İsrail, 2010'dan bu yana dünyanın farklı ülkelerinden Filistin'e gönderilen ancak alıcılarına ulaşmasına izin vermeyerek el koyduğu tonlarca postayı yıllar sonra Filistin hükümetine teslim etti.
• 2022'de Kıdemli Albay Özlem Yılmaz, tuğgeneralliğe terfi ederek Jandarma Genel Komutanlığı'nın ilk kadın generali oldu.
• 2023'te Rusya'nın su kaynağı aramak için 1976'dan bu yana ilk defa Ay'a gönderdiği "Luna-25" uzay aracı Ay'ın yüzeyine çarparak parçalandı.

14 Ağustos

• 1893'te dünyada ilk kez Fransa'da otomobillere plaka takıldı.
• 1908'de Türk Basın Birliği kuruldu.
• 1908'de İngiltere'nin Folkestone kentinde, dünyada ilk kez uluslararası güzellik yarışması düzenlendi.
• 1934'te Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları Genel Müdürlüğü (SEKA) kuruldu, Paşabahçe Cam Fabrikası'nın temeli atıldı.
• 1941'de ABD Başkanı Franklin Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Winston Churchill, Atlantik Sözleşmesi'ni yayımladı.
• 1945'te II. Dünya Savaşı sonunda Japonya, kayıtsız şartsız teslim oldu. İmparator Hirohito, ülkesinin teslim olduğunu açıkladı.
• 1947'de İngiltere, Hindistan'a bağımsızlık verdi. Hindistan'daki Müslüman Birliği lideri Muhammed Ali Cinnah ve Kongre Partisi lideri Pandit Nehru'nun Hindistan'ın paylaşımına ilişkin İngiliz planını kabul etmesinin ardından ülke ikiye ayrıldı ve bağımsız Pakistan devleti kuruldu.
• 1956'da Alman yazar Bertolt Brecht, 58 yaşında hayatını kaybetti.
• 1974'te İkinci Kıbrıs Barış Harekatı başladı.
• 1974'te Rumlar, haber ajansı muhabiri Adem Yavuz'u tutsak aldı. Gözleri bağlıyken ateş edilerek yaralanan Yavuz, 26 Ağustos'ta Adana'da hastanede hayatını kaybetti.
• 2001'de Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki "Erdemliler Hareketi", "AK Parti" adıyla siyaset sahnesine girdi.
• 2005'te bir televizyon kanalının ana haber spikeri Mehmet Tacettinoğlu, Uşak'ın Pınarbaşı beldesi yakınlarındaki trafik kazasında 37 yaşında vefat etti.
• 2005'te 121 kişinin bulunduğu Boeing 737 tipi Kıbrıs Rum Kesimi yolcu uçağı Atina yakınlarında, iki gün sonra da 152 yolcu taşıyan Kolombiya uçağı Venezuela'nın kuzeybatısında düştü. İki kazadan da kurtulan olmadı.
• 2015'te ABD, 54 yıl sonra Küba'nın başkenti Havana'daki büyükelçiliğini resmen açarak bayrağını yeniden göndere çekti.
• 2016'da takipsizlikle sonuçlanan "17 Aralık soruşturmasında usulsüzlük yapıldığı ve kumpas kurulduğu" iddiasıyla yürütülen soruşturma kapsamında, aralarında örgüt elebaşı Fetullah Gülen ve eski emniyet müdürlerinin de bulunduğu 67 şüpheli hakkında hazırlanan iddianame, mahkemece kabul edildi.

