Altunköprü'nün Osmanlı Arşivlerindeki Tarihi Ortaya Çıktı

Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü doktora öğrencisi Eshraf Sadun Taha Orug, Altunköprü'nün tarihi, sosyal ve kültürel geçmişini Osmanlı arşiv belgeleri ışığında ele aldığı doktora tezini tamamladı.

Tezde Neler İncelendi?

"Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre Altunköprü" başlıklı çalışmada, 16. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar Altunköprü ve çevresinin tarihi gelişimi ayrıntılı şekilde ele alındı. Araştırmada Kerkük Mufassal Tahrir Defteri başta olmak üzere tahrir ve mühimme defterleri, temettuat kayıtları, vakıf belgeleri ve çeşitli idari yazışmalardan yararlanıldı.

Çalışmada Altunköprü adının kökeni, bölgenin sosyolojik yapısı, coğrafyası, iklimi, mimari unsurları, idari yapısı ile köy, mahalle ve mevki adları detaylandırıldı. Yer adlarının tarih sürekliliği ve yerel kullanım biçimleri arşiv belgeleri üzerinden değerlendirilerek Altunköprü'nün Osmanlı taşra coğrafyasındaki konumuna ilişkin yeni veriler ortaya konuldu.

Irakeyn Seferi ve Musul Meselesi

Tezde ayrıca Altunköprü'nün Osmanlı hakimiyetine girişi ve sonraki tarihi gelişimi de incelendi. Kanuni Sultan Süleyman döneminde 1535 yılında gerçekleştirilen Irakeyn Seferi sırasında Osmanlı ordusunun izlediği güzergah tarihi kayıtlarla değerlendirildi. Buna göre Ordu-yı Hümayun'un Kerkük Sancağı içerisindeki çeşitli menzillerden geçtikten sonra Gök Tepe ve Altunköprü güzergahını takip ederek Tebriz yönüne ilerlediği tespitlerine yer verildi.

Araştırmada, Birinci Dünya Savaşı sonrasında Musul, Kerkük ve Süleymaniye bölgelerinde yaşanan gelişmeler, Musul meselesinin uluslararası alana taşınması ve 5 Haziran 1926 tarihli Ankara Antlaşması sonrasında Musul vilayetinin Irak'a bırakılması süreci de ele alındı.

Tezin Bölümleri

Üç bölümden oluşan doktora tezinin ilk bölümünde Altunköprü'nün tarihi ve coğrafi özellikleri ile idari, sosyal ve kültürel yapısı; ikinci bölümünde Osmanlı arşiv belgeleri; üçüncü bölümünde ise belgelerin konu özetleri ve çevriyazılı metinleri yer aldı.

Rektör Uslu'dan Değerlendirme

Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hasan Uslu, çalışmanın tarihi kaynakların bilimsel araştırmalarla gün yüzüne çıkarılması ve kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması açısından önemli olduğunu vurguladı. Uslu, şu ifadeleri kullandı:

"Üniversitemizde gerçekleştirilen bu nitelikli akademik çalışmalar, tarihi ve kültürel mirasımızın bilimsel yöntemlerle araştırılmasına önemli katkılar sunmaktadır. Eshraf Sadun Taha Orug'u başarılı çalışmasından dolayı tebrik ediyor, akademik hayatında başarılarının devamını diliyorum."