Afetlerde Büyük Veri Yönetimi Sempozyumu Ankara'da Başladı

Afetlerde Büyük Veri Yönetimi Sempozyumu, Ankara Ticaret Odası Meclis Salonu'nda başladı. Afet Araştırmaları Derneği tarafından düzenlenen etkinlik, deprem, sel ve heyelan gibi doğal afetlerin yanı sıra savaş, göç ve iklim değişikliğinin yol açtığı geniş çaplı krizlerin yönetiminde büyük verinin etkin kullanımını mercek altına alıyor. İki gün sürecek sempozyumda, bilimsel oturumlar eşliğinde büyük verinin afet yönetimindeki rolü farklı temalar üzerinden tartışılacak.

Açılış programına AK Parti Bursa Milletvekili Mustafa Yavuz, AFAD Başkanı Ali Hamza Pehlivan, Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayıp Birinci, ATO Başkanı Gürsel Baran ve alanında uzman akademisyenler katıldı.

Birinci: "Afetlerin Sıklığı Her Geçen Gün Artıyor"

Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayıp Birinci, konuşmasında doğal afetlerin görülme sıklığındaki artışa dikkat çekti. Dünya genelinde son 50 yılda hava, iklim ve su kaynaklı 11 binden fazla afet yaşandığını belirten Birinci, bu afetlerde 2 milyondan fazla insanın hayatını kaybettiğini ve 3,6 trilyon dolarlık ekonomik yıkım meydana geldiğini söyledi.

Birinci şöyle devam etti: "Bugün dünyada her gün ortalama 115 kişi afet sebebiyle hayatını kaybediyor. 202 milyon dolar ekonomik kayıp yaşanıyor. Bu tabloda Türkiye'nin payı dünyadaki toplam nüfus ortalamasından çok daha yüksek. Sadece geçen sene EM-DAT veri tabanına göre 358 afet olayı yaşanmış, 110 milyon etkilenen insan olmuş ve 169 milyar dolarlık bir ekonomik kayıp ortaya çıkmış."

Bu yılın yalnızca ilk üç ayında dünya genelinde iklim kaynaklı afetlerde endişe verici artışlar görüldüğünü ifade eden Birinci, birçok ülkede yaşanan yangın ve sellerin iklim krizinin sınır tanımadığını bir kez daha gösterdiğini vurguladı.

Birinci, Birleşmiş Milletler değerlendirmesine atıfta bulunarak şu ifadeleri kullandı: "Hepimiz en fazla bu tabloya odaklanıyoruz. Birleşmiş Milletler'in yaptığı değerlendirmede de ortaya konulduğu üzere, 2025 yılından bugüne kadar afetlerden etkilenen insan sayısında yüzde 80'lik bir artış var. Bu tablo, daha nitelikli önlemler almamız gerektiğini ortaya koyuyor."

Dünya Bankası'nın da afet kaynaklı ekonomik kayıpların her yıl rekor kırdığına dikkat çektiğini aktaran Birinci, "2019-2023 yılları arasında 12 ülke, afetler nedeniyle gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 5'ini kaybetmiş." değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Yardımcısı, günümüzde afet yönetiminin yüksek hızda veri üretebilme, bu veriyi anlık doğrulama ve anlamlandırma kapasitesiyle doğrudan ilişkili olduğunu anlattı. Acil sağlık hizmetlerinde Türkiye'nin her türlü acil vakaya müdahale edebildiğini belirten Birinci, "Türkiye'de herhangi bir acil vakaya, acil duruma erişme konusunda hiçbir sıkıntımız yok. Her türlü zorlu koşullarda her türlü operasyonu yapıyoruz." dedi.

Pehlivan: Veri Yönetimi ve Teknolojik Yenilikler

AFAD Başkanı Ali Hamza Pehlivan, Türkiye'nin tarih boyunca çok sayıda doğal afete maruz kaldığını, 17 Ağustos 1999'da Gölcük'te meydana gelen depremin afet yönetimi açısından milat olduğunu söyledi. Pehlivan, depremde 112 bin binanın yıkıldığını ya da ağır hasar aldığını hatırlatarak, bu deprem sonrasında deprem sigortasının zorunlu hale getirildiğini ifade etti.

AFAD'ın 2009 yılında dönemin Başbakanı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatıyla kurulduğunu anımsatan Pehlivan, şunları kaydetti: "Aslında AFAD'ın kuruluşu afetlere bakış açısıyla ilgili bir paradigma değişikliğini ortaya koyuyor. Bir yaklaşım değişikliğini ortaya koyuyor. Bu yaklaşım da kriz yönetimi anlayışından risk yönetimi anlayışına, risk odaklı afet yönetimi anlayışına geçiş. Burada da kasıt önceden risklerin belirlenmesi, risklerin yönetilmesi, bertaraf edilmesi için adımlar atılması ve devamında elbette ki kriz anında gene müdahale ve sonrasında iyileştirme. Yani afetlerin öncesi, sırası ve sonrasıyla hazırlık aşamasıyla müdahale ve iyileştirme aşamasıyla bir bütün olarak ele alıp, bütünleşik bir afet yönetimi anlayışı ortaya koydu."

Pehlivan, Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) hazırlanırken veri yönetiminin ihmal edilmediğini belirterek, "Dijital çağda yaşadığımız, bilgi çağında yaşadığımız gerçeği ihmal edilmedi. Bunun en somut göstergesi olarak da Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi (AYDES), AFAD'ımızın ve afet yönetiminin dijital iz düşümü, iskeleti, omurgası olarak ifade edebileceğimiz bu sistem AFAD'ın kuruluşundan hemen sonra kullanılmaya başlandı ve süreç içerisinde güncellendi." ifadelerini kullandı.

Teknolojik yeniliklerin sürekli takip edildiğini ve uygulandığını söyleyen Pehlivan, Operasyon Yönetim Sistemi (OES), Mobil Vaka Sistemi ve Hızırnet gibi uygulamaların AFAD tarafından kullanıldığını açıkladı. "Bugün itibarıyla 155'e yakın uydu sistemiyle, İHA'larla bağlantı kurabiliyoruz. 155 bin kamerayı izleyebiliyoruz. 87 bin aracın takip sistemiyle takibini gerçekleştirebiliyoruz." diyen Pehlivan, tüm illerin risk planlarının çıkarıldığını ve bu planların aylık ve haftalık olarak takip edildiğini söyledi.

Sadece depreme değil, diğer afetlere yönelik çalışmaların da sürdüğünü belirten Pehlivan, AFAD'da büyük veri işlenimi, yapay zeka ve dron kullanımı gibi eğitimler verildiğini ifade etti. "Türkiye Yüzyılı" vizyonu kapsamında afetlere dayanıklı toplum, şehirler ve Türkiye hedeflendiğini söyleyen Pehlivan, bu doğrultuda çalışmaların süreceğini kaydetti.

Baran: İşletmeler Afet Risk Yönetimine Önem Vermeli

Ankara Ticaret Odası Başkanı Gürsel Baran, afet yönetiminin afet meydana gelmeden önce hazırlıklı olmayı gerektirdiğine dikkat çekti. Afetin ayrım yapmadığını belirten Baran, iş dünyasının bu sürecin dışında kalmasının mümkün olmadığını söyledi.

Baran şu değerlendirmelerde bulundu: "İşletmelerin finansal risk yönetiminin yanı sıra afet risk yönetimi, siber risk yönetimi, iş sürekliliği planları, veri güvenliği, dijital altyapı güvenliği konularına da önem vermesi gerekiyor. Özellikle organize sanayi bölgelerimizin, lojistik merkezlerimizin, veri merkezlerimizin ve kritik üretim tesislerimizin afet senaryolarına göre yeniden planlanması büyük önem taşıyor. Bu noktada özel sektörün teknoloji yatırımlarını artırması kadar kamu ile veri paylaşımının güçlendirilmesi de kritik önemde. Çünkü veri paylaşıldıkça değer üretir, bilgi paylaşıldıkça hayat kurtarır."

Sempozyumun farklı disiplinleri bir araya getirdiğini vurgulayan Baran, "Afet yönetimi disiplinler üstü bir konu ve gerçek çözümler ancak disiplinler arası işbirlikleriyle ortaya çıkıyor. Bu anlayışın ülkemizde giderek güçlenmesini son derece değerli buluyorum. Ortak vizyon, işbirliğini de kalıcı hale getiriyor. İnanıyorum ki burada yapılacak her sunum, paylaşılacak her deneyim ve geliştirilecek her fikir akademik literatüre değil, ülkemizin afetlere karşı daha dirençli hale gelmesine de önemli katkılar sağlayacak." dedi.

Eryılmaz: Türkiye Afet Üniversitesi Kurulmalı

Afet Araştırmaları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Mehmet Eryılmaz, derneği 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin 20. yıl dönümünde kurduklarını, amaçlarının Türkiye'de afet araştırmaları yapan akademisyenleri bir sivil toplum kuruluşu çatısı altında birleştirmek olduğunu söyledi. Eryılmaz, 250'nin üzerinde akademisyen üyeleri olduğunu ve bilim kurulunun sürekli gündeme katkı verdiğini, çözüm önerileri geliştirdiğini, yayınlar yaptığını belirtti.

Derneğin kuruluşundan bu yana "Türkiye'de bir afet üniversitesinin kurulması gerektiğini" dile getirdiklerini ifade eden Eryılmaz, şunları kaydetti: "Eğer bir gün Türkiye'de mevcut 204 tane üniversitenin yanı sıra, ki bunların yüzde 25'inde afetle ilişkili bir yapı var. Akademik yapı var. İster enstitü ister lisans ister lisansüstü eğitim programı deyin. Üniversitelerimizin dörtte birinde birbirinden bağımsız olarak çalışan akademik birimler var. Biz Afet Araştırmaları Derneği olarak hayal ediyoruz ki, bir gün Türkiye'de 205'inci üniversite olarak Türkiye Afet Üniversitesi kurulur ise bu, birbirinden separe (ayrılmış) çalışan yüzde 25 üniversitede mevcut var olan akademik birimlerin kendi aralarında eşgüdümlü, koordineli, sinerjik, iletişim içinde çalışabileceğini ve Türkiye için mutlak ihtiyaç olan doktrini ortaya koyabileceğine inanıyoruz."

Türkiye'de sahaya yönelik akademik eğitimin ve sahada görev yapacak personelin eğitiminin yanı sıra, onların hangi strateji altında çalışacaklarına dair bir üst yapının oluşturulmasının önemine vurgu yapan Eryılmaz, bunun da kurulacak bir "afet üniversitesi" ile mümkün olabileceğini ifade etti. Eryılmaz, sempozyuma katkılarından dolayı Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığına teşekkür etti.

Sempozyumun Kapsamı ve Katılımcılar

Sempozyum, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin yıl dönümü dolayısıyla düzenleniyor. İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü'nün desteği ve AFAD muvafakatiyle gerçekleştirilen etkinliğin başkanlığını İstanbul Teknik Üniversitesi'nden Prof. Dr. Tolga Görüm yürütüyor.

Etkinliğe AFAD, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) gibi kamu kurumlarının yanı sıra İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Eskişehir Teknik Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Fırat Üniversitesi, Başkent Üniversitesi, Hasan Kalyoncu Üniversitesi, OSTİM Teknik Üniversitesi ve Tilburg Üniversitesi'nden akademisyen ve uzmanlar katkı sağlıyor.

Teknoloji ve uygulama ekosistemi ise HAVELSAN, TUSAŞ, Esri Türkiye, Netcad, Başarsoft, Mikrolink, Mildata, BiSoft, Globetech ve farklı teknoloji kuruluşlarından uzmanların katılımıyla temsil ediliyor.

Sempozyumda Öne Çıkan Oturumlar

• "Veriden Dirençliliğe: Ülkemizde 6 Şubat Sonrası Büyük Veri ve Akıllı Dönüşüm Vizyonu"
• "Doğa Kaynaklı Afetler ve Sistemik Risk Yönetiminde Büyük Veri Ekosistemi"
• "Entegre Afet Risk Yönetiminde Mekansal Veri: Karar Destek Sistemlerinden Dirençli Kentlere"
• "Afet Yönetiminde Büyük Veri, Yapay Zeka ve Güvenli Bilgi Ekosistemi"
• "Stratejik Yönetişim ve Veri Temelli Dönüşüm"