15 Ağustos

• MÖ 30'da Kraliçe Kleopatra intihar etti, Mısır Romalıların eline geçti.
• 1461'de Trabzon'u fetheden Fatih Sultan Mehmet, Trabzon Rum İmparatorluğu'na son verdi.
• 1826'da Mehmet Reşit Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu, Atina'ya girdi.
• 1869'da Akdeniz ve Kızıldeniz'i birbirine bağlayan, Avrupa ile Hint Okyanusu ve Büyük Okyanus arasındaki en kısa mesafe olan Süveyş Kanalı açıldı.
• 1914'te Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanusu birbirine bağlayan Panama Kanalı açıldı.
• 1951'de Nazım Hikmet, Bakanlar Kurulu kararıyla Türk vatandaşlığından çıkarıldı.
• 1969'da Woodstock müzik ve sanat festivali başladı.
• 1971'de üretimine Türkiye'de Şubat 1971'de başlanan "Renault 12" marka otomobiller altı ay sonra satışa sunuldu.
• 1994'te roman ve filmlere konu olan terörist "Çakal Carlos" Sudan'da yakalandı. Carlos, daha sonra Paris'te mahkeme önüne çıkarıldı.
• 2004'te Atatürk Ödülü sahibi ilk Türk kadın opera sanatçısı ve ressam Semiha Berksoy, 94 yaşında İstanbul'da vefat etti.
• 2016'da Diyarbakır-Batman kara yolunun Bismil ilçesi yol ayrımında bulunan Şehit Emniyet Amiri Murat Uçar Bölge Denetleme İstasyonu'nda güvenlik güçlerini hedef alan bombalı saldırıda 5'i polis, biri çocuk, biri sivil olmak üzere 7 kişi şehit oldu, 45 kişi yaralandı.
• 2018'de ABD menşeli bazı ürünlerin ithalatında ek mali yükümlülük oranlarının yüzde 100 artırılmasına dair Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı.
• 2021'de Afganistan'ın başkenti Kabil'in çevresini kuşatan Taliban, Cumhurbaşkanı Eşref Gani'nin ülkeyi terk etmesinin ardından kenti çatışmasız şekilde kontrolüne aldı.

16 Ağustos

• 1556'da Süleymaniye Camisi törenle açıldı.
• 1948'de Milli Kütüphane Ankara'da hizmete açıldı.
• 1953'te Papa XII. Pius'un verdiği imtiyazla İzmir Selçuk'ta inşa edilen Meryemana Evi açıldı. Hazreti Meryem'in son günlerini yaşadığı yerlerden biri olarak kabul edilen Bülbül Dağı'ndaki Meryemana Evi'nde yapılan törenle Hristiyanlar hacı oldu.
• 1960'ta Kıbrıs'a bağımsızlık tanıyan Zürih ve Londra anlaşmaları, 15 Ağustos gece yarısı yürürlüğe girdi ve Kıbrıs bağımsız cumhuriyet oldu.
• 1974'te Kıbrıs'ta ikinci barış harekatının son günü Lefke ve Omorfo alındı. Lefkoşa bombalandı.
• 1977'de Elvis Presley, malikanesinde ölü bulundu.
• 1997'de ilköğretimin 8 yıl zorunlu ve kesintisiz olmasını öngören yasa tasarısı, 242'ye karşı 277 oyla TBMM'de kabul edildi.
• 2017'de Kolombiya'da, Devrimci Silahlı Güçleri'nin (FARC) son silahlarını teslim etmesiyle 52 yıllık savaşın sona erdiği açıklandı.
• 2019'da Beşşar Esed rejimi ve Rusya'nın İdlib'in güneyine saldırılarında Kurban Bayramı boyunca yerinden edilen 124 bin civarındaki sivil Suriye-Türkiye sınırındaki kamplara göçtü.
• 2022'de Almanya'da düzenlenen Avrupa Atletizm Şampiyonası'nda milli atlet Yasemin Can, 10 bin metre yarışında altın madalya kazandı. Yasemin Can, şampiyona tarihinde 10 bin metrede iki kez şampiyonluk kazanan ilk kadın atlet oldu.
• 2024'te eski Türkiye Yazarlar Birliği Genel Başkanı ve Avrasya Yazarlar Birliği Başkanı Yakup Ömeroğlu, 58 yaşında hayatını kaybetti.