İtalya'da Manastırda Coca-Cola'nın Atası Sayılan Eski İksir Tarifi Bulundu

Floransa'daki tarihi San Marco Eczanesi'nin arşivlerinde, 19. yüzyılın ortalarına ait bir kağıt parçası bulundu. Kağıtta, yaşlılık veya yorgunluğun yol açtığı fiziksel ve zihinsel halsizliği giderme özelliğine sahip bir içecek olarak tanımlanan "elixir vinoso ricostituente" tarifi yer alıyor.

Tarifi, San Marco Manastırı Rektörü Peder Manuel Russo gün yüzüne çıkardı. Russo, yaptığı açıklamada, "Arşivimize danışırken bu iksirin eski bir ilanına denk geldim. Manastırda saklanan belgeleri daha derinlemesine incelemeye başladım ve bunun, keşişlerin eczanesinde en çok talep gören ürünlerden biri olduğunu keşfettim," dedi.

Tonikle ilgili en şaşırtıcı şey ise bileşimi: 1 litre alkollü karışımda demlenmiş 30 gram kola cevizi ve 10 gram Bolivya koka yaprağı. Bu karışım, Amerikalı eczacı John Stith Pemberton'ın 1886 yılında modern Coca-Cola'nın öncüsü olan "French Wine Coca" bileşiğini oluştururken kullandığı düşünülen formülle birebir aynı. İki içecek arasındaki tek fark ise alkolün varlığı. Amerikalı eczacı, o dönem ABD'de yürürlükte olan alkol yasağı nedeniyle alkol yerine maden suyu ve şurup kullanmıştı.

Russo, reçetenin kökeninin 18. yüzyıla kadar uzandığını, ancak en yaygın kullanımını 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında gördüğünü belirtti. Floransa'nın İtalya'nın başkenti olduğu 1865-1871 yılları arasında, memurların ve çalışanların molalarında bu tonikten yudumlamak için San Marco Manastırı'na uğraması oldukça sık rastlanan bir durumdu. Rektöre göre tarifin yazılı olduğu not, orijinal etiketler ve birkaç boş şişeyle belgelenen bu hikâye, Dominik keşişlerinin ne denli gelişmiş bir eczacılık geleneğine sahip olduğunu gözler önüne seriyor.

Floransa iksirinin bileşimi ile Amerikalı eczacının ilacı arasındaki olası bağlantıya gelince, bu konuda henüz kesin bir kanıt bulunmuyor. Geride kalan ise sadece bir varsayım ve dünyanın en ünlü içeceklerinden birinin tarihine duyulan merakı körükleyen tesadüfler dizisi.

Coca-Cola'nın kökenindeki gizem

ABD menşeli içeceğinkine benzer bir tarifin gizlendiği tek şehir Floransa değil. İspanya'nın Valensiya Özerk Topluluğu'nda yer alan küçük Aielo de Malferit kasabasında da 19. yüzyılda "Nuez de Cola Coca" adında çok benzer bir şurup üretiliyordu ve bu şurup günümüzde hâlâ üretilmeye devam ediyor.

İlk adı "Anís Celestial" olan içecek, 1880 yılında üç arkadaş (Bautista Aparici, Ricardo Sanz ve Enrique Ortiz) tarafından kurulan Aielo Likör Fabrikası tarafından üretiliyordu. Fabrika sahipleri kazandıkları likörlerle çok sayıda ödül aldı ve 1889 Paris Dünya Fuarı ile Coca-Cola'nın resmi icadından sadece 1 yıl önce, 1885'te Philadelphia'da düzenlenen bir içecek yarışması da dahil olmak üzere uluslararası etkinliklere katıldı.

Fabrikanın şu anki sahibi Juan Juan Micó, bir haber ajansına verdiği demeçte, "Aparici yeni pazarlar açmak için sık sık Amerika Birleşik Devletleri'ne seyahat ederdi. O yıllarda bir salgın bağlarımızı yok etmişti ve kendisi oradan, bugün hâlâ kullandığımız daha dayanıklı bir Amerikan asması getirdi. Karşılığında ise Nuez de Cola Coca şişeleri bıraktı" diyor.

Aparici ile Amerika arasındaki bağlantılara dair başka bir kanıt bulunmuyor. Bilinen tek şey, ertesi yıl eczacı John Stith Pemberton'ın önce "French Wine Coca"yı yarattığı, bu ürünün daha sonra Coca-Cola adını alarak önce ABD'de, ardından tüm dünyada olağanüstü bir başarı elde ettiğidir.

Bu süreçte Aielo likör fabrikası elden ele geçti ve İspanya İç Savaşı sırasında el konulduktan sonra 1953 yılında yolları yeniden ABD'li çok uluslu şirketle kesişti. Coca-Cola İspanya'ya geldiğinde, büyümesini engelleyen benzer bir içeceğin varlığını fark etti ve ürünün patentini satın aldı.

"Nuez de Cola Coca" bugün hâlâ alkollü versiyonuyla üretilmeye devam ediyor ve Aielo de Malferit'te şu soru tazeliğini koruyor: Ya Coca-Cola gerçekten Valensiya eyaletinin küçük bir kasabasında doğduysa?