Rusya Bienal'e Döndü, AB Fonunu Kesti: Bienal İtiraz Edecek

Avrupa Birliği, Venedik Bienali Vakfı'na sağlanan 2 milyon avroluk mali desteği iptal etti. Bu karar, Brüksel ile İtalya'nın en önemli kültür kurumlarından biri arasında yeni bir gerginlik yarattı.

Avrupa Eğitim ve Kültür Yürütme Ajansı (Eacea) tarafından hukuki incelemenin ardından ve Komisyonun tavsiyesi üzerine resmileştirilen karar, Rusya'nın 2026 Venedik Sanat Bienali'ne tartışmalı katılımıyla bağlantılı. AB yürütme organına göre, Birlik kaynaklarıyla desteklenen kültürel etkinlikler demokratik değerleri, diyaloğu, çeşitliliği ve ifade özgürlüğünü teşvik edip korumalıdır, oysa bu ilkelerin "bugünün Rusya'sında gözetilmediği" belirtiliyor.

Rusya'nın Dönüşü ve Protestolar

Rusya, Ukrayna'ya yönelik işgalin 2022'de başlamasından bu yana ilk kez Venedik Bienali'ne geri döndü. Rus devletine ait pavyon, "Ağaç göğe kök salıyor" başlıklı performatif ve müzikal bir projeye ev sahipliği yapıyor. Pavyon ziyaretçilere kapalı olsa da enstalasyon dışarıdan büyük bir ekran aracılığıyla görülebiliyor.

Bu durum, Ukrayna'nın yanı sıra birçok uluslararası sanatçı ve kültür profesyonelinin sert protestolarına yol açtı. Moskova'nın Bienal'deki varlığı, kültürel propaganda ve "hibrit savaş" aracı olarak kullanmakla suçlandı. Kiev ayrıca pavyonun küratörünün Rus savunma sanayisiyle bağlantılı olduğunu iddia etti.

Bienal'den Tepki: "Gerekçelerimizi Savunacağız"

La Biennale di Venezia Vakfı, karara itiraz edeceğini açıkladı. Vakıf, yaptığı açıklamada kararın "uzun süredir bilindiğini" vurguladı ve gerekçelerini yetkili mercilerde savunmaya hazır olduğunu yineledi.

Bienal, Avrupa hibesinin tartışmanın odağındaki sanat etkinliğini değil, Sinema Bölümü'ne ait faaliyetleri, özellikle Biennale College ve Venice Production Bridge programlarını kapsadığını belirtti. Vakıf, "Söz konusu hibe, Rusya'nın Biennale Arte'ye katılımıyla hiçbir bağlantısı olmayan faaliyetleri ortak finanse ediyordu" diyerek, kararın bütçe ve planlanan etkinlikler üzerinde kayda değer bir etkisi olmadığını vurguladı.

Hükümetten Sert Tepki

İtalyan hükümeti de karara tepki gösterdi. Kültür Bakan Yardımcısı Lucia Borgonzoni, Bienal'in itiraz kararına tam destek vererek şunları söyledi: "Eacea'nın gerekçelerinde, bu kadar ciddi bir kararı haklı gösterebilecek unsurlar açıkça ortaya konmuyor. Kültür üreten ve Avrupa Birliği'nde kaba güç gösterisine boyun eğerek bir araç haline gelmeyi reddeden bir kuruma yönelik, bir kez daha utanç verici siyasi ve ideolojik bir saldırıyla karşı karşıyayız."

Veneto Bölge Başkanı Luca Zaia ise hibenin iptalini "kabul edilemez" olarak nitelendirerek, sanatçıların kendi hükümetlerinin "askeri" olarak görülemeyeceğini ve kültürün uluslararası kriz dönemlerinde bile diyalog alanı olması gerektiğini savundu.

Hukuki Süreç Bekleniyor

Anlaşmazlığın hukuki zemine taşınması bekleniyor. Bienal'in itiraz süreci, Venedik kurumu ile Avrupa Komisyonu arasındaki uyuşmazlıkta yeni bir bölüm açabilir.