Neandertaller ve Homo Sapiens Hatay'da Aynı Mağarayı Kullandı

Hatay'daki Mağarada Neandertallerden Homo Sapiens'e Geçiş

Hatay'daki Üçağızlı II Mağarası'nda gerçekleştirilen yeni bir bilimsel çalışma, Neandertaller ile modern insanlar (Homo sapiens) arasındaki geçiş sürecinin düşünüldüğünden daha karmaşık olduğunu gösterdi. PNAS dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, mağara yaklaşık 77 bin ila 59 bin yıl önce Neandertaller, 59 bin ila 47 bin yıl önce ise Homo sapiens tarafından kullanıldı. Ancak arkeolojik bulgular, bu biyolojik değişime rağmen kültürel alanda belirgin bir kopuş yaşanmadığını ortaya koyuyor.

Mağaranın Stratejik Konumu

Üçağızlı II Mağarası, Akdeniz kıyısına ve Asi Nehri'ne yakın konumuyla Anadolu, Levant ve Afrika arasındaki tarih öncesi göç yollarının kesiştiği bir noktada yer alıyor. Bu özelliğiyle bölge, Homo sapiens'in Afrika'dan Avrasya'ya yayılışını anlamak isteyen araştırmacılar için büyük önem taşıyor.

Tabakalar ve Tarihlendirme

Araştırmada mağaradaki tortular üç ana tabakaya ayrıldı. En eski B3 tabakası (77 bin-70 bin yıl) ve B2 tabakası (70 bin-59 bin yıl) Neandertal kalıntıları içerirken, en genç B1 tabakası (59 bin-47 bin yıl) Homo sapiens fosilleri barındırıyor. Bu sayede mağara, Neandertallerden modern insanlara uzanan kesintisiz bir yerel kronoloji sunuyor.

Diş ve Çene Kemikleri Kimliği Ortaya Koydu

Diş morfolojisi ve mine-dentin analizleri sonucunda, üst tabakadaki kalıntıların Homo sapiens'e, alt tabakalardakilerin ise Neandertallere ait olduğu tespit edildi. Araştırmacılar, iki türün mağarada aynı anda yaşamadığını; Neandertallerin mağarayı terk etmesinin ardından modern insanların burayı kullanmaya başladığını belirtiyor.

Taş Alet Teknolojisinde Süreklilik

Mağarada bulunan 19 bin 252 taş eserden 7 binden fazlası ayrıntılı incelendi. Her üç tabakada da çakmaktaşından yapılmış Orta Paleolitik Mousterien geleneğine ait kazıyıcılar, uçlar ve Levallois yongaları baskın durumda. Modern insanların bölgeye tamamen farklı bir teknolojiyle gelmiş olması halinde üst tabakalarda belirgin bir değişim görülmesi beklenirdi, ancak Homo sapiens yerel taş alet geleneğini büyük ölçüde sürdürdü. Bulgular, her iki insan grubunun da mağaranın yaklaşık 35 kilometre çevresindeki aynı çakmaktaşı kaynaklarını kullandığını gösteriyor.

Avlanma Alışkanlıkları Aynı

24 binden fazla hayvan kalıntısı ve yumuşakça kabuğu incelendi. Büyük av hayvanları arasında yaban keçisi, alageyik, karaca ve yaban domuzu öne çıktı. Hayvan kalıntılarının dağılımı tüm tabakalarda büyük ölçüde benzerlik gösterdi. Bu da hem Neandertallerin hem de Homo sapiens'in aynı ekolojik ortamda avlandığını ve mağarayı benzer amaçlarla kullandığını düşündürüyor.

Deniz Kabukları Sembolik Davranışa İşaret Ediyor Olabilir

Araştırmanın ilginç bulgularından biri, besin amacı taşımayan Columbella rustica türü deniz salyangozu kabuklarının hem Neandertal hem de Homo sapiens katmanlarında bulunması. Kabukların bazıları delinmiş, bazıları ısıya maruz kalarak renk değiştirmişti. Bir örnekte cilalanmış olabileceğine dair yüzey izleri tespit edildi. Araştırmacılar, bu bulguların tek başına gelişmiş bir sembolik davranış sistemini kanıtlamadığını ancak aynı kabuk türünün sürekli seçilip mağaraya taşınmasının tesadüfi olmadığını belirtiyor.

Kültürel Süreklilik ve Olası Nedenler

Çalışmanın yazarları, mağarada "taksonomik değişime rağmen kültürel süreklilik" gözlemlendiğini belirtiyor. Taş alet teknolojisi, avlanma stratejileri ve belirli deniz kabuklarına olan ilgi, insan türü değişse de devam etti. Bu sürekliliğin nedeni henüz bilinmiyor; araştırmacılar bunun iki grup arasındaki temas, aynı çevreye uyum veya ortak bölgesel geleneklerin sürdürülmesinden kaynaklanabileceğini düşünüyor. Ancak mevcut bulgular doğrudan kültürel aktarım, birlikte yaşam veya melezleşmeyi kanıtlamıyor.