2.500 Yıllık Bronz Araba Tartesos Tarihini Aydınlatıyor

Badajoz iline bağlı Guareña kasabasındaki Casas del Turuñuelo tümülüsünde yürütülen kazılarda, İber Yarımadası'nda eşi benzeri olmayan 2.500 yıllık bir bronz araba gün yüzüne çıkarıldı. Bu keşif, Tartesos uygarlığına ışık tutuyor.

Eserin kabı, kabartma figürlerle süslenmiş: ön yüzde yeraltı dünyasıyla ilişkilendirilen nehir tanrısı Aqueloo, yanlarda kartal başlı aslan gövdeli iki grifon, uç kısımlarda ise kolları havada yapıyı taşıyan iki insan figürü bulunuyor. Araba, iki tekerlek üzerinde duruyor.

Kazıların eş direktörü Esther Rodríguez, bu buluntuyu "Şimdiye dek bu Tartesos yerleşiminde gerçekleştirilen en önemli keşiflerden biri" sözleriyle vurguladı.

Araştırmacılar, bu eserin şimdiye kadar yalnızca Etrüsk uygarlığında görülen benzerlerine sahip olduğunu belirtiyor. Bu durum, nesnenin Tartesos'u Akdeniz'in diğer bölgelerine bağlayan ticaret ağları üzerinden geldiğine işaret ediyor.

Kazıların eş direktörü Sebastián Celestino, aracın ziyafet ritüelleriyle bağlantılı olabileceğini belirtti. Araba, binanın kasıtlı olarak mühürlenmesinden önce MÖ 5. yüzyılın sonlarında düzenlenen son bir şölenin yapıldığı odanın yanında bulundu.

Aynı kazı alanında Yunanistan, Mısır ve Doğu kökenli başka eserler de keşfedildi. Bunlar arasında Attika Yunan seramikleri, Mısır yapımı bir alabastır kap ve savaşçı tasvirleriyle hayvan ve bitki motifleri taşıyan fildişi objeler yer alıyor.

Rodríguez, "Bu malzemeler, Doğu ile İber Yarımadası arasındaki ticari ilişkileri anlamamız için olağanüstü bilgiler sağlıyor" dedi.

Nisan ve mayıs aylarında yürütülen 2026 kampanyası, tümülüsün boyutlarını ve iç yapısını daha da aydınlattı. Çapı 90 metre, yüksekliği altı metre olan yapının kuzey ve güney kesimlerinde yeni odalar ve dolaşım alanları tespit edildi.

Kuzey kesimde ayrıca iki bronz mangal ve bir bronz kazan ortaya çıkarıldı. Seramik miktarı önceki kampanyalara göre daha azdı; bunun incelenen mekânların henüz net olmayan işleviyle bağlantılı olduğu düşünülüyor.

Casas del Turuñuelo kazı alanı, on yıllık çalışmalarla Tartesos'un bilinen imajını değiştiren önemli bulgulara sahne oldu. 2017'de Batı Akdeniz'deki en büyük hayvan kurbanı kalıntıları, 2023'te bu kültüre ait ilk insan tasvirleri, 2024'te savaşçı sahneleri ve paleohispanik yazılı bir alfabe levhası, 2025'te ise Batı Akdeniz'deki en eski Yunan mermer sunağı bulundu.

Saha çalışmalarının tamamlanmasının ardından proje laboratuvar aşamasına geçti. Eserlerin restorasyonu ve analizi, üniversite bünyesindeki bir serviste yürütülüyor.

Rodríguez, "Her arkeolojik kazının ikinci aşaması vazgeçilmezdir. Şimdi, mekânların işlevini, ticari ilişkileri ve burada yaşamış insanların hayatını daha iyi anlamamızı sağlayacak bir çalışma başlıyor" dedi.

Projede yaklaşık otuz kurum ve yüze yakın araştırmacı yer alıyor. Ayrıca yerel yönetimlerin desteği sağlanıyor.