ABD-İran Anlaşmasının Taslak Maddeleri Sızdı: 300 Milyar Dolar İmar Planı ve Hürmüz Boğazı'nın Açılması

ABD ve İran arasında cuma günü İsviçre'de imzalanması beklenen mutabakatın taslak maddeleri basına sızdı. Sızan belgelere göre, anlaşma bölgesel dengeleri değiştirecek kritik başlıklar içeriyor.

Anlaşma Maddeleri Sızdı

ABD'nin bölgesel ortaklarıyla birlikte İran için 300 milyar dolarlık bir yeniden imar ve ekonomik kalkınma planı taahhüt ettiği belirtiliyor. Henüz resmi makamlarca doğrulanmayan bu dev bütçe, doğrudan nakit yardımı değil; uluslararası şirketlerin katılımıyla enerji, altyapı ve lojistik projelerine yapılacak yatırımlardan oluşuyor.

Hürmüz Boğazı Açılıyor

Cuma günü İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında imzalanması beklenen mutabakat zaptı, taraflar arasında 60 günlük yeni bir müzakere sürecini başlatacak. Sızan diğer maddelere göre, ilk aşamada ABD deniz ablukasını kaldıracak, İran ise Hürmüz Boğazı'nı uluslararası gemi trafiğine güvenli bir şekilde açacak. Nihai anlaşma sağlanana kadar İran nükleer faaliyetlerini mevcut seviyesinde donduracak, ABD ise yeni ekonomik yaptırım uygulamayacak.

İşte Sızan Maddeler

• Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmalar derhal ve kalıcı olarak sona erdirilecek.
• ABD İran üzerindeki deniz ablukasını derhal kaldıracak ve gelecekte başka bir "müdahalede" bulunmayacak.
• ABD, nihai anlaşmanın ardından bir ay içinde bölgedeki tüm güçlerini çekecek.
• İran, bir ay içinde Hürmüz Boğazı'ndaki ablukayı kaldıracak.
• ABD ve "bölgesel ortaklar", en az 300 milyar dolar fonla bir İran'ı yeniden imar planını taahhüt etti.
• Nihai anlaşmanın uygulanması durumunda ABD, BM/IAEA kararları da dahil olmak üzere mevcut tüm yaptırımları kaldıracak.
• İran'ın asla nükleer silah üretmeyeceğine dair taahhütte bulundu; zenginleştirilmiş uranyum meselesi nihai anlaşmada çözüme kavuşturulacak; o zamana kadar ABD'nin İran'ın nükleer programındaki mevcut statükoya izin verecek.
• ABD İran'ın ham petrol ihracatına (bankacılık, sigorta ve nakliye dahil) onay verecek ve dondurulmuş tüm İran fonlarını serbest bırakacak.

Trump: Hürmüz Tamamen Açık ve Ücretsiz

ABD Başkanı Trump, İran ile varılan mutabakatın detaylarına ilişkin konuştu. Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş güvenliği ve serbestisi konusundaki belirsizliklerin son bulduğunu belirten Trump, boğazın cuma gününden itibaren hiçbir engelleme olmaksızın küresel deniz ticaretine tamamen açılacağını duyurdu. "Ayrıca kalıcı olarak ücretsiz olacak" diyerek bir müjde verdi. Trump'ın bu çıkışı, küresel enerji koridorlarında uzun süredir yaşanan gerilimi düşürecek ve petrol sevkiyat hatlarını rahatlatacak tarihi bir adım olarak değerlendirildi.

İsrail ve Netanyahu Uyarısı

Trump, İsrail'in güvenliğine verdiği desteği vurgulayarak "Ben olmasaydım İsrail olmazdı" ifadelerini kullandı. Ancak buna rağmen Netanyahu'nun özellikle Lübnan konusunda daha dikkatli ve sorumlu davranması gerektiğini belirten Trump, bölgede yeni bir istikrarsızlık dalgasının önlenmesinin önem taşıdığını söyledi.