Dinozorlar 66 Milyon Yıl Önce İki Saatte Yok Olmuş Olabilir

66 milyon yıl önce Dünya'ya çarpan dev bir göktaşı, dinozorların ve diğer birçok türün sonunu getirdi. Bugüne kadarki genel kabul, bu kitlesel yok oluşun yıllar süren iklim değişiklikleriyle gerçekleştiği yönündeydi. Ancak yeni bir araştırma, kara canlıları için sonun çok daha ani geldiğini öne sürüyor.

İlk İki Saatte Neler Oldu?

Bilim insanları, çarpışmadan sonraki ilk iki saat içinde aşırı sıcaklık ve dev yangınların karadaki yaşamın büyük bölümünü yok etmiş olabileceğini hesapladı. Çalışma, jeolojik verilerin bilgisayar simülasyonlarıyla birleştirilmesiyle hazırlandı ve Journal of Geophysical Research: Biogeosciences dergisinde yayımlandı.

Chicxulub Çarpması ve Yeni Hesaplamalar

Everest Dağı büyüklüğündeki asteroid, bugün Meksika sınırları içinde yer alan Chicxulub bölgesine çarptı. Çarpma sonucunda Dünya üzerindeki canlı türlerinin yaklaşık yüzde 75'i yok oldu. Daha önceki araştırmalar, çarpışmanın dev tsunamiler, küresel depremler ve yangınlar tetiklediğini, ardından Güneş'i yıllarca perdeleyen toz bulutlarının iklimi değiştirdiğini savunuyordu.

Yeni model ise bu sürecin kara canlıları için çok daha kısa olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, asteroidin çarpması sırasında yaklaşık bin kilometreküp kaya ve tortunun anında buharlaştığını hesapladı. Bu miktar, önceki tahminlerin yaklaşık 5 katı. Toplamda yaklaşık 1,6 trilyon ton madde, on binlerce kilometre yüksekliğe fırlatılarak atmosfere yayıldı.

Sera Etkisi ve Aşırı Isınma

Atmosferdeki buharlaşmış kaya parçaları soğuyarak küçük damlacıklara dönüştü. Bu parçacıklar meteor yağmuru gibi Dünya'ya geri dönerken sürtünme nedeniyle yeniden ısındı ve büyük miktarda ısı açığa çıkardı. Ancak asıl yıkıcı etki, atmosferde asılı kalan ince toz tabakasından geldi. Bu tabaka, sera etkisine benzer şekilde ısının uzaya kaçmasını engelledi ve Dünya'yı adeta dev bir fırına çevirdi.

Hesaplamalara göre, toz tabakasının yalıtım etkisi nedeniyle yeryüzündeki sıcaklık, toz bulutsuz duruma göre yaklaşık 3,5 kat daha yüksek oldu. Kretase Dönemi'ndeki hayvanların maruz kaldığı ısı radyasyonu, insanlar için kesin ölümcül kabul edilen dozun yaklaşık 17 katına ulaştı.

Küresel Yangınlar

Bu aşırı sıcaklık yalnızca canlıları doğrudan öldürmekle kalmadı. Araştırmacılar, sıcaklığın çimenleri, çam iğnelerini ve likenleri kolayca tutuşturabilecek, hatta ahşabı bile ateşleyebilecek düzeyde olduğunu belirtiyor. Böylece Dünya'nın dört bir yanında dev orman yangınları başladı. Bu yangınların tek başına bile kara ekosistemlerinin büyük bölümünü yok edebileceği ifade ediliyor.

Okyanuslarda Daha Yavaş Yok Oluş

Okyanuslardaki canlılar ise ilk aşamadaki ölümcül sıcaklıktan büyük ölçüde korundu. Ancak felaket onlar için daha uzun süren bir evreye dönüştü. Atmosfere yayılan toz bulutları yıllarca, hatta on yıllarca Güneş ışığını engelledi. Bu durum, nükleer kış benzeri koşullar yarattı. Güneş ışığına bağımlı olan fitoplanktonların büyük bölümü yok oldu ve deniz besin zincirinin temeli çöktü. Bu nedenle okyanuslardaki kitlesel yok oluş, karadakinden çok daha yavaş gerçekleşti.

İki Aşamalı Yok Oluş Senaryosu

Araştırmacılar, Chicxulub felaketinin iki aşamalı bir yok oluş senaryosuyla açıklanabileceğini öne sürüyor. Buna göre kara ekosistemlerindeki canlılar ilk saatler içinde aşırı sıcaklık ve yangınlarla yok olurken, denizlerdeki canlılar uzun yıllar süren karanlık, soğuma ve besin zincirinin çökmesi sonucu öldü. Bilim insanları, bu senaryoyu doğrulayacak en güçlü kanıtın, tüm dünyada bulunan ve çarpışmanın ardından çıkan dev yangınların bıraktığı kül tabakaları olacağını belirtiyor. Eğer bu izler doğrulanırsa, dinozorların sonunun düşünülenden çok daha ani olduğu kesinlik kazanacak.