Evlenen Kadının Nüfus Kaydı Kararı Anayasa'ya Uygun Bulundu

Anayasa Mahkemesi (AYM), Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 23. maddesinde yer alan "Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır" hükmünün Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verdi. Mahkeme, iptal istemini oy çokluğuyla reddederken, 5 üye karşı oy kullandı.

Yerel Mahkeme, Kanun Maddesinin İptalini İstedi

Karar, Resmi Gazete'de yayımlandı. İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, baktığı bir davada aynı maddenin "Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır. Kocası ölen kadın yeniden evlenmedikçe ölen kocasının aile kütüğünde kalır. Ancak dilerse babasının kütüğüne dönebilir" şeklindeki fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürerek iptali için AYM'ye başvurdu.

Eşitlik İlkelerine Aykırılık İddiası

Başvuruda, kadının kendi adına bir nüfus kütüğüne sahip olmadığı, evlenmesiyle kaydının baba hanesinden kocasının hanesine taşındığı belirtildi. Bu durumun kadın ile erkek arasındaki eşitlik ilkelerine aykırı olduğu, kadın aleyhine cinsiyete dayalı ayrımcılık oluşturduğu ve nüfus kütüğünde kocanın esas alınmasının meşru bir amacının bulunmadığı ifade edildi.

AYM İptal İstemini Reddetti

AYM, yaptığı inceleme sonucunda iptal istemini oy çokluğuyla reddetti. Kararda, nüfus kütüğünün idare bünyesinde tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğu, kadının kaydının kocasının hanesine taşınmasının hukuki statüsüne veya somut bir menfaatine doğrudan ve belirleyici etkisinin bulunmadığı vurgulandı. Hükmün Anayasa'nın hukuk devleti, eşitlik, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile ailenin korunmasına ilişkin hükümlerine aykırı olmadığı kaydedildi.

Karşı Oy: Cinsiyete Dayalı Farklı Muamele

Mahkemenin 5 üyesi ise düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmadı. Üyelerden 4'ünün karşı oy gerekçesinde şu ifadelere yer verildi:

"Nüfus kayıt sisteminin aile bağlarını göstermesi mümkündür; ancak bu yapılırken kadının, erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuruna dönüştürülmesi hukuk devletinin insan onuru ve eşitliğe dayalı karakteriyle bağdaşmaz."

Karşı oyda ayrıca şu değerlendirme yapıldı:

"İtiraz konusu kural, evlilik birliği içinde aynı hukuki durumda bulunan kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı haklı bir neden içermeyen farklı muamele oluşturmakta, kadının hukuki kişiliğini bağımsız birey olarak değil, erkek eşin hanesine bağlı biçimde konumlandırmakta, eşler arası eşitliğe dayalı anayasal aile anlayışını zedelemekte ve uluslararası insan hakları hukukunda benimsenen kadın-erkek eşitliği standartlarıyla bağdaşmamaktadır."

Anayasa'nın 10. ve 41. Maddelerine Aykırılık

Diğer karşı oy gerekçesinde ise düzenlemenin kadın aleyhine olduğu ve Anayasa'nın "Kanun önünde eşitlik" başlıklı 10. maddesi ile "Ailenin korunması ve çocuk hakları" başlıklı 41. maddesine aykırı bulunduğu ifade edildi ve iptali gerektiği kaydedildi